Hà Nội — Các bệnh viện mắt lớn ghi nhận bệnh nhi đến khám tăng đột biến sau mỗi kỳ nghỉ dài năm 2026, đặt ra yêu cầu cấp bách về kiểm soát cận thị học đường trên diện rộng.
Theo kết quả khảo sát công bố tại các hội nghị nhãn khoa năm 2025, tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ tại TP.HCM đã chạm mốc 83%, tập trung ở lứa tuổi tiểu học và trung học cơ sở. Tại Hà Nội, khoảng 51% trẻ em gặp vấn đề về thị lực, trong đó cận thị chiếm tỷ trọng cao nhất. Bệnh viện Mắt Trung ương xác định nguyên nhân chủ yếu đến từ việc trẻ lạm dụng thiết bị điện tử và thiếu thời gian hoạt động ngoài trời.
Các bác sĩ nhãn khoa cho biết chỉ 30% trường hợp cận thị do di truyền, 70% còn lại liên quan trực tiếp đến lối sống. Trẻ dành hơn 3 giờ mỗi ngày tiếp xúc ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 4 lần so với nhóm hạn chế sử dụng. Áp lực học tập căng thẳng, thói quen ngồi học trong phòng kín khiến võng mạc không tiết đủ dopamine để ức chế sự kéo dài trục nhãn cầu — cơ chế sinh học trực tiếp gây cận thị.
Thống kê cho thấy khoảng 5 triệu trẻ em trên cả nước đang cần can thiệp y tế để bảo vệ thị lực. Con số này đặt Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ cận thị học đường cao nhất khu vực Đông Nam Á, ngang mức cảnh báo mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng đưa ra đối với các nước Đông Á như Trung Quốc, Hàn Quốc trong thập niên trước.
Khuyến cáo hoạt động ngoài trời cho trẻ cận thị
Bộ Y tế và WHO khuyến cáo trẻ em cần hoạt động ngoài trời tối thiểu 2 giờ mỗi ngày để phòng ngừa khởi phát cận thị. Ánh sáng tự nhiên kích thích võng mạc phát triển khỏe mạnh, đồng thời làm chậm quá trình tăng độ ở trẻ đã mắc bệnh. Đây được các chuyên gia nhãn khoa đánh giá là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất mà không tốn chi phí.
Song song với hoạt động ngoài trời, phụ huynh cần kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử, đảm bảo khoảng cách đọc sách tối thiểu 30 cm và cho trẻ nghỉ mắt sau mỗi 20 phút nhìn gần. Việc bố trí bàn học đủ ánh sáng tự nhiên cũng giúp giảm áp lực lên mắt trẻ trong giờ học.
Kính Ortho-K, tròng kính HALT và thuốc Atropine liều thấp
Các bệnh viện mắt lớn tại Hà Nội và TP.HCM đang áp dụng đồng bộ ba giải pháp kiểm soát tiến triển cận thị. Kính áp tròng ban đêm Ortho-K định hình lại giác mạc trong lúc ngủ, giúp trẻ nhìn rõ ban ngày mà không cần kính gọng, ức chế tăng độ đến 60%.
Tròng kính công nghệ HALT (Stellest) hoặc DIMS (MiYOSMART) cho hiệu quả giảm tốc độ tiến triển bệnh trung bình từ 55% đến 67%. Ngoài ra, thuốc nhỏ mắt Atropine liều thấp 0,01% đang mang lại kết quả tích cực trong việc ổn định thị lực cho bệnh nhi khi sử dụng theo chỉ định bác sĩ. Mỗi phương pháp phù hợp với mức độ cận thị và độ tuổi khác nhau, đòi hỏi thăm khám chuyên sâu trước khi áp dụng. Theo khuyến cáo của Bệnh viện Mắt Trung ương, phụ huynh nên đưa trẻ đi tầm soát mắt định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm và điều chỉnh phác đồ kịp thời.
Sen Vàng
