Chính phủ vừa ban hành Nghị định 98/2026/NĐ-CP, siết chặt chế tài xử phạt hành vi lợi dụng hình ảnh trẻ em để câu view, trục lợi trên mạng xã hội. Văn bản chính thức có hiệu lực từ ngày 16/5/2026, thay thế Nghị định 130/2021/NĐ-CP vốn được đánh giá còn nhiều khoảng trống trong quản lý vi phạm trên môi trường số.
Theo Nghị định 98/2026/NĐ-CP, cá nhân lợi dụng hình ảnh hoặc thông tin cá nhân của trẻ em để trục lợi trên không gian mạng có thể bị phạt từ 40 đến 50 triệu đồng. Mức phạt áp dụng khi hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 24 của nghị định. Nếu chủ thể vi phạm là tổ chức, mức phạt tăng gấp đôi, tương đương tối đa 100 triệu đồng.
Nghị định 130/2021/NĐ-CP — văn bản tiền nhiệm ban hành ngày 30/12/2021 — chưa có cơ chế điều chỉnh các hành vi phát trực tiếp, đăng tải video trẻ em để câu tương tác hoặc kêu gọi từ thiện sai sự thật trên nền tảng số. Nghị định mới khắc phục khoảng trống này, đồng thời bổ sung cơ chế công nhận dữ liệu điện tử và video phát trực tiếp là căn cứ hợp pháp để đưa ra quyết định xử lý.
Các hành vi bị xử phạt theo Nghị định 98/2026
Nghị định tập trung vào ba nhóm hành vi chính. Thứ nhất, sử dụng hình ảnh, video trẻ em để câu tương tác, phát trực tiếp bán hàng hoặc kêu gọi từ thiện sai sự thật. Thứ hai, tạo ra nội dung gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất, tinh thần của trẻ em. Thứ ba, công khai trái phép hồ sơ bệnh án, thông tin học tập hoặc dữ liệu cá nhân của trẻ em.
Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc. Cụ thể, toàn bộ khoản thu lợi bất hợp pháp phải nộp lại cho cơ quan nhà nước. Trường hợp gây tổn hại sức khỏe cho nạn nhân, người vi phạm phải chi trả toàn bộ chi phí y tế phát sinh.
Cơ quan nào có quyền xử lý
Thẩm quyền xử lý theo Nghị định 98/2026/NĐ-CP được phân cấp rõ ràng cho nhiều lực lượng. Chủ tịch UBND các cấp, Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển và lực lượng Quản lý thị trường đều có quyền lập biên bản và ra quyết định xử phạt.
Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra chuyên ngành thuộc Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc Cảng vụ cũng có thẩm quyền áp dụng chế tài theo chức năng và địa bàn quản lý. Cơ chế phân cấp này nhằm bảo đảm hành vi vi phạm trên không gian mạng được phát hiện và xử lý kịp thời, tránh bỏ lọt do chồng chéo quản lý.
“Trẻ em có quyền được bảo vệ bí mật đời sống riêng tư”, Luật Trẻ em 2016 khẳng định — và Nghị định 98/2026/NĐ-CP được xem là một trong những văn bản cụ thể hóa chế tài bảo vệ quyền này trên môi trường số.
Trang Trần
