Washington – Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố triển khai chiến dịch trừng phạt kinh tế nhằm vào Iran với mức độ được ông mô tả là chưa từng có, đồng thời cảnh báo các nước và doanh nghiệp tiếp tay cho Tehran sẽ chịu hậu quả lớn.
Rạng sáng 20/8 (giờ Hà Nội), ông Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social về chiến dịch mang tên “Economic D-Day”, trong lúc đàm phán chấm dứt xung đột Mỹ – Iran vẫn bế tắc. Động thái được đưa ra ngay sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) dừng toàn bộ giao dịch thương mại và tài chính với Tehran.
Ông Trump nói Washington sẽ tung ra “chiến dịch kinh tế gây thiệt hại nặng nề nhất từng được thực hiện nhắm vào bất kỳ quốc gia nào”. Ông cảnh báo ngân hàng, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ nước ngoài “cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ nào cho Iran” sẽ phải đối mặt với “hậu quả kinh tế to lớn”, đồng thời kêu gọi các đồng minh cùng “cô lập và đánh bại” Tehran.
Đây là bước leo thang mới trong chiến dịch trừng phạt có tên Economic Fury mà Washington duy trì từ tháng 4, trong bối cảnh đàm phán giữa Mỹ và Iran mắc kẹt ở vấn đề quyền tự do lưu thông qua eo biển Hormuz.
Xung đột Mỹ – Iran bắt đầu bằng chiến dịch quân sự Epic Fury, kéo dài từ 28/2 đến 5/5. Trong thời gian này, Mỹ áp lệnh trừng phạt hơn 1.000 cá nhân, tàu và máy bay, tập trung vào dầu mỏ, hệ thống ngân hàng ngầm, hoạt động mua sắm vũ khí và vận tải biển của Iran; tuy nhiên, số liệu này được giới quan sát lưu ý là chưa có nguồn thứ hai xác nhận độc lập.
Sau khi chiến dịch quân sự kết thúc nhưng xung đột chưa chấm dứt, ông Trump chuyển sang cách “siết thòng lọng dần dần” thay vì liên tục tấn công. Washington muốn khôi phục quyền tự do đi lại ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ, trong khi Iran muốn duy trì quyền kiểm soát tuyến này để làm đòn bẩy.
UAE dừng giao thương, Iran thêm sức ép
Ngày 18/8, UAE tuyên bố dừng toàn bộ giao dịch thương mại và tài chính với Tehran. UAE từng chiếm hơn 30% tổng nhập khẩu của Iran và là một cửa ngõ quan trọng để nước này tái xuất khẩu hàng hóa nhằm né các lệnh cấm vận.
Quyết định được đưa ra sau khi UAE cáo buộc Iran phóng hai tên lửa đạn đạo về phía nước này, cáo buộc Tehran phủ nhận. Diễn biến trên khiến Iran mất thêm một kênh thương mại quan trọng ngay trước khi ông Trump công bố chiến dịch trừng phạt mới.
Ông Trump từng nhiều lần chỉ trích các đời tổng thống Mỹ trước đây vì sử dụng trừng phạt kinh tế để kiềm chế Iran trong gần 50 năm mà không đạt kết quả, thậm chí viện dẫn điều này khi phát động chiến dịch quân sự hồi tháng 2. Nay, ông quay lại công cụ từng bị chính mình phủ nhận trong lúc kho vũ khí Mỹ được cho là đã cạn và các cuộc đàm phán ngoại giao vẫn đình trệ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phản ứng trên mạng xã hội X, cho rằng “Economic D-Day” chỉ nhằm đánh lạc hướng khỏi khủng hoảng nợ công và lãi suất tăng vọt của Mỹ. Ông cảnh báo việc lặp lại chính sách thất bại sẽ chỉ làm sâu thêm thất bại và sự thù địch của người Iran.
(Ảnh minh họa: ĐNM)
Giới quan sát quốc tế cho rằng Trung Quốc có thể là yếu tố quan trọng đối với hiệu quả của sức ép mới, bởi Bắc Kinh có quan hệ tài chính và thương mại sâu rộng với Iran. Trung Quốc cũng đã cảnh báo các doanh nghiệp nước này không hợp tác với lệnh trừng phạt của Mỹ.
Sau những tuyên bố cứng rắn từ Washington, câu hỏi còn lại là liệu sức ép kinh tế lần này có đủ buộc Tehran nhượng bộ hay không.
Đô Phạm (tổng hợp)
