Đồng Nai đang rà soát các công trình cấp nước, tháo gỡ trở ngại đầu tư và vận hành nhằm mở rộng khả năng sử dụng nước đạt quy chuẩn cho người dân nông thôn.
Đến tháng 9/2026, tỷ lệ hộ dân nông thôn tại Tp.Đồng Nai sử dụng nước đạt quy chuẩn đạt 80,55%, tiến gần mục tiêu 81% của năm. Để nâng tỷ lệ này lên 85% vào năm 2030, thành phố cần xử lý những công trình hoạt động kém hiệu quả, khắc phục tình trạng chồng lấn địa bàn phục vụ và vận động người dân chuyển sang dùng nước máy.
Toàn thành phố có 139 công trình cấp nước tập trung tại khu vực nông thôn, với tổng công suất thiết kế hơn 96.000m³/ngày đêm. Trong số đó, 85 công trình đang vận hành với công suất hơn 85.800m³/ngày đêm; những công trình còn lại phần lớn đã xuống cấp, phải dừng hoạt động do việc sửa chữa, nâng cấp không còn hiệu quả.
Ông Lê Văn Luyện, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Cấp thoát nước Bình Phước, cho biết việc cung cấp nước tại nông thôn gặp khó vì dân cư phân bố thưa hoặc chỉ tập trung ở những cụm nhỏ. Thói quen sử dụng giếng khoan, giếng đào và nước mưa cũng khiến nhiều hộ chưa chủ động đấu nối, làm giảm hiệu quả khai thác hệ thống đã đầu tư.
Theo ông Luyện, doanh nghiệp dự kiến phát triển mạng lưới theo từng giai đoạn, ưu tiên nơi có nhu cầu thực tế và tận dụng hạ tầng sẵn có. Đơn vị đồng thời phối hợp với chính quyền vận động người dân sử dụng nước máy, nâng chất lượng dịch vụ và duy trì nguồn cung ổn định.
Ông Luyện nhìn nhận cấp nước nông thôn còn gắn với trách nhiệm bảo đảm nguồn nước an toàn cho cộng đồng, chứ không chỉ là hiệu quả kinh doanh. Ở những địa bàn khó thu hồi vốn, cần tính toán cách huy động nguồn lực phù hợp để tránh đầu tư dàn trải mà vẫn tạo cơ hội tiếp cận nước sạch cho người dân.
Nhu cầu này thể hiện qua những mong muốn cụ thể của các hộ gia đình. Chị Trần Thị Thanh, ngụ xã Đồng Tâm, cho biết gia đình đang xây nhà và hy vọng sớm có nước máy để không phải tiếp tục bỏ tiền làm giếng khoan, trong khi chất lượng nguồn nước chưa khiến chị yên tâm.
Ở xã Nghĩa Trung, bà Ngô Thị Thanh cho hay nhiều gia đình vẫn dùng giếng đào, giếng khoan; một số giếng bị cạn vào mùa khô, không đủ nước sinh hoạt. Khi dân cư tăng lên, nỗi lo về chất lượng nguồn nước ngầm cũng lớn hơn.
Rà soát địa bàn, tháo gỡ vướng mắc đầu tư
Bên cạnh những hạn chế trong vận hành, việc chưa thống nhất phạm vi phục vụ giữa các đơn vị cũng có thể cản trở quá trình phát triển mạng lưới cấp nước. Ông Nguyễn Đình Thành, Giám đốc Công ty CP Tư vấn và Xây dựng miền Nam, cho biết địa bàn hoạt động của nhiều công trình được xác định theo các dự án UBND tỉnh phê duyệt từ nhiều năm trước, trong khi các đơn vị chưa thống nhất thỏa thuận phân vùng, dẫn đến nguy cơ chồng lấn hoặc tranh chấp.
Theo ông Thành, cần sớm rà soát và xác định cụ thể khu vực phục vụ của từng doanh nghiệp, hạn chế đầu tư trùng lặp và dành ưu tiên cho những nơi chưa có hệ thống cấp nước. Việc phân định rõ ràng cũng giúp các đơn vị chủ động kế hoạch, tránh lãng phí nguồn lực.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tp.Đồng Nai Nguyễn Văn Thắng đề nghị các địa phương tăng cường thông tin về lợi ích của nước đạt quy chuẩn. Việc công khai chất lượng nước giếng khoan có thể giúp người dân đánh giá nguồn nước đang sử dụng và cân nhắc lựa chọn nước máy.
Về nguồn nước thô, ông Đặng Đình Thuần, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai, cho biết nhu cầu nước tưới có xu hướng giảm, tạo điều kiện để các hồ chứa lớn ưu tiên nước phục vụ sinh hoạt. Dù vậy, thành phố vẫn cần cơ chế phù hợp nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư, đặc biệt ở những khu vực chưa có hệ thống cấp nước tập trung.
(Ảnh minh họa: ĐNM).
Tại buổi làm việc về quản lý, xây dựng công trình cấp nước sạch nông thôn vào cuối tháng 9, Phó Chủ tịch UBND Tp.Đồng Nai Nguyễn Thị Cát Tiên yêu cầu các sở, ngành kiểm tra toàn diện hiện trạng. Việc rà soát cần chỉ ra nơi chưa có công trình tập trung, hệ thống hoạt động kém hiệu quả và nguyên nhân khiến tỷ lệ hộ sử dụng nước máy còn thấp.
Bà Nguyễn Thị Cát Tiên nhấn mạnh nước sạch tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân qua nhiều thế hệ, do đó những địa bàn còn thiếu công trình cần sớm được xem xét giải pháp phù hợp.
Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp nhận kiến nghị từ doanh nghiệp, nhà đầu tư để tham mưu cơ chế hỗ trợ và huy động thêm nguồn lực xã hội cho các dự án cấp nước.
Mục tiêu 85% hộ dân nông thôn sử dụng nước đạt quy chuẩn vào năm 2030 đòi hỏi Đồng Nai vừa cải thiện các công trình hiện hữu, vừa mở rộng hệ thống đến những khu vực còn thiếu và giải quyết vướng mắc phân vùng. Khi đầu tư, quản lý và chất lượng dịch vụ được cải thiện đồng bộ, thêm nhiều gia đình sẽ có điều kiện tiếp cận nguồn nước an toàn.
Ngọc Duyên (tổng hợp)
