Cây xoài và cây me hơn 100 năm tuổi tại Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, ghi nhận giá trị lịch sử và văn hóa gắn với vùng đất Tà Thiết.
Lễ công bố quyết định diễn ra ngày 17/10 tại ấp K’Liêu, với sự tham dự của nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Quyết định do Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam ban hành ngày 29/9/2026; ông Hồ Quang Khánh, Chủ tịch UBND xã Lộc Thành, bày tỏ: “chúng tôi cảm thấy rất tự hào”.
Khu căn cứ nằm trong khu rừng rộng khoảng 3.500ha, được xây dựng từ năm 1973 và là nơi đóng quân của Quân ủy và Bộ Chỉ huy Miền trong giai đoạn cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ngày 23/12/2015, nơi đây được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích quốc gia đặc biệt.
Hai cây đều cao khoảng 25m, trong đó cây xoài có đường kính thân hơn 160cm, cây me hơn 126cm. Theo hồ sơ giới thiệu, chúng gắn với đời sống, tín ngưỡng và quá trình định cư của người Khmer tại sóc Tà Thiết, nay thuộc ấp K’Liêu.
Để hoàn thiện hồ sơ công nhận, xã Lộc Thành giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phối hợp với chuyên gia và đại diện cộng đồng Khmer khảo sát thực địa, đo đạc vòm tán, chiều cao, chu vi gốc, thu thập tư liệu lịch sử và phỏng vấn nhân chứng sống. Bà Nguyễn Thị Kiều Trang, Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Thành, cho biết hồ sơ sau đó được trình lên Hội đồng xét chọn Cây Di sản Việt Nam.
Danh hiệu đi cùng trách nhiệm bảo tồn
Từng góp phần che chở các cán bộ lãnh đạo cao cấp của Quân ủy và Bộ Chỉ huy Miền, hai cây nay được giao cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp chăm sóc, kiểm tra sâu bệnh định kỳ, bón phân hữu cơ và bảo vệ bộ rễ. Việc bảo tồn vì thế không chỉ dừng ở tấm bia ghi danh mà còn nằm trong quá trình chăm nom thường xuyên.
Hai cây dự kiến được đưa vào chương trình tham quan chính thức, kết nối với các tuyến du lịch sinh thái, văn hóa và lịch sử. Điều này đặt ra yêu cầu vừa phát huy giá trị di tích, vừa bảo đảm sức sống của cây khi lượng khách đến tham quan tăng lên.
Tại buổi họp mặt truyền thống, bà Tôn Ngọc Hạnh, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, đề nghị chính quyền địa phương tiếp tục chăm sóc, bảo vệ, giữ gìn cảnh quan và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của di tích.
Tính đến tháng 3/2025, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã công nhận hơn 8.000 cây cổ thụ là cây di sản. Với hai cây ở Tà Thiết, giá trị của danh hiệu sẽ tiếp tục được thể hiện qua việc bảo tồn, chăm sóc để những thân cây hơn một thế kỷ tuổi còn xanh tốt cùng di tích.
Nguyễn Hương (tổng hợp)
