Quảng Trị vừa tiếp nhận 10 cá thể gà lôi lam mào trắng từ Đức để phục vụ chương trình nhân nuôi, mở thêm cơ hội khôi phục loài chim đặc hữu Việt Nam sau hơn hai thập kỷ vắng bóng ngoài tự nhiên.
Sáng 4/8, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị phối hợp Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Việt (Viet Nature) tiếp nhận 5 con trống và 5 con mái tại Trung tâm nhân nuôi các loài trĩ quý hiếm ở bản Bang, xã Kim Ngân. Theo kế hoạch, loài chim này phải đến sớm nhất năm 2028 mới có cơ hội được thả trở lại rừng nếu chương trình nhân giống đạt kết quả.
Ông Đoàn Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, đánh giá đây là “bước khởi đầu quan trọng” hướng tới mục tiêu đưa gà lôi lam mào trắng trở về môi trường sống tự nhiên, sinh sản và tồn tại bền vững ngay trên quê hương của chúng.
Đợt tiếp nhận là một phần của sáng kiến quốc tế “Bring Back Blue”, do các vườn thú châu Âu phối hợp cùng Viet Nature, Hiệp hội Trĩ Thế giới (World Pheasant Association) và BirdLife International triển khai. Trước đó, theo Vườn thú Berlin, 20 cá thể đầu tiên đã được vận chuyển từ Đức về Việt Nam vào tháng 5/2026 để nuôi thích nghi tại các khu bảo tồn Phong Điền (Huế) và Đông Châu – Khe Nước Trong (Quảng Trị).
Hành trình đưa loài chim đặc hữu trở lại rừng
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) là loài chim đặc hữu của miền Trung Việt Nam và không còn ghi nhận ngoài tự nhiên kể từ năm 2000. Từ năm 2012, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp loài vào nhóm Cực kỳ nguy cấp, đến năm 2024 đánh giá ở tình trạng “Có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên”.
Trong khi biến mất khỏi các cánh rừng, quần thể nuôi nhốt của loài vẫn được duy trì tại nhiều vườn thú và trung tâm bảo tồn ở châu Âu, Nhật Bản và Mỹ, với quy mô khoảng 500-1.000 cá thể. Nguồn gốc quần thể này xuất phát từ 14 cặp gà lôi được đưa sang Pháp từ thập niên 1920.
Bà Veronika Zahradníčková, điều phối viên Chương trình nhân giống châu Âu (EEP) tại Sở thú Praha, cho biết việc quản lý di truyền lâu dài đã giúp duy trì quần thể “khỏe mạnh và khả thi”, đồng thời khẳng định việc đóng góp cá thể cho dự án hồi hương là “cột mốc quan trọng”. Ông Andreas Knieriem, Giám đốc Sở thú Berlin, cũng nhận định đây là thành quả của “hàng chục năm hợp tác quốc tế”.
Theo các đơn vị bảo tồn, vùng phân bố lịch sử của gà lôi lam mào trắng kéo dài từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế. Khoảng 768ha rừng đã được lựa chọn làm địa điểm tiềm năng cho chương trình tái thả, trong khi những cá thể sinh ra tại Việt Nam giai đoạn 2025-2026 sẽ được huấn luyện thích nghi với môi trường hoang dã trước khi đưa trở lại tự nhiên trong thời gian từ năm 2027 đến 2030.
Nguyễn Hương (tổng hợp)
