Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết đến năm 2025, diện tích ngô biến đổi gene tại Việt Nam đã chiếm khoảng một nửa tổng diện tích ngô gieo trồng cả nước, phản ánh mức độ tiếp nhận ngày càng tăng của nông dân.
Tại hội thảo về cây trồng công nghệ sinh học diễn ra chiều 10-11-2026, TS Phùng Danh Huân đã thông tin về kết quả ứng dụng công nghệ này trong sản xuất nông nghiệp. Cùng với những lợi ích về năng suất, thu nhập và môi trường, các chuyên gia cũng đề xuất thận trọng khi mở rộng danh mục cây trồng biến đổi gene.
Sau 10 năm triển khai, tỉ lệ diện tích ngô biến đổi gene đã tăng từ 1,1% tổng diện tích ngô gieo trồng năm 2015 lên khoảng 50% vào năm 2025. Đến tháng 8-2026, Việt Nam đã công nhận lưu hành 31 giống ngô biến đổi gene, trong đó nhóm giống kết hợp khả năng kháng sâu và chịu thuốc trừ cỏ chiếm hơn 80% diện tích ngô biến đổi gene.
TS Huân thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đánh giá hiệu quả kinh tế cùng lợi ích môi trường là những yếu tố quan trọng giúp nông dân đón nhận công nghệ mới. Trong giai đoạn 2016-2025, năng suất ngô biến đổi gene cao hơn giống truyền thống từ 15,2-30%, đồng thời tạo thêm lợi nhuận khoảng 4,34-7,34 triệu đồng/ha.
Việc sử dụng ngô biến đổi gene còn giúp giảm gần 135.000kg thuốc trừ cỏ và hơn 62.000kg thuốc trừ sâu trong 10 năm. Công nghệ này cũng góp phần hạn chế nguy cơ nhiễm độc tố aflatoxin trên hạt ngô, tiết kiệm lao động và giảm tác động đến môi trường.
Trong giai đoạn 2021-2025, chương trình công nghệ sinh học nông nghiệp đã huy động 19 cơ quan nghiên cứu, triển khai trên 26 loại cây trồng và chọn tạo được 36 giống. Dù vậy, sản phẩm chỉnh sửa gene vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế quản lý, khác với cây trồng biến đổi gene đã được thương mại hóa.
Mở rộng ứng dụng cần đi cùng đánh giá thận trọng
TS Huân cho biết: “Thời gian tới, chúng ta cần tập trung xây dựng hành lang pháp lý đối với cây trồng chỉnh sửa gene không chứa ADN ngoại lai, hướng tới giảm 50 – 70% chi phí và thời gian đưa giống mới ra thị trường”.
Từ thực tế sản xuất, TS Trần Xuân Định, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Thương mại giống cây trồng Việt Nam, nhận định các giống có khả năng kháng sâu bệnh đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nhiều bước đánh giá, khảo nghiệm và xin cấp phép về an toàn sinh học, an toàn thực phẩm, thức ăn chăn nuôi trước khi sản phẩm được công nhận lưu hành; quy trình này làm tăng thời gian và chi phí đưa giống ra thị trường.
GS.VS Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam, cho rằng chỉnh sửa gene nên tập trung vào những tính trạng mà phương pháp chọn giống thông thường khó giải quyết, đồng thời phải cân nhắc hiệu quả kinh tế và khả năng ứng dụng của từng công nghệ.
“Có thể bắt đầu với những đối tượng ít ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu như hoa, ngô thực phẩm, ngô nếp. Còn cây lúa cần cân nhắc kỹ hơn do liên quan đến thị trường và thương mại quốc tế”, ông Long nói.
Cùng quan điểm thận trọng, TS Nguyễn Văn Vương, Trưởng Phòng Quản lý giống cây trồng, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, lưu ý không phải quốc gia nào cũng chấp nhận cây trồng biến đổi gene. Trong khi Việt Nam là nước xuất khẩu nông sản lớn, việc mở rộng danh mục nếu thiếu đánh giá kỹ lưỡng có thể ảnh hưởng đến khả năng tiêu thụ và xuất khẩu.
Nhật Hiền (tổng hợp)
