LÂM ĐỒNG – Cục Điện lực vừa đề nghị UBND các địa phương tiếp tục kiểm tra công tác thí nghiệm đối với 10 dự án điện tái tạo đã vận hành nhiều năm nhưng vẫn chưa được cấp văn bản chấp thuận kết quả thử nghiệm theo quy định.
Động thái này được thực hiện theo Nghị định 207/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trong bối cảnh các dự án từng bị Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều tồn tại tại Kết luận 1027 ban hành tháng 4/2023. Dù phần lớn nhà máy đã hòa lưới điện quốc gia và bán điện thương mại từ 5-6 năm trước, hồ sơ pháp lý liên quan đến công tác thí nghiệm vẫn chưa được hoàn tất, khiến quá trình xử lý các vướng mắc kéo dài đến nay.
Theo thông báo của Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương gửi UBND tỉnh Lâm Đồng, TP Đồng Nai và TP Cần Thơ, việc kiểm tra tiếp tục được thực hiện đối với chín dự án điện mặt trời và một dự án điện gió. Đây đều là các công trình đã từng được cơ quan chuyên môn kiểm tra trước khi Thanh tra Chính phủ công bố Kết luận 1027, nhưng chủ đầu tư vẫn chưa được cấp văn bản chấp thuận kết quả thử nghiệm theo quy định hiện hành.
Việc triển khai được thực hiện trên cơ sở mô hình phân cấp mới theo Nghị định 207/2026/NĐ-CP, trong đó thẩm quyền kiểm tra được điều chỉnh theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp thay cho cơ chế quản lý trước đây. Quy định mới được kỳ vọng tạo cơ sở để các địa phương tiếp tục xử lý những hồ sơ còn tồn đọng trong nhiều năm.
Hành trình tháo gỡ vẫn còn nhiều nút thắt
Nguồn gốc của những vướng mắc hiện nay xuất phát từ Kết luận thanh tra 1027 được công bố vào tháng 4/2023. Kết luận này chỉ ra nhiều sai phạm liên quan đến công tác quy hoạch và cấp phép các dự án điện tái tạo trong giai đoạn trước, kéo theo hàng loạt hệ quả pháp lý đối với nhiều nhà máy dù đã đưa vào khai thác thương mại.
Trong số các dự án đang được xem xét, sáu dự án thuộc nhóm Hồng Phong tại Lâm Đồng do các doanh nghiệp trong nước như Hà Đô Bình Thuận và Năng lượng Hồng Phong thực hiện đã có bước chuyển mới khi Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an kết luận không khởi tố vụ án hình sự. Diễn biến này mở ra cơ sở để các dự án được xem xét tháo gỡ khó khăn theo Nghị quyết 233 của Chính phủ.
Ở Đồng Nai, ba dự án Lộc Ninh 3, Lộc Ninh 4 và Lộc Ninh 5 từng nằm trong cụm năm dự án có tổng công suất 800MW, tổng mức đầu tư khoảng 12.000 tỷ đồng do Tập đoàn Hưng Hải khởi xướng. Sau nhiều lần chuyển nhượng cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, trong đó có Super Energy của Thái Lan và Bitexco, các dự án này vẫn chưa hoàn tất các thủ tục liên quan đến đất đai và tiếp tục phải xử lý theo các nội dung của Kết luận thanh tra.
Bên cạnh những vấn đề về thủ tục, bài toán xử lý còn trở nên phức tạp hơn khi một số dự án nằm trên khu vực có khoáng sản titan. Đây là yếu tố khiến quá trình hoàn thiện các thủ tục pháp lý chưa thể được giải quyết dứt điểm.
Không chỉ đối mặt với các tồn tại về hồ sơ, nhiều chủ đầu tư còn chịu áp lực lớn về tài chính trong thời gian các thủ tục chưa hoàn tất. Theo phản ánh của UBND tỉnh Lâm Đồng, tính đến giữa tháng 7/2025, số tiền bán điện của các nhà máy bị treo đã lên tới gần 4.540 tỷ đồng, tương đương khoảng 175 triệu USD theo tỷ giá hiện hành.
Ông Bùi Văn Thịnh, Chủ tịch Hiệp hội Điện gió và Mặt trời Bình Thuận, từng chia sẻ với báo giới rằng yêu cầu phải có văn bản chấp thuận kết quả thử nghiệm xuất phát từ quy định pháp luật được áp dụng sau thời điểm các dự án đi vào vận hành đã tạo ra rủi ro pháp lý mà các nhà đầu tư không thể lường trước.
Các chuyên gia tài chính cũng cảnh báo nếu cách xử lý này được áp dụng trên diện rộng, nguy cơ ảnh hưởng có thể lan tới quy mô khoảng 13 tỷ USD vốn đầu tư vào lĩnh vực điện tái tạo tại Việt Nam. Riêng dự án Lộc Ninh 4 có công suất 200MW đã vay ưu đãi khoảng 2.400 tỷ đồng từ MSB trên tổng mức đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng, cho thấy áp lực trả nợ của doanh nghiệp trong thời gian nguồn thu vẫn bị treo.
Sau hơn ba năm kể từ khi Kết luận 1027 được ban hành, việc Cục Điện lực tiếp tục yêu cầu các địa phương kiểm tra công tác thí nghiệm cho thấy quá trình xử lý những tồn tại của 10 dự án vẫn đang tiếp diễn. Khi các thủ tục pháp lý chưa được hoàn tất, câu hỏi về thời điểm các dự án có thể khép lại toàn bộ các vướng mắc theo kết luận thanh tra vẫn chưa có lời giải rõ ràng.
Trang Trần (tổng hợp)
