BIÊN HÒA — Tỉnh Đồng Nai mới ra đời từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở hợp nhất tỉnh Đồng Nai cũ và tỉnh Bình Phước cũ, tạo thành không gian kinh tế rộng 12.737,18 km² với gần 4,5 triệu dân, vươn lên đứng thứ ba cả nước về quy mô dân số. Chưa đầy một năm sau, ngày 24/4/2026, Quốc hội bỏ phiếu thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, hiệu lực từ 30/4/2026, khép lại lộ trình chuyển đổi lịch sử mang tính bản lề của vùng Đông Nam Bộ.
Nghị quyết số 202/2025/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 12/6/2025 là văn bản pháp lý nền tảng quyết định việc hợp nhất hai tỉnh. Tiếp nối, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, quy định chi tiết sắp xếp 95 đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Nai mới. Hai văn bản này đặt nền móng pháp lý cho toàn bộ quá trình tái cơ cấu bộ máy, điều chỉnh địa giới và định hướng phát triển dài hạn của địa phương.
Vì sao Đồng Nai và Bình Phước được chọn để sáp nhập
Quyết định hợp nhất Đồng Nai và Bình Phước xuất phát từ ba nhóm lý do chiến lược được thể hiện rõ trong các phiên thẩm tra trước Quốc hội. Nhóm lý do thứ nhất liên quan đến địa chính trị: tỉnh Đồng Nai nằm ở trung tâm vùng Đông Nam Bộ, là điểm giao thoa kết nối Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Lâm Đồng, Tây Ninh và Campuchia. Việc sáp nhập xóa bỏ rào cản địa giới tồn tại hàng thập kỷ, tạo nền tảng cho một mạng lưới giao thông và đô thị liền mạch từ Bắc xuống Nam.
Nhóm lý do thứ hai là cộng hưởng kinh tế. Khu vực Đồng Nai cũ sở hữu nền công nghiệp chế biến, chế tạo vững chắc, hệ thống khu công nghiệp dày đặc, logistics đa phương thức phát triển và Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang xây dựng. Khu vực Bình Phước cũ lại có quỹ đất dồi dào, tài nguyên phong phú và các vùng chuyên canh cây công nghiệp có giá trị cao — cao su, điều, hồ tiêu — trên nền đất đỏ bazan. Sự kết hợp này tạo hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn, nơi công nghiệp công nghệ cao và logistics hỗ trợ trực tiếp cho chế biến sâu vùng nguyên liệu nông nghiệp rộng lớn ở phía Bắc.
Nhóm lý do thứ ba là đáp ứng tiêu chuẩn đô thị. Tại các phiên thẩm tra trước Quốc hội, các cơ quan và đại biểu đồng thuận xác nhận Đồng Nai sau sáp nhập đáp ứng đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn để nâng cấp thành thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định hiện hành, biến đây thành địa phương hội tụ đủ điều kiện tiên phong trong mô hình đô thị – công nghiệp công nghệ cao.
Hai tỉnh nào sáp nhập để tạo thành Đồng Nai mới
Trước ngày 1/7/2025, tỉnh Đồng Nai cũ quản lý 11 đơn vị hành chính cấp huyện gồm Thành phố Biên Hòa, Thành phố Long Khánh và các huyện Tân Phú, Vĩnh Cửu, Định Quán, Trảng Bom, Thống Nhất, Cẩm Mỹ, Long Thành, Xuân Lộc, Nhơn Trạch. Cùng thời điểm đó, tỉnh Bình Phước cũ quản lý 11 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã và thành phố gồm Thành phố Đồng Xoài, thị xã Bình Long, thị xã Phước Long, thị xã Chơn Thành và các huyện Đồng Phú, Hớn Quản, Lộc Ninh, Bù Đăng, Bù Đốp, Bù Gia Mập, Phú Riềng.
Sự hợp nhất 22 đơn vị hành chính cấp huyện không đơn thuần là gộp ranh giới địa lý. Toàn bộ thẩm quyền quản lý của cấp huyện được chuyển giao lên cấp tỉnh và xuống cấp xã, chấm dứt hoạt động của cấp trung gian, đồng thời sắp xếp lại địa giới để hình thành các không gian đô thị rộng hơn.
Nhiều phường, xã mới được khai sinh từ sự hợp nhất. Phường Bình Phước được thành lập từ các phường Tân Phú, Tân Đồng, Tân Thiện, Tân Bình, Tân Xuân và xã Tiến Hưng thuộc thành phố Đồng Xoài cũ. Phường Tân Triều hình thành từ phường Tân Phong của Biên Hòa cũ và các xã Tân Bình, Bình Lợi, Thạnh Phú của huyện Vĩnh Cửu cũ. Phường Đồng Xoài mới được hình thành từ phường Tiến Thành và xã Tân Thành. Các phường Minh Hưng, Bình Long, Phước Long, Phước Bình, Chơn Thành cũng ra đời theo cơ chế tương tự, là nền tảng của chuỗi đô thị đa cực trải dài từ Nam lên Bắc.
Lộ trình pháp lý và thời điểm sáp nhập chính thức
Quá trình chuyển đổi tuân theo lộ trình pháp lý chặt chẽ với bốn cột mốc then chốt. Ngày 12/6/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15, quyết định hợp nhất Bình Phước và Đồng Nai. Bốn ngày sau, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15, quy định cụ thể việc sắp xếp 95 đơn vị hành chính cấp xã. Ngày 1/7/2025, tỉnh Đồng Nai mới chính thức đi vào hoạt động theo mô hình chính quyền hai cấp. Ngày 24/4/2026, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương với tỷ lệ 478/487 đại biểu tán thành, đạt 95,6%, hiệu lực từ 30/4/2026.
Ngay trong ngày 1/7/2025, Hội đồng nhân dân tỉnh khóa X tổ chức Kỳ họp thứ nhất, công bố các nghị quyết chỉ định nhân sự chủ chốt và danh sách 14 cơ quan chuyên môn cấp sở, ngành sau sắp xếp. Hơn 2.100 cán bộ, công chức được giải quyết chính sách hưu trí và chuyển đổi công tác trong đợt tái cơ cấu. Trong tháng 2 và tháng 3/2025, Hội đồng nhân dân tỉnh tiếp tục thông qua nghị quyết thành lập và sáp nhập bảy sở, đơn vị trực thuộc, hiệu lực từ ngày 1/3/2025.
Quy mô lãnh thổ, dân số và cơ cấu hành chính tỉnh Đồng Nai mới
Với tổng diện tích tự nhiên 12.737,18 km², tỉnh Đồng Nai mới chiếm 3,84% diện tích cả nước và 45,4% diện tích vùng Đông Nam Bộ, đứng thứ chín toàn quốc về quy mô lãnh thổ. Địa hình có sự phân hóa rõ rệt: đồi núi và cao nguyên thấp trải rộng ở phía Bắc giáp Lâm Đồng và Đắk Nông, đồng bằng ven sông chiếm ưu thế ở phía Nam tiếp giáp Thành phố Hồ Chí Minh.
Tính đến năm 2025, dân số trung bình toàn tỉnh đạt 4.493.700 người, tăng 300.300 người so với năm 2021, chiếm khoảng 4,43% dân số cả nước. Đồng Nai là địa phương đông dân thứ ba toàn quốc, chỉ xếp sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Mật độ dân số bình quân ở mức 352,6 người/km². Lực lượng lao động có việc làm đạt khoảng 2.431.500 người, là nguồn nhân lực cốt lõi phục vụ định hướng công nghiệp hóa quy mô lớn.
Cơ cấu dân cư mang đặc trưng đa văn hóa với 37 thành phần dân tộc thiểu số, chiếm 9,4% dân số, tương đương khoảng 421.090 người. Trên địa bàn có 25 tổ chức thuộc 10 tôn giáo khác nhau với 2.179 cơ sở tôn giáo và hơn 2.656.312 tín đồ. Cơ cấu hành chính được tổ chức theo mô hình hai cấp với 95 đơn vị hành chính cấp xã gồm 72 xã và 23 phường, trong đó 7 đơn vị không thực hiện sắp xếp là phường Phước Tân, phường Tam Phước và các xã Thanh Sơn (huyện Định Quán cũ), Đak Lua, Phú Lý, Bù Gia Mập, Đăk Ơ.
Bản đồ hành chính tỉnh Đồng Nai mới với 95 xã, phường sau sáp nhập. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tỉnh Thành VN)
Trung tâm hành chính và chiến lược phát triển đô thị đa cực
Phường Trấn Biên được xác định là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của tỉnh Đồng Nai mới. Để xây dựng không gian xứng tầm thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh triển khai chiến lược tái cơ cấu Khu công nghiệp Biên Hòa 1 — khu vực rộng 329 ha — thành Khu đô thị thương mại, dịch vụ và cải thiện môi trường. Phân khu 2 với diện tích 103,5 ha được quy hoạch làm trung tâm hành chính và chính trị mới, kết hợp quảng trường trung tâm, trung tâm hội nghị triển lãm và không gian cây xanh. Hoạt động công nghiệp tại đây đã dừng từ 1/8/2025, dự kiến lễ khởi công diễn ra tháng 9/2025 và hoàn tất toàn bộ chuyển đổi trong giai đoạn 2026 – 2030.
Không gian kinh tế vận hành theo mô hình đa cực với ba cực tăng trưởng rõ nét. Biên Hòa đóng vai trò trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo và logistics cốt lõi. Đồng Xoài được định hướng thành trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa cấp tỉnh thứ hai, dẫn dắt phát triển toàn bộ khu vực phía Bắc. Long Thành đang được quy hoạch thành đô thị sân bay quốc tế, trung tâm hàng không, logistics và thương mại tầm vóc toàn cầu, đặc biệt khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến khai thác từ năm 2026. Cấu trúc ba cực này giúp dàn trải áp lực dân số, kích thích tăng trưởng đồng đều và tối ưu hóa từng lợi thế địa lý trên toàn lãnh thổ.
Kinh tế và định hướng phát triển đến năm 2030
Bộ máy hành chính được tinh gọn xuống còn 14 sở, ban, ngành thông qua hàng loạt vụ hợp nhất: Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và Đầu tư thành Sở Tài chính; Sở Xây dựng và Sở Giao thông vận tải thành Sở Xây dựng; Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành Sở Nông nghiệp và Môi trường. Hiệu quả vận hành được minh chứng sớm: chỉ trong 9 ngày đầu hoạt động, phường Bình Phước tiếp nhận hơn 2.400 lượt giao dịch và giải quyết gần 1.000 hồ sơ đúng hạn.
Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 đạt 9,63%, quy mô kinh tế ước tính 691.457 tỷ đồng. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10 – 12%/năm và GRDP bình quân đầu người từ 300 đến 350 triệu đồng vào năm 2030, tương đương khoảng 12.000 – 14.000 USD. Toàn bộ lãnh thổ được quy hoạch thành 5 vùng kinh tế động lực và 16 cụm kinh tế chuyên biệt. Hệ thống 81 khu công nghiệp với tổng diện tích 39.126,77 ha đang được bố trí bài bản để thu hút đầu tư công nghệ cao.
Về nhà ở và an sinh xã hội, Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua mục tiêu hoàn thành khoảng 87 triệu m² sàn nhà ở — tương đương 700.672 căn — đến năm 2030, trong đó có ít nhất 67.010 căn nhà ở xã hội. Diện tích nhà ở bình quân đầu người dự kiến đạt 33,0 m²/người. Tổng nhu cầu vốn cho kế hoạch nhà ở lên tới 822.468 tỷ đồng, trong đó nhà ở thương mại chiếm 616.143 tỷ đồng, nhà ở xã hội cần khoảng 48.324 tỷ đồng. Để hiện thực hóa mục tiêu nhà ở xã hội, tỉnh đề xuất cơ chế “bốn miễn, hai giảm” gồm miễn tiền sử dụng đất, miễn lệ phí thẩm định dự án, miễn lệ phí cấp phép xây dựng, hoàn thuế nhanh; đồng thời giảm 30 – 50% phí đấu nối hạ tầng kỹ thuật và giảm một nửa thời gian giải quyết thủ tục hành chính.
Phối cảnh Khu đô thị thương mại, dịch vụ tại khu vực tái phát triển Khu công nghiệp Biên Hòa 1. (Ảnh: Chụp màn hình Encity.co)
Với Nghị quyết số 202/2025/QH15 và Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 làm nền tảng, tỉnh Đồng Nai đang bước vào giai đoạn chuyển đổi toàn diện nhất trong lịch sử. Mô hình đa cực Biên Hòa – Đồng Xoài – Long Thành, cùng hệ sinh thái 81 khu công nghiệp và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, đặt địa phương này vào vị thế đầu tàu kinh tế của vùng Đông Nam Bộ trong kỷ nguyên mới.
Câu hỏi thường gặp về tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập
1. Tỉnh Đồng Nai mới được thành lập từ những tỉnh nào?
Tỉnh Đồng Nai mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai cũ và tỉnh Bình Phước cũ, theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội ban hành ngày 12/6/2025, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.
2. Diện tích và dân số tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập là bao nhiêu?
Tỉnh Đồng Nai mới có tổng diện tích tự nhiên 12.737,18 km², đứng thứ chín toàn quốc. Dân số trung bình năm 2025 đạt 4.493.700 người, đứng thứ ba cả nước sau Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, với mật độ bình quân 352,6 người/km².
3. Tỉnh Đồng Nai mới có bao nhiêu xã, phường sau sắp xếp?
Sau sắp xếp theo Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15, tỉnh Đồng Nai mới có 95 đơn vị hành chính cấp xã gồm 72 xã và 23 phường. Trong đó, 67 xã và 21 phường được hình thành sau quá trình sắp xếp; 7 đơn vị không thực hiện sắp xếp là phường Phước Tân, phường Tam Phước và các xã Thanh Sơn, Đak Lua, Phú Lý, Bù Gia Mập, Đăk Ơ.
4. Trung tâm hành chính của tỉnh Đồng Nai mới đặt ở đâu?
Phường Trấn Biên được xác định là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của tỉnh Đồng Nai mới. Đô thị Đồng Xoài đóng vai trò trung tâm hành chính, kinh tế cấp tỉnh thứ hai cho khu vực phía Bắc; Long Thành được định hướng thành đô thị sân bay quốc tế.
5. Khi nào Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương?
Ngày 24/4/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương với tỷ lệ 478/487 đại biểu tán thành, đạt 95,6%. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 30/4/2026.
Quân Bảo
