Giới trẻ Trung Quốc đang dùng AI nhân bản người yêu cũ để tiếp tục trò chuyện sau chia tay, làm dấy lên tranh cãi gay gắt về đạo đức và sức khỏe tâm lý. Xu hướng này đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa chữa lành cảm xúc và lệ thuộc công nghệ.
Tính năng “Ex-partner skill” — bản sao kỹ thuật số của người yêu cũ — xuất hiện tại Trung Quốc từ đầu năm 2025, bắt nguồn từ dự án mã nguồn mở “Colleague skill” do kỹ sư AI Zhou Tianyi ở Thượng Hải phát triển. Dù Zhou cảnh báo không dùng nền tảng để sao chép con người, cộng đồng lập trình vẫn biến tấu thành chatbot tình cảm cá nhân hóa. Xu hướng nhanh chóng lan rộng, kéo theo nhiều luồng ý kiến trái chiều từ chuyên gia tâm lý, luật sư lẫn chính người trong cuộc.
AI nhân bản người yêu cũ hoạt động như thế nào?
Để tạo bản sao kỹ thuật số, người dùng tải lên toàn bộ lịch sử trò chuyện, bài đăng mạng xã hội, hình ảnh cùng dữ liệu về thói quen ăn uống, các chuyến đi và cả những lần tranh cãi cũ. Vì quy trình đòi hỏi kỹ thuật, nhiều người chấp nhận chi 4–6 USD thuê người thiết lập. Kết quả là một AI tình cảm có khả năng mô phỏng giọng điệu và thói quen ngôn ngữ của bản gốc, được tích hợp vào WeChat để tương tác hàng ngày.
Người dùng Bingtangcheng chia sẻ anh thức đêm huấn luyện mô hình và cảm thấy nhẹ nhõm khi nói được những điều chưa dám nói với bạn gái cũ. Một người dùng nữ khác cho biết trải nghiệm giúp cô nhìn nhận mối quan hệ lý trí hơn, dù phải trải qua cảm giác chia tay thêm một lần nữa.
Rủi ro tâm lý, pháp lý và làn sóng “tan vỡ trái tim trên mạng”
Chuyên gia tư vấn hôn nhân Wanqiu tại Quảng Đông nhận định công cụ này dễ tạo ra sự gắn bó quá mức, cản trở người dùng xây dựng quan hệ thực tế và tiềm ẩn nguy cơ ngoại tình cảm xúc. Về quyền riêng tư dữ liệu, luật sư Zhong tại Quảng Đông khẳng định việc dùng dữ liệu cá nhân của người khác để tạo AI mà không có sự đồng ý là vi phạm luật bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Hệ quả thực tế bộc lộ rõ vào giữa tháng 3/2025, khi các mô hình AI cũ bị xóa bỏ. Làn sóng “tan vỡ trái tim trên mạng” nhanh chóng lan rộng trên mạng xã hội Trung Quốc vì những ai đã gắn bó cảm xúc với AI cảm thấy phiên bản mới trở nên lạnh lùng và xa lạ. Cùng lúc, ngày càng nhiều người tìm đến AI để tạo bản sao kỹ thuật số của người thân đã mất — mở rộng thêm cuộc tranh luận về giới hạn đạo đức của công nghệ.
Nhiều chuyên gia tâm lý đồng thuận rằng cảm xúc thật — bực bội, hoang mang, hạnh phúc hay giận dữ — là phần không thể số hóa và không thể thay thế của mỗi con người.
An Tâm
