TP HUẾ – Hội đồng Nhân dân thành phố Huế vừa thông qua nghị quyết chính thức thu phí tham quan di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia Hải Vân Quan, chấm dứt gần hai năm mở cửa miễn phí sau khi công trình hoàn tất đại trùng tu vào tháng 8/2024. Mức giá 70.000 đồng/người/lượt áp dụng đồng nhất cho cả du khách trong nước lẫn quốc tế, kèm theo hệ thống chính sách miễn giảm chi tiết và cơ chế quản lý luân phiên 3 năm giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng.
Tại kỳ họp chuyên đề chiều 22/5, Hội đồng Nhân dân thành phố Huế khóa IX, nhiệm kỳ 2026–2031, đã biểu quyết thông qua nghị quyết quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí tham quan đối với di tích Hải Vân Quan — công trình phòng thủ cổ trấn giữ đường thiên lý Bắc – Nam, nằm trên ranh giới thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng. Đây là kết quả sau nhiều vòng thảo luận, lấy ý kiến cộng đồng từ cuối năm 2025 và các cuộc họp bàn giữa Ủy ban Nhân dân hai địa phương kể từ tháng 9/2024. Nghị quyết có hiệu lực trong chu kỳ quản lý đầu tiên từ năm 2026 đến hết năm 2028, do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trực tiếp triển khai.
Mức phí 70.000 đồng và danh sách đối tượng được miễn, giảm vé
Mức 70.000 đồng/người/lượt được căn cứ trên giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc của di tích, quy mô tổ chức tham quan và tham khảo biểu phí tại nhiều di tích quốc gia khác trên địa bàn hai địa phương.
Nghị quyết quy định miễn 100% phí tham quan vào ngày mùng 1 Tết Nguyên đán và các ngày lễ lớn của thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng và cả nước, gồm: Ngày Giải phóng Huế 26/3, Ngày Giải phóng Đà Nẵng 29/3, kỷ niệm Cách mạng tháng Tám 19/8, Quốc khánh 2/9 và Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11. Quanh năm, trẻ em dưới 13 tuổi, người khuyết tật nặng, học sinh phổ thông tham gia ngoại khóa do nhà trường tổ chức cũng được miễn hoàn toàn. Các đoàn công tác, cơ quan báo chí, đối tác đến nghiên cứu hoặc quảng bá di tích nếu đăng ký trước với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế không phải mua vé.
Đối với chính sách giảm 50%, quy định áp dụng cho người cao tuổi, hộ nghèo và người hưởng chính sách ưu đãi hưởng thụ văn hóa. Toàn bộ công dân đang sinh sống tại thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng được giảm còn 35.000 đồng/lượt. Sinh viên theo học tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn hai thành phố hoặc sinh viên toàn quốc tham gia chương trình ngoại khóa có đăng ký cũng thuộc nhóm được giảm 50%.
Cơ chế quản lý luân phiên 3 năm giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng
Hải Vân Quan tọa lạc vắt ngang ranh giới hai địa phương: phía thành phố Huế thuộc xã Chân Mây – Lăng Cô, phía thành phố Đà Nẵng thuộc phường Hải Vân. Từ năm 2019, hai bên đã phối hợp thực hiện các dự án khảo cổ, bảo tồn và tu bổ di sản. Để tránh chồng chéo thẩm quyền, hai địa phương thống nhất cơ chế quản lý luân phiên với chu kỳ 3 năm một lần.
Thành phố Huế đảm nhận quản lý trực tiếp giai đoạn 2026–2028, với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế chịu trách nhiệm tổ chức bán vé, duy trì an ninh trật tự và quản lý nguồn thu. Từ năm 2029, Hội đồng Nhân dân thành phố Đà Nẵng sẽ ban hành nghị quyết tiếp nối, giao Ủy ban Nhân dân quận Liên Chiểu quản lý trong chu kỳ kế tiếp. Đại diện Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế nhấn mạnh: trước khi một địa phương ban hành bất kỳ chính sách nào trong nhiệm kỳ của mình, bắt buộc phải trao đổi và thống nhất với Hội đồng Nhân dân của địa phương còn lại.
Toàn bộ doanh thu tái đầu tư vào di tích, ngân sách bù khi thiếu hụt
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến quyết định thu phí là nhu cầu duy trì thành quả của dự án đại trùng tu với tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng — mỗi địa phương đóng góp 50% ngân sách. Quá trình tôn tạo bám sát dấu tích nguyên gốc thời nhà Nguyễn, phục hồi tường thành, nền cổng, hệ thống lối đi và giữ lại các lô cốt thời chiến tranh.
Toàn bộ doanh thu từ bán vé không phải nộp lại ngân sách nhà nước; Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế giữ lại 100% để tái đầu tư trực tiếp vào khu di tích. Theo nghị quyết, tối thiểu 20% tổng tiền bán vé phải được trích lập thành quỹ dự phòng dành cho duy tu và sửa chữa thường xuyên; phần còn lại chi trả lương nhân sự, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ và xúc tiến quảng bá. Trường hợp nguồn thu không đủ trang trải chi phí thiết yếu, Ủy ban Nhân dân thành phố Huế cam kết cấp bù từ ngân sách địa phương.
Hội đồng Nhân dân thành phố Huế đánh giá cơ chế tài chính tự chủ này phù hợp với thực tiễn, giúp Hải Vân Quan không phải phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước hằng năm. Công trình do vua Minh Mạng khởi dựng từ năm 1826 để trấn giữ “yết hầu” đường thiên lý từ phía Nam ra kinh đô Huế, sau gần 200 năm, đang tiếp tục được gìn giữ bằng chính nguồn lực từ đông đảo du khách trong và ngoài nước đặt chân đến chiêm ngưỡng.
Thanh Hy
