Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy vừa trình Bộ Xây dựng phê duyệt chủ trương đầu tư cải tạo 6 cây cầu với tổng kinh phí sơ bộ hơn 3.000 tỷ đồng từ ngân sách đầu tư công trung hạn 2026–2030. Mục tiêu là nâng tĩnh không các cầu lên chuẩn 7 m, tháo gỡ điểm nghẽn cho sà lan tải trọng lớn lưu thông trên các tuyến đường thủy nội địa liên vùng.
Sáu công trình nằm rải từ tỉnh Bắc Ninh, thành phố Hải Phòng ở phía Bắc đến thành phố Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh và tỉnh Vĩnh Long ở phía Nam. Theo lịch trình, các hạng mục sẽ khởi công quý IV/2026 và hoàn thành trong năm 2029. Quyết định đầu tư được đưa ra trong bối cảnh nhiều cầu vượt sông hiện có tĩnh không thấp, gây cản trở dòng chảy thương mại và đẩy chi phí logistics vào tay vận tải đường bộ vốn đang quá tải.
Cầu Đồng Nai 1: Tĩnh không 5,5 m — rào cản trên trục vận tải cấp II
Theo quy hoạch hạ tầng đường thủy nội địa thời kỳ 2021–2030, tuyến từ hạ lưu cầu Đồng Nai đến cảng Thạnh Phước dài 17,2 km là trục vận tải đường thủy nội địa cấp II cốt lõi, kết nối trực tiếp cảng biển Thành phố Hồ Chí Minh với các khu công nghiệp và vùng nguyên liệu phía Đông Nam Bộ.
Tĩnh không cầu Đồng Nai 1 hiện chỉ đạt 5,5 m — dưới chuẩn cấp II — khiến sà lan container không thể lưu thông. Bộ Xây dựng đã gửi văn bản lấy ý kiến Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh và tỉnh Vĩnh Long về phương án nâng chiều cao thông thuyền lên 7 m, đồng thời xây mới kết cấu bằng bê tông cốt thép dự ứng lực, đường dẫn rộng tối thiểu 12 m theo tiêu chuẩn đường cấp III vùng đồng bằng.
Khi hoàn tất, tuyến này sẽ cho phép sà lan vận chuyển container đi thẳng từ cảng biển Thành phố Hồ Chí Minh đến tuyến Hiếu Liêm, tiến sâu vào trung tâm kinh tế và khu công nghiệp nội địa. Đây cũng là cơ sở để phát triển cụm cảng hàng hóa Đồng Nai, nơi dự kiến đón tàu 3.000 tấn vào năm 2030.
Song song, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Xây dựng bàn giao 1,36 km Quốc lộ 1 từ ngã ba Tân Vạn đến hết cầu Đồng Nai về địa phương quản lý. Lý do là nút giao Tân Vạn đang thi công dự án đường Vành đai 3 phức tạp; hai đơn vị cùng phụ trách một tuyến huyết mạch gây khó khăn cho tổ chức giao thông và kéo dài tiến độ.
Bài học 133 tỷ đồng: Kích nâng thay xây mới tiết kiệm 900 tỷ
Trước khi triển khai loạt cầu mới, Thành phố Hồ Chí Minh đã tích lũy kinh nghiệm thực tiễn từ hai công trình tiên phong. Tại cầu Bình Triệu 1, kết cấu thép nặng 11.000 tấn được nâng cao thêm 1,08 m bằng 106 thiết bị kích thủy lực đồng bộ, mỗi chiếc có sức nâng từ 400 đến 500 tấn.
Mạng lưới máy tính trung tâm giám sát liên tục, bảo đảm sai số chuyển vị không vượt quá 1 mm trong suốt quá trình thi công. Tổng chi phí khoảng 133 tỷ đồng, tiết kiệm gần 900 tỷ đồng so với phương án phá dỡ xây mới, trong khi xe máy vẫn lưu thông qua hai cầu tạm bằng thép.
Tiếp nối, cầu Bình Phước 1 cũng được nâng thêm 1,25 m với kinh phí gần 111 tỷ đồng.
Trước đây, các cầu thấp tĩnh không thường chỉ có hai lựa chọn: chịu đựng hoặc đập bỏ xây mới với chi phí rất lớn. Điển hình như tại công trình cầu Bình Triệu 1, phương án đập đi xây mới dự kiến tiêu tốn khoảng 1.000 tỷ đồng, trong khi việc kích nâng tĩnh không chỉ mất hơn 100 tỷ đồng, giúp thành phố tiết kiệm khoản ngân sách lớn. Công nghệ kích thủy lực đồng bộ mở ra phương án thứ ba, phù hợp với những cầu đã có nền móng vững chắc và không thể đóng cửa dài ngày vì áp lực giao thông.
Nâng tĩnh không 6 cầu để giảm áp lực cho vận tải đường bộ
Ngoài cầu Đồng Nai, năm công trình còn lại gồm cầu Bình qua sông Kinh Thầy tại thành phố Hải Phòng, cầu Hồ qua sông Đuống tại tỉnh Bắc Ninh, cầu Bến Lức I và cầu Đức Huệ qua sông Vàm Cỏ Đông tại tỉnh Tây Ninh, và cầu Thom qua kênh Mỏ Cày tại tỉnh Vĩnh Long. Cầu Bến Lức I và cầu Đức Huệ được đề xuất nâng tĩnh không từ 6,5 m lên 7 m; năm cầu đạt chuẩn đường thủy nội địa cấp II, riêng cầu Thom đáp ứng cấp III.
Về dài hạn, gói đầu tư này nằm trong chiến lược tái cân bằng cơ cấu vận tải quốc gia: tăng thị phần đường thủy nội địa — vốn có chi phí thấp hơn so với vận tải đường bộ và phát thải ít hơn đáng kể. Mỗi sà lan tải trọng lớn có thể thay thế hàng chục chuyến xe tải trên các quốc lộ đang quá tải, trực tiếp giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Thanh Hy
