ĐÀ NẴNG – Hơn 50 hộ dân tại làng nghề thuốc nam Trà Đóa đang khẩn trương thu hoạch “lá mùng 5” phục vụ thị trường Tết Đoan Ngọ, khi giá thu mua tăng đã giúp nhiều gia đình đạt lợi nhuận cao hơn so với trồng lúa.
Từ giữa tháng 4 âm lịch đến sát ngày mùng 5/5, thương lái từ nhiều địa phương tìm đến thôn Trà Đóa 1, xã Thăng An (TP Đà Nẵng, khu vực trước đây thuộc huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) để thu mua các loại cây thuốc nam phục vụ nhu cầu dịp Tết Đoan Ngọ. Dù thời tiết nắng nóng khiến việc chăm sóc gặp nhiều khó khăn, giá bán tăng đã góp phần bù đắp phần năng suất giảm của một số hộ dân.
Tại thôn Trà Đóa 1 hiện có khoảng 50 hộ trồng cây thuốc nam trên diện tích gần 3,5ha, tăng so với khoảng 2,5ha của năm 2024. Ông Nguyễn Đình Tự, 65 tuổi, một người gắn bó nhiều năm với nghề, cho biết vụ sản xuất năm nay tuy vất vả hơn do thời tiết nhưng giá bán thuận lợi đã mang lại nguồn thu đáng kể chỉ sau vài tháng xuống giống.
Nghề truyền thống gần 200 năm tạo sinh kế bền vững
“lá mùng 5” không phải là tên của một loại cây riêng mà là cách gọi chung nhiều loại cây thuốc nam như hoắc hương, hoa khóm, tía tô, rẻ quạt, cam thảo, chè cát, mã đề… được mỗi gia đình phối trộn theo kinh nghiệm riêng. Theo các bậc cao niên trong thôn, nghề trồng cây thuốc nam tại Trà Đóa đã tồn tại khoảng 200 năm, còn cánh đồng Đồng Lành ven sông Trường Giang được chuyên canh liên tục gần 60 năm.
Người dân bắt đầu xuống giống từ tháng Giêng âm lịch, trồng hoắc hương bằng nhánh và hoa khóm bằng hạt với quy trình tương tự canh tác lúa. Trong suốt vụ sản xuất, bà con chỉ sử dụng phân hữu cơ, không dùng thuốc bảo vệ thực vật nhằm bảo đảm chất lượng dược liệu.
Nhờ điều kiện thổ nhưỡng cùng nguồn nước từ sông Trường Giang, sản phẩm “lá mùng 5” Trà Đóa hình thành hương vị đặc trưng và duy trì uy tín qua nhiều thế hệ. Chính những yếu tố này giúp làng nghề tiếp tục giữ được sức hút trên thị trường mỗi dịp Tết Đoan Ngọ.
Vụ mùa năm nay ghi nhận nghịch lý khi nắng nóng làm giảm năng suất ở một số diện tích nhưng giá thu mua lại tăng. Hoắc hương tươi được thương lái mua với giá khoảng 7.000-10.000 đồng/kg, hoa khóm đạt khoảng 15.000-20.000 đồng/kg, còn tía tô khoảng 10.000 đồng/kg.
Với năng suất trung bình, mỗi sào (500m²) cây thuốc mang lại lợi nhuận khoảng 15-20 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Những hộ canh tác nhiều sào có thể đạt mức lãi gần một trăm triệu đồng chỉ sau ba tháng sản xuất, cao hơn đáng kể so với trồng lúa trên cùng diện tích.
Ông Đỗ Đức Thuận, Trưởng thôn Trà Đóa, cho biết trước đây người dân chủ yếu sản xuất lúa với hiệu quả kinh tế không cao. Khi nhu cầu thị trường đối với “lá mùng 5” tăng lên, nhiều hộ đã chuyển một phần diện tích sang trồng cây thuốc nam, đưa diện tích canh tác của làng tăng thêm khoảng 1ha trong hai năm.
Đối với người dân Trà Đóa, “lá mùng 5” không chỉ mang lại nguồn thu mà còn là nghề truyền thống được cha ông gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mong muốn hiện nay của bà con là được hỗ trợ kỹ thuật để chuẩn hóa quy trình canh tác, sơ chế và xây dựng thương hiệu bài bản, qua đó nâng giá trị sản phẩm thay vì chỉ tiêu thụ theo mùa vụ ngắn mỗi năm.
An Tâm (tổng hợp)
