ĐỒNG NAI – Tranh chấp căn nhà và khu đất từng gắn với cuộc sống gia đình của ông Hà Quang L. khép lại khi Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM bác kháng cáo, giữ nguyên phán quyết không chấp nhận yêu cầu chia tài sản sau nhiều năm ly hôn.
Vụ việc xuất phát từ yêu cầu của ông Hà Quang L. (74 tuổi) đối với bà Nguyễn Thị P. (67 tuổi, ngụ TP Đồng Nai), liên quan đến căn nhà khoảng 30m² trên khu đất khoảng 500m² tại phường Tân Hiệp. Dù cho rằng đây là tài sản được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, ông L. không đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chỉ khởi kiện sau khi biết vợ cũ đã được cấp giấy chứng nhận từ nhiều năm trước.
Theo hồ sơ vụ án, khu đất được nhà trường nơi ông L. công tác giao quyền sử dụng từ năm 1984. Ông L. và bà P. kết hôn năm 1977, sau đó thuận tình ly hôn vào năm 2000 nhưng không yêu cầu tòa án giải quyết việc phân chia tài sản vì muốn ưu tiên chăm lo cho các con còn nhỏ.
Khi các con trưởng thành, ông L. nhiều lần đề nghị chia căn nhà và phần đất nói trên nhưng không đạt được thỏa thuận. Đến khi vụ việc được tòa án thụ lý, ông cho biết mới biết bà P. đã được UBND TP Biên Hòa cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2008. Cuối năm 2018, ông chính thức khởi kiện để yêu cầu chia tài sản mà ông cho là tài sản chung của vợ chồng.
Quá trình giải quyết vụ án cho thấy một trong những căn cứ quan trọng là văn bản lập ngày 21/6/1994. Theo bà P., văn bản này thể hiện việc hai vợ chồng thống nhất giao toàn bộ nhà đất cho bà quản lý, đồng thời ai vay nợ thì tự chịu trách nhiệm với khoản nợ của mình. Trong khi đó, ông L. cho rằng văn bản chỉ nhằm tạo điều kiện để bà xử lý các khoản nợ, không đồng nghĩa với việc ông từ bỏ quyền đối với khối tài sản chung.
Đến năm 1999, bà P. thực hiện thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất đứng tên mình. Sau đó, quyết định công nhận thuận tình ly hôn của TAND TP Biên Hòa năm 2000 cũng ghi nhận hai bên đã tự thỏa thuận về tài sản. Đây là những căn cứ được cả cấp sơ thẩm và phúc thẩm xem xét khi bác yêu cầu khởi kiện của ông L.
Dưới góc độ pháp lý, vụ việc phản ánh một dạng tranh chấp khá phổ biến ở các trường hợp ly hôn thuận tình trước đây, khi các bên chỉ tập trung giải quyết quan hệ hôn nhân và việc nuôi con mà chưa làm rõ quyền đối với tài sản chung. Việc chậm xử lý vấn đề tài sản có thể dẫn đến nhiều hệ quả pháp lý khi các giấy tờ về quyền sử dụng đất đã được xác lập và duy trì trong thời gian dài.
Theo luật sư Trịnh Văn Dũng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), về nguyên tắc, tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân vẫn có thể được xem là tài sản chung, kể cả khi giấy chứng nhận chỉ đứng tên một người. Tuy nhiên, trong quá trình xét xử, nguồn gốc tài sản cùng các văn bản thể hiện sự thỏa thuận giữa các bên thường có ý nghĩa quyết định. Nếu không có chứng cứ đủ sức bác bỏ các tài liệu đã được lập trước đó, yêu cầu chia tài sản sẽ gặp nhiều bất lợi.
Bản án phúc thẩm đã có hiệu lực pháp luật, khép lại vụ tranh chấp kéo dài nhiều năm. Từ vụ việc này, việc giải quyết đầy đủ các vấn đề về tài sản ngay khi ly hôn được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế những tranh chấp phát sinh và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên về sau.
Nhật Minh (tổng hợp)
