ĐẮK LẮK – UBND tỉnh Đắk Lắk quyết định nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô thành Vườn quốc gia Ea Sô, mở rộng vị thế pháp lý và nguồn lực bảo tồn cho gần 27.000ha rừng khộp hiếm của Tây Nguyên.
Ngày 28/7, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Quyết định số 2366/QĐ-UBND chính thức thành lập Vườn quốc gia Ea Sô trên cơ sở Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô đã hoạt động từ năm 1999. Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đây là vườn quốc gia thứ 37 của Việt Nam, đồng thời đưa Đắk Lắk trở thành địa phương có nhiều vườn quốc gia nhất cả nước.
Vườn quốc gia Ea Sô đặt tại xã Ea Knốp, có diện tích tự nhiên 26.959,01ha. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt rộng 21.676,92ha, phân khu phục hồi sinh thái 4.118,60ha và phân khu dịch vụ – hành chính 1.163,49ha; vùng đệm rộng hơn 18.229ha, trải trên 18 thôn, buôn thuộc 5 xã của hai tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai.
Từ khu bảo tồn đến vị thế mới trong hệ thống rừng đặc dụng
Ea Sô được thành lập theo Quyết định 827/QĐ-UBND năm 1999 với diện tích 26.848ha, mang nhiệm vụ bảo vệ một trong những khu rừng khộp còn nguyên vẹn hiếm hoi của Việt Nam. Đây cũng là vùng chuyển tiếp sinh thái giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, được xác định là khu vực ưu tiên bảo tồn nguồn gen của các loài thú móng guốc lớn, đặc biệt là bò tót và bò rừng đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng cao trên toàn cầu.
Từ năm 2024, tỉnh Đắk Lắk đã phê duyệt đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 tại Ea Sô với tổng vốn đầu tư gần 150 tỷ đồng nhằm tạo nền tảng thu hút các dự án tiếp theo. Việc nâng hạng lần này không chỉ thay đổi tên gọi mà còn mở rộng thẩm quyền quản lý, tăng nguồn lực bảo tồn và khẳng định vị thế pháp lý của khu rừng trong hệ thống rừng đặc dụng quốc gia.
Cùng thời điểm, hệ thống vườn quốc gia của cả nước cũng đang được sắp xếp lại sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 188/NQ-CP chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên về UBND thành phố Đồng Nai quản lý. Trước đó, trong tháng 6 và 7/2026, hai vườn quốc gia Ba Vì và Cát Tiên cũng được Bộ Nông nghiệp và Môi trường chuyển giao nguyên trạng về các địa phương quản lý.
Theo dữ liệu do Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm công bố, Ea Sô ghi nhận 789 loài thực vật có mạch, trong đó có 22 loài nằm trong danh sách nguy cấp của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) năm 2025 và 23 loài thuộc Sách đỏ Việt Nam 2024. Khu vực này cũng có ít nhất 30 loài thú, gồm 5 loài ở mức cực kỳ nguy cấp là voọc bạc Trường Sơn, tê tê Java, cầy giông sọc, cheo cheo lưng bạc và bò rừng.
Việc bổ sung Ea Sô vào hệ thống vườn quốc gia giúp Đắk Lắk hiện có ba vườn quốc gia gồm Yok Đôn, Chư Yang Sin và Ea Sô. Trong bối cảnh diện tích rừng tự nhiên ở Tây Nguyên suy giảm qua nhiều thập kỷ, khu rừng này giữ vai trò quan trọng khi bảo tồn gần như trọn vẹn hệ sinh thái rừng khộp đặc trưng của vùng khô hạn nhiệt đới.
Ban quản lý Vườn quốc gia Ea Sô được thành lập trên cơ sở kế thừa nguyên trạng tổ chức và biên chế của khu bảo tồn trước đây. Tuy nhiên, đơn vị sẽ phải đảm nhiệm thêm các nhiệm vụ về nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và phát triển sinh kế cho cộng đồng vùng đệm, đòi hỏi nguồn lực tương xứng để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
An Tâm (tổng hợp)
