Long Thành: Thanh tra Chính phủ xác định 8 trong 10 nhà thầu thuộc liên danh Vietur đã dùng 936 tỷ đồng tiền tạm ứng của gói thầu xây dựng nhà ga hành khách để gửi tiết kiệm, thu hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi.
Việc này được nêu trong Thông báo kết luận thanh tra số 2608/TB-TTCP ban hành ngày 28/7/2026, sau cuộc thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật tại dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1. Gói thầu 5.10 có giá trị gần 35.900 tỷ đồng do liên danh Vietur gồm 10 thành viên thực hiện, trong đó IC Istas của Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu; đây là phần việc xây dựng nhà ga hành khách thuộc dự án do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư dự án thành phần 3.
Dự án Long Thành giai đoạn 1 có tổng vốn đầu tư hơn 109.111 tỷ đồng, gồm hai đường cất hạ cánh và một nhà ga công suất 25 triệu hành khách mỗi năm. Công trình khởi công năm 2021, ban đầu dự kiến hoàn thành năm 2025 nhưng sau đó được điều chỉnh tiến độ, trong khi gói thầu 5.10 giữ vai trò quan trọng trong tổng thể dự án.
Liên danh Vietur có 10 thành viên, trong đó có các doanh nghiệp xây dựng trong nước như Vinaconex, Ricons, Newtecons và Phục Hưng Holdings. Theo cơ chế thực hiện hợp đồng, chủ đầu tư đã tạm ứng một phần giá trị cho nhà thầu để mua vật tư và triển khai công việc tại công trường.
Tuy nhiên, kết luận thanh tra cho thấy 8 trong 10 doanh nghiệp thành viên đã đưa tổng cộng 936 tỷ đồng tiền tạm ứng gửi tiết kiệm có kỳ hạn tại ngân hàng. Khoản tiền này tạo ra hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi, trong khi mục đích ban đầu của vốn tạm ứng là phục vụ việc thực hiện gói thầu.
Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng số tiền trên là “chưa đúng mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo thỏa thuận hợp đồng 5.10 và quy định của pháp luật”. Điểm đáng chú ý nằm ở sự chênh lệch giữa mục đích của khoản tiền và cách nó được sử dụng: nguồn vốn được cấp để phục vụ thi công lại được chuyển sang một hoạt động sinh lãi tại ngân hàng.
Không chỉ vấn đề tiền tạm ứng, kết luận còn nêu hồ sơ dự thầu của Vietur sử dụng ngoại tệ với giá trị hơn 235,7 triệu USD, tương đương khoảng 6.000 tỷ đồng, trái quy định về đồng tiền dự thầu. Bên mời thầu không phát hiện vấn đề này, sau đó vẫn ký hợp đồng và thanh toán bằng USD, khiến khoản thanh toán chịu tác động của biến động tỷ giá.
Một nội dung khác được thanh tra chỉ ra là 7 nhà thầu chính đã chuyển nhượng phần việc trị giá 1.596 tỷ đồng cho đơn vị khác khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm thầu phụ. Thanh tra đồng thời yêu cầu ACV rà soát vật tư phòng cháy chữa cháy liên quan một doanh nghiệp từng bị phát hiện sản xuất hàng triệu bình chữa cháy giả.
Như vậy, kết luận thanh tra không chỉ đặt vấn đề về cách sử dụng 936 tỷ đồng tiền tạm ứng, mà còn chỉ ra nhiều điểm cần được làm rõ trong quá trình thực hiện gói thầu 5.10. Với một dự án có tổng vốn đầu tư lớn và yêu cầu tiến độ cao như Long Thành, việc quản lý dòng tiền tạm ứng, lựa chọn nhà thầu và kiểm soát quá trình thực hiện hợp đồng đều là những khâu cần được thực hiện đúng quy định.
Ngô Viên (tổng hợp)
