Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang tăng tốc về đích với mục tiêu vận hành thử nghiệm từ tháng 9-2026 và khai thác thương mại vào tháng 12-2026. Nghịch lý là dù giá trị sản lượng đã đạt khoảng 77% tổng giá trị hợp đồng, công trường vẫn đang thiếu tới hơn 1.600 nhân sự và tồn đọng hàng chục nghìn bản vẽ thiết kế ngay trong giai đoạn nước rút cuối cùng.
Theo Cục Hàng không Việt Nam và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), công tác vận hành thử nghiệm (ORAT) Cảng hàng không quốc tế Long Thành dự kiến diễn ra trong ba tháng, từ tháng 9 đến tháng 11-2026. Đây là giai đoạn kiểm tra đồng bộ các hệ thống kỹ thuật, đánh giá khả năng vận hành thực tế và xử lý những tồn tại phát sinh trước khi sân bay chính thức đón chuyến bay thương mại đầu tiên vào ngày 1-12-2026.
Mốc thời gian này đã được Cục Hàng không báo cáo Bộ Xây dựng và Ban Chỉ đạo công tác chuẩn bị khai thác sân bay Long Thành. Đây cũng là cơ sở để triển khai phương án chuyển đổi khai thác 3 bước từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành đã được công bố trước đó.
Tính đến cuối tháng 6-2026, giá trị sản lượng thực hiện toàn dự án đạt khoảng 77% tổng giá trị các hợp đồng đã ký. Riêng Dự án thành phần 3 – gồm các công trình thiết yếu trong cảng hàng không như khu bay, nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, hệ thống giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật – đạt gần 70% giá trị hợp đồng.
Trong 16 gói thầu xây lắp của dự án thành phần này, 3 gói đã hoàn thành gồm tường rào, san nền – thoát nước và cọc nhà ga hành khách. 13 gói còn lại đang được đẩy nhanh theo phương thức “thi công đến đâu, nghiệm thu và vận hành thử đến đó”.
Với Dự án thành phần 4, gồm các công trình dịch vụ hàng không như 2 công trình cung cấp suất ăn, 2 công trình kỹ thuật thương mại mặt đất và 2 hangar bảo dưỡng tàu bay, các hạng mục cơ bản đáp ứng tiến độ và được xác định có khả năng phục vụ khai thác thương mại từ tháng 12-2026.
Cùng với khối lượng xây dựng, công tác hoàn thiện các hệ thống kỹ thuật cũng đang được triển khai đồng thời. Hệ thống điện 22kV đã chính thức đi vào hoạt động, tạo nền tảng cung cấp năng lượng cho giai đoạn vận hành thử. Hệ thống dẫn đậu tàu bay VDGS đã hoàn tất tập kết, nghiệm thu 130/130 bộ vật tư đầu vào, đạt 100%.
Đối với Dự án thành phần 2, gồm các công trình quản lý bay, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã cơ bản hoàn thành đài kiểm soát không lưu, hệ thống radar và dẫn đường.
Nước rút nhưng vẫn còn những khoảng trống lớn
Hiện công trường duy trì hơn 7.300 công nhân trực tiếp và dự kiến tăng lên gần 9.000 người trong giai đoạn cao điểm 180 ngày đêm. Quy mô nhân lực được đẩy lên nhằm đáp ứng khối lượng công việc lớn còn lại trước thời điểm vận hành thử.
Tuy nhiên, phía sau con số tiến độ tổng thể 77% vẫn là những nút thắt đáng chú ý. Theo báo cáo của ACV, dự án hiện thiếu khoảng 1.668 nhân sự, đồng thời còn hơn 20.000 bản vẽ thiết kế chưa hoàn thiện.
Áp lực cũng đến từ giá vật liệu xây dựng trong bối cảnh hàng chục nghìn công nhân cùng thi công trên một đại công trường. ACV đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm hướng dẫn cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng và công bố giá vật liệu sát với thực tế nhằm bảo đảm tiến độ.
Cục Hàng không Việt Nam, dù ghi nhận tiến độ các hạng mục chính cơ bản đáp ứng yêu cầu, cũng đánh giá khối lượng công việc cần hoàn thành trong giai đoạn cuối “vẫn còn lớn”.
Nếu quy đổi, ba tháng vận hành thử nghiệm từ tháng 9 đến tháng 11-2026 là khoảng thời gian khá ngắn đối với một sân bay quy mô lớn, đặc biệt khi nhiều hệ thống phải được kiểm tra đồng bộ trước ngày khai thác thương mại.
Khâu ORAT – viết tắt của Operational Readiness and Airport Transfer, tức sẵn sàng khai thác và chuyển đổi sân bay – vì thế sẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ kiểm tra từng hệ thống riêng lẻ, giai đoạn này còn phải đánh giá khả năng phối hợp giữa các bộ phận và đơn vị cùng tham gia vận hành, từ hành lý, an ninh, cứu hỏa đến các quy trình khai thác tại nhà ga và khu bay.
Song song với quá trình hoàn thiện hạ tầng, các hãng hàng không và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng không cũng đã chủ động chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị và quy trình khai thác để đồng bộ với tiến độ chung của dự án.
Mục tiêu trước mắt đã được xác định rõ: hoàn thành vận hành thử nghiệm trong tháng 11 để sẵn sàng đón chuyến bay thương mại đầu tiên vào ngày 1-12-2026.
Nhưng với hơn 1.600 nhân sự còn thiếu, hơn 20.000 bản vẽ chưa hoàn thiện và khối lượng công việc cuối kỳ vẫn rất lớn, chặng đường từ một công trường đang tăng tốc đến một sân bay vận hành ổn định vẫn còn không ít việc phải hoàn thành.
Liệu Long Thành có kịp hoàn tất toàn bộ các khâu vận hành thử nghiệm đúng kế hoạch để đón chuyến bay thương mại đầu tiên vào ngày 1-12-2026?
Bảo An (tổng hợp)
