NEPAL – Tính đến 16 giờ 40 phút ngày 30/8 theo giờ Hà Nội, hồ chắn phía dưới gần biên giới Nepal – Tây Tạng được phía Trung Quốc thông báo đã gần cạn, hồ phía trên tiếp tục hạ nước, trong khi Bhotekoshi–Trishuli dâng trở lại và một điểm chắn mới được báo cáo ở thượng nguồn.
Khoảng 4 giờ 45 phút ngày 30/8 theo giờ Hà Nội, một đợt nước lớn xuất hiện trên Bhotekoshi ở Rasuwa. Người dân tại Dhunche rời nhà lên khu vực bệnh viện và sân chơi ở vị trí cao, còn Cơ quan Quản lý và Giảm nhẹ Rủi ro Thiên tai Quốc gia Nepal yêu cầu lực lượng cứu hộ cùng các cộng đồng ven sông ở Rasuwa, Nuwakot, Dhading và Chitwan tiếp tục cảnh giác.
Cảnh báo mới được Nepal phát sau khi phía Trung Quốc thông báo lưu lượng nước ở thượng nguồn tăng. “Có lúc họ báo lũ đến, chúng tôi lại phải chạy lên chỗ cao, kể cả ban đêm”, cư dân Govind Shreshta nói với AP khi mô tả những lần sơ tán liên tiếp sau trận lũ ngày 26/8.
Hồ phía dưới gần cạn, hồ phía trên tiếp tục hạ nước
Hồ phía dưới hình thành gần khu vực hợp lưu Chhochen Khola – Purepu Tsangpo sau vụ sụp băng đá ngày 26/8. Từ ngày 28/8, nước bắt đầu tràn và mở lối thoát qua khối vật liệu chắn, khiến nguy cơ một đợt vỡ hồ đột ngột giảm dần.
Reuters dẫn Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc cho biết ảnh vệ tinh sáng 29/8 cho thấy diện tích hồ còn khoảng 99.000 m², giảm 21.000 m² so với hai ngày trước. CCTV cũng dẫn cơ quan này cho biết một phần đáy hồ đã lộ ra.
Sáng 30/8, Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc cho biết khoảng 2 triệu m³ nước từng tích lại sau khối chắn đã gần như thoát hết qua các dòng dẫn tự nhiên. Nhà khoa học Nepal Nitesh Khadka, đang làm việc tại Chinese Academy of Sciences ở Thành Đô, cũng chia sẻ ảnh do đồng nghiệp gửi, cho thấy hồ phía dưới đã rút mạnh; ông cho biết hơn một nửa lượng nước ở hồ phía trên đã chảy ra.
Tuy vậy, đến mốc 16 giờ 40 phút ngày 30/8 theo giờ Hà Nội, chưa có số liệu công khai độc lập về độ sâu, dung tích còn lại của hồ phía trên hoặc phép đo đủ để xác định hồ này đã ổn định hoàn toàn.
Nước rời hồ tiếp tục truyền xuống Bhotekoshi–Trishuli
Việc hồ phía dưới hạ nước đồng nghĩa phần nước từng bị giữ sau khối chắn tiếp tục trở lại hệ thống sông. Quá trình này diễn ra từng bước qua lối thoát đã hình thành, thay vì toàn bộ khối chắn sụp xuống trong một thời điểm.
Sáng 30/8, Bhotekoshi lại tăng mạnh. Radio Nepal ghi nhận đợt nước lớn xuất hiện khoảng 3 giờ 30 phút giờ địa phương; người dân Dhunche lên khu vực cao rồi trở về khi mực nước bắt đầu rút. AP cũng ghi nhận các cảnh báo lũ được gửi liên tục trong buổi sáng và người dân Galchhi đứng ở vị trí cao theo dõi dòng Trishuli.
Phần thông tin về lưu lượng tăng ở khu vực thượng nguồn biên giới được phía Trung Quốc chuyển cho Nepal. Trong khi đó, việc Bhotekoshi và Trishuli dâng ở phía Nepal được các cơ quan Nepal cùng phóng viên AP ghi nhận trực tiếp.
Chưa có số liệu tách riêng lượng nước đến từ từng hồ trong đợt dâng ngày 30/8. Flood Forecasting Division của Nepal đồng thời ghi nhận mưa lớn ở nhiều lưu vực, vì vậy không có cơ sở để quy toàn bộ đợt nước mới cho riêng hai hồ chắn.
Trishuli vượt ngưỡng nguy hiểm, xói lở tiếp tục mở rộng
Trong ngày 30/8, Flood Forecasting Division của Nepal ghi nhận mực nước Trishuli tại Dhading cao khoảng 3 m trên ngưỡng nguy hiểm. Cảnh báo được duy trì trong lúc dòng nước tiếp tục đi qua những đoạn bờ sông và hạ tầng đã bị trận lũ trước làm suy yếu.
Tại Krishnabhir, huyện Dhading, Trishuli khoét vào chân đường khiến một đoạn Prithvi Highway sụt xuống. Tuyến Muglin–Kathmandu từng được mở lại trong buổi sáng sau một đợt đóng phòng ngừa, nhưng sau đó phải chặn hoàn toàn khi đoạn đường tại Krishnabhir mất ổn định.
Cùng ngày, nước Trishuli làm hư hại cầu treo Charaundi nối Gorkha với Dhading; một cầu treo khác tại Dhawadi cũng bị ảnh hưởng. Những hư hại này xuất hiện khi nhiều đoạn đường, cầu và bờ sông trên hành lang Trishuli vẫn chưa phục hồi sau trận lũ ngày 26/8.
Mặt hồ ở thượng nguồn thu nhỏ không đồng nghĩa tác động ở hạ lưu chấm dứt ngay. Khi nền đường và bờ sông đã bị khoét yếu, một đợt nước dâng mới vẫn có thể làm những điểm mất ổn định tiếp tục sụt lở.
Điểm chắn mới được báo cáo ở thượng nguồn
Trong lúc hai hồ được theo dõi từ những ngày trước đang hạ nước, phía Trung Quốc báo cáo thêm một biến động mới. Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc cho biết drone của lực lượng ứng phó phát hiện một vụ sạt lở xảy ra cuối ngày 29/8, cách hồ được theo dõi trước đó khoảng 2,8 km về hạ lưu, tạo thêm một đập chắn và vùng nước mới.
Cơ quan này cũng cho biết lực lượng cứu hộ làm việc gần cửa khẩu Gyirong đã được chuyển tới vị trí an toàn để phòng ngừa rủi ro. Reuters, AFP và ABC News đều cập nhật diễn biến này, nhưng nguồn gốc của con số 2,8 km và việc hình thành vùng nước mới vẫn là dữ liệu do phía Trung Quốc công bố.
Đến 16 giờ 40 phút ngày 30/8 theo giờ Hà Nội, chưa có công bố độc lập từ phía Nepal hoặc một tổ chức quan trắc quốc tế xác nhận kích thước, độ sâu hay lượng nước đang bị giữ tại điểm chắn mới. Vì vậy, diễn biến này cần tiếp tục được theo dõi như một cảnh báo mới, chưa đủ dữ liệu để đánh giá mức độ nguy hiểm cụ thể.
Ở phía Nepal, cơ quan thiên tai vẫn duy trì cảnh báo đối với lực lượng tìm kiếm, cứu hộ và cộng đồng ven sông. Sau nhiều ngày lòng dẫn và sườn núi liên tục thay đổi, mỗi biến động mới ở thượng nguồn vẫn có thể kéo dài thêm thời gian cảnh giác ở hạ lưu.
Hai hồ cũ đang hạ nước, nhưng sự ổn định của cả hành lang sông vẫn phụ thuộc vào những thay đổi tiếp theo của địa hình và dòng chảy ở thượng nguồn.
Thục Châu (tổng hợp)
