Đồng Nai – Ông Nguyễn Văn T. khởi kiện cơ quan thuế sau khi tiền sử dụng đất được điều chỉnh từ hơn 639 triệu đồng lên gần 2,6 tỷ đồng; tòa phúc thẩm đã hủy toàn bộ án sơ thẩm để giải quyết lại.
Vụ tranh chấp liên quan đến thửa đất số 21, tờ bản đồ số 151 tại phường L., được ông T. quản lý, sử dụng từ ngày 2/3/2005 thông qua nhận chuyển nhượng. Bản án phúc thẩm số 02/2026/HC-PT ngày 22/1/2026 của TAND TP Đồng Nai cho thấy việc xác định thời điểm tiếp nhận hồ sơ hợp lệ là một trong những vấn đề cần làm rõ.
Ông T. đăng ký kê khai xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 27/11/2014. Đến ngày 19/4/2022, ông tiếp tục nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của địa phương.
Ngày 6/6/2022, Chi cục Thuế khu vực B-V thông báo các khoản nghĩa vụ tài chính đối với thửa đất, trong đó tiền sử dụng đất hơn 639 triệu đồng. Ông T. trình bày đã nộp khoản tiền theo thông báo và cho rằng nghĩa vụ tài chính của mình đã hoàn tất.
Tuy nhiên, ngày 16/6/2022, cơ quan thuế hủy các thông báo trước đó với lý do nhầm lẫn về giá đất và thời điểm xác định nghĩa vụ tài chính. Đến ngày 30/6/2022, thông báo mới được ban hành, nâng tiền sử dụng đất lên gần 2,6 tỷ đồng, cùng lệ phí trước bạ gần 26 triệu đồng và thuế thu nhập cá nhân hơn 18 triệu đồng.
Theo cách tính lại, cơ quan thuế áp dụng bảng giá đất tại Quyết định số 56/2022 của UBND Đồng Nai và Nghị quyết số 28/2022 của HĐND Đồng Nai. Trong đó, 161,3m² được tính theo giá 27 triệu đồng/m² với tỷ lệ 50%; phần 38,7m² còn lại áp dụng mức giá bằng 80% giá đất vị trí 1, cũng với tỷ lệ 50%, đưa tổng tiền sử dụng đất lên 2,595 tỷ đồng.
Ngày 21/2/2024, cơ quan thuế có văn bản trả hồ sơ cho Văn phòng Đăng ký đất đai Đồng Nai – Chi nhánh B., đề nghị bổ sung thông tin về thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Cơ quan thuế cho biết sẽ xác định nghĩa vụ tài chính và phát hành thông báo mới sau khi hồ sơ được chuyển lại.
Ông T. cho rằng hồ sơ đã được tiếp nhận từ năm 2014, căn cứ vào biên nhận ngày 27/11/2014 và phiếu chuyển thông tin địa chính ngày 30/5/2022. Vì vậy, ông đề nghị xác định nghĩa vụ tài chính theo thời điểm nộp hồ sơ hợp lệ năm 2014.
Không đồng tình với cách xử lý của cơ quan thuế, ông T. khởi kiện, đề nghị tòa hủy các thông báo thuế liên quan và văn bản trả hồ sơ ngày 21/2/2024, đồng thời buộc cơ quan thuế ban hành lại thông báo xác định nghĩa vụ tài chính.
Những thiếu sót được chỉ ra tại cấp phúc thẩm
Ngày 12/6/2025, TAND TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai (nay là TAND khu vực 1 – TP Đồng Nai) bác yêu cầu khởi kiện của ông T. về việc buộc cơ quan thuế ban hành thông báo nộp thuế đối với thửa đất. Đồng thời, tòa đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện liên quan đến việc hủy thông báo ngày 16/6/2022.
Không đồng ý với phán quyết, ông T. kháng cáo ngày 24/6/2025, đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm. Ngày 25/6/2025, VKSND Biên Hòa cũng kháng nghị, đề nghị hủy toàn bộ bản án.
Qua xét xử ngày 15 và 22/1/2026, TAND TP Đồng Nai xác định cấp sơ thẩm có ba vấn đề cần khắc phục.
Trước hết, tại phiên sơ thẩm, ông T. bổ sung yêu cầu hủy ba thông báo thuế ngày 2/6/2025, là những văn bản trực tiếp xác định nghĩa vụ tài chính đối với thửa đất đang tranh chấp. Tòa phúc thẩm nhận định các yêu cầu này liên quan trực tiếp đến đối tượng khởi kiện ban đầu nên phải được xem xét trong cùng vụ án; việc bỏ qua đã ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện và khiến vụ án chưa được giải quyết toàn diện.
Thiếu sót tiếp theo liên quan đến tư cách tham gia tố tụng. Các thông báo bị kiện do Chi cục Thuế khu vực B-V ban hành, nhưng cấp sơ thẩm không xác định cơ quan này là người bị kiện, dẫn đến việc xác định không đúng tư cách tố tụng.
Vấn đề thứ ba là thời điểm Văn phòng Đăng ký đất đai TP Đồng Nai. nhận đủ hồ sơ hợp lệ của ông T. chưa được xác minh đầy đủ. Theo quy định được tòa phúc thẩm viện dẫn, thời điểm tính tiền sử dụng đất khi công nhận quyền sử dụng đất là lúc Văn phòng Đăng ký đất đai chuyển thông tin địa chính đến cơ quan thuế; nếu việc chuyển thông tin hoặc xác định nghĩa vụ tài chính chậm so với thời hạn quy định, mốc tính được xác định theo ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Dù có biên nhận hồ sơ từ năm 2014, ông T. chưa có phiếu tiếp nhận và hẹn trả kết quả. Tòa phúc thẩm cho rằng biên nhận này chưa đủ căn cứ xác định thời điểm tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, vì vậy cần làm rõ việc chuyển thông tin địa chính có chậm trễ hay không và thời điểm Văn phòng Đăng ký đất đai nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Từ các căn cứ trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của ông T., chấp nhận một phần kháng nghị của VKSND khu vực 1 – Đồng Nai và đình chỉ một phần nội dung kháng nghị. Tòa quyết định hủy toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm, chuyển hồ sơ về TAND khu vực 1 – Đồng Nai để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
Quế Chi (tổng hợp)
