Hà Nội — Bộ Y tế vừa hoàn thiện dự thảo Nghị định về quản lý người bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, trong đó đề xuất bắt buộc lắp hệ thống cửa 3 lớp và camera giám sát liên tục 24/7 tại mọi cơ sở được chỉ định. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đặt tiêu chuẩn an ninh vật lý và giám sát điện tử thành điều kiện pháp lý bắt buộc trong lĩnh vực pháp y tâm thần.
Dự thảo được Bộ Y tế xây dựng trong bối cảnh số lượng đối tượng điều trị gia tăng và hàng loạt sai phạm nghiêm trọng được ghi nhận tại các cơ sở pháp y tâm thần trong thời gian qua. Theo phương án đề xuất, hệ thống cửa 3 lớp — gồm cửa phòng bệnh, cửa hành lang chung và cửa khu điều trị nội trú — phải có khóa kiên cố để kiểm soát chặt chẽ việc ra vào. Camera ghi hình liên tục phải được lắp toàn diện tại phòng bệnh và không gian chung nhằm theo dõi mọi biến động của đối tượng điều trị.
Cơ chế an ninh kép này hướng tới ba mục tiêu cụ thể: phòng ngừa hành vi tự sát, ngăn chặn bạo lực và triệt tiêu nguy cơ bỏ trốn để tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội. Với các trường hợp phạm tội giết người hoặc có nhiều tiền án tiền sự, dự thảo yêu cầu thêm lực lượng bảo vệ giám sát trực tiếp 24/7 bên cạnh nhân viên y tế.
Điều kiện cơ sở và quy trình tiếp nhận người bị bắt buộc chữa bệnh
Dự thảo quy định chỉ bệnh viện có chuyên khoa tâm thần, được cấp phép hoạt động chuyên môn phù hợp, mới được chỉ định tiếp nhận. Khu điều trị bắt buộc phải thiết kế tách biệt hoàn toàn khỏi các khoa thông thường, bố trí nhân sự bảo vệ trực 24/24 giờ.
Hồ sơ tiếp nhận phải đầy đủ bản chính quyết định từ Viện kiểm sát hoặc Tòa án, kết luận giám định pháp y tâm thần, lý lịch cá nhân và bốn ảnh 4×6 chụp trong vòng sáu tháng. Thiếu bất kỳ tài liệu nào, quy trình tiếp nhận không được thực hiện.
Biện pháp cưỡng chế và giới hạn quyền hạn của cơ sở y tế
Các biện pháp hạn chế thăm gặp, cách ly hoặc khống chế được áp dụng khi người bệnh gây mất an ninh, nhưng phải đúng thẩm quyền và không được xâm phạm lợi ích hợp pháp của đối tượng điều trị. Thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm phối hợp với cơ quan công an triển khai hệ thống báo động kết nối trực tiếp, sẵn sàng ứng phó sự cố. Dự thảo xác lập rõ ranh giới giữa bảo an và quyền của người bị bắt buộc chữa bệnh — điều mà các quy định hiện hành chưa làm được.
“Những quy định nghiêm ngặt này được kỳ vọng loại bỏ triệt để tình trạng tiêu cực, đảm bảo tính minh bạch khi thực hiện các biện pháp tư pháp”, dự thảo nêu rõ trong phần mục tiêu tổng quát.
An Tâm
