ĐỒNG NAI – Vụ cháy xe khách giường nằm khiến 7 người tử vong tại xã Hưng Thịnh đã làm dấy lên tranh luận về việc hệ thống khí nén hỏng có khiến cửa xe không thể mở, trong khi chuyên gia cho rằng xe đạt chuẩn vẫn phải bảo đảm khả năng thoát hiểm.
Rạng sáng 21/7, xe khách giường nằm biển kiểm soát 50E-447.02 của Công ty TNHH Thương mại và Vận tải Năm Lu (Khánh Hòa) chở 37 người từ Khánh Hòa đi TPHCM gặp tai nạn trên quốc lộ 1A, đoạn qua ấp Hưng Thịnh, xã Hưng Thịnh, TP Đồng Nai. Sau cú va chạm liên tiếp với hai đoạn hộ lan, động cơ tắt, lửa bùng phát dữ dội khiến nhiều hành khách mắc kẹt.
Tài xế Trần Thanh Hải (41 tuổi, quê Khánh Hòa) khai với cơ quan điều tra rằng do buồn ngủ nên mất lái. Khi xe bốc cháy, hệ thống cửa vận hành bằng khí nén ngừng hoạt động vì động cơ đã tắt, khiến hành khách không kịp thoát ra ngoài; vụ việc làm 7 người tử vong, trong đó có 3 trẻ em, còn số người bị thương được các nguồn ghi nhận từ 5 đến 9 người. Tối cùng ngày, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đồng Nai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tạm giam ông Hải để điều tra về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”.
Cửa khí nén có thật sự bị khóa khi bình hơi hỏng?
Lời khai cho rằng cửa xe không thể mở vì hệ thống khí nén ngừng hoạt động nhanh chóng thu hút sự quan tâm, bởi đây không phải lần đầu sự cố liên quan cửa xe khách được đặt ra sau một vụ tai nạn nghiêm trọng. Trên phần lớn xe khách giường nằm hiện nay, cửa lên xuống sử dụng khí nén lấy từ bình chứa chung của xe, đồng thời phục vụ hệ thống phanh và hệ thống treo.
Khi động cơ dừng, máy nén khí cũng ngừng làm việc và áp suất trong hệ thống sẽ giảm dần. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa cửa xe bị khóa cứng, bởi theo nguyên tắc thiết kế an toàn, xe khách sử dụng cửa khí nén bắt buộc phải có van xả khẩn cấp hoạt động bằng cơ khí, không phụ thuộc nguồn điện hay bộ điều khiển.
Chính cơ cấu này giúp phân biệt giữa tình huống cửa mất nguồn vận hành và trường hợp cửa thực sự bị kẹt do hư hỏng cơ học. Nếu van xả khẩn cấp hoạt động đúng thiết kế, hành khách vẫn có thể thao tác để mở cửa trong trường hợp hệ thống khí nén không còn hoạt động.
Điều cần làm rõ sau vụ cháy xe khách
Ông Nguyễn Tấn Lực, giảng viên Bộ môn Ô tô, Viện Kỹ thuật, Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH), phân tích: “Về mặt nguyên tắc thiết kế an toàn, việc hỏng bình hơi hay mất điện không được phép làm vô hiệu hoàn toàn khả năng mở cửa. Mọi xe khách trang bị cửa khí nén bắt buộc phải có cơ cấu van xả khẩn cấp dự phòng hoạt động thuần cơ khí”.
Theo ông, khi người trên xe xoay núm hoặc gạt tay kích hoạt van xả, lượng khí nén còn lại trong xi-lanh sẽ được xả ra ngoài, chốt khóa cơ khí tự động nhả và hành khách có thể dùng lực tay để mở cửa. Vì vậy, nếu hệ thống này hoạt động đúng thiết kế thì việc bình hơi hỏng hoặc cạn khí không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến cửa bị khóa chặt.
Chuyên gia cho rằng khả năng cửa không mở được nhiều hơn xuất phát từ việc khung thân xe bị biến dạng sau va chạm mạnh, gây kẹt cơ khí, hoặc hành khách trong lúc hoảng loạn chưa kịp nhận biết và thao tác van xả khẩn cấp. Ông cũng lưu ý hiện chưa có thông tin chính thức về loại van khẩn cấp được trang bị trên chiếc xe gặp nạn, nên cần chờ kết luận từ cơ quan điều tra.
Từ vụ việc này, ông Lực khuyến cáo hành khách nên chủ động tìm hiểu vị trí và cách sử dụng van xả khẩn cấp màu đỏ hoặc màu cam gần cửa xe. Nếu cửa chính không thể sử dụng vì lửa hoặc biến dạng, cần nhanh chóng dùng búa thoát hiểm đập vào bốn góc kính cường lực hoặc di chuyển đến cửa thoát hiểm phía sau và cửa sập thông gió trên nóc xe.
Đến nay, cơ quan chức năng xác định vụ cháy xe khách khiến 7 người tử vong, trong khi số người bị thương và nguyên nhân kỹ thuật cụ thể vẫn đang được điều tra, giám định. Kết luận chính thức về tình trạng hệ thống cửa và van xả khẩn cấp sẽ là căn cứ quan trọng để làm rõ nguyên nhân khiến nhiều hành khách không thể thoát ra ngoài khi ngọn lửa bùng phát.
Thiện Tâm (tổng hợp)
