Sáng 1/6, đề thi Ngữ văn tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2026 – 2027 tại TP.HCM gây bất ngờ khi sử dụng ngữ liệu từ một cuốn truyện thiếu nhi vừa đoạt giải thưởng quốc gia — tác phẩm của một giáo sư toán học, thay vì một nhà văn chuyên nghiệp. Đây là lần đầu tiên tác phẩm của GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, xuất hiện trong đề thi Ngữ văn cấp thành phố.
Hơn 151.000 thí sinh đã hoàn thành bài thi kéo dài 120 phút với chủ đề xuyên suốt “Những sắc màu cảm xúc”. Phần đọc hiểu tập trung vào nhân vật robot Biết Điều, trích từ cuốn “Chú robot tưởng mình là người” do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành. Đây là tác phẩm vừa đoạt Giải Khát vọng Dế Mèn tại Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7 năm 2026. Thí sinh được yêu cầu so sánh phương diện cảm xúc giữa máy móc và con người trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ.
Giáo sư toán Harvard viết truyện thiếu nhi
GS-TS Lê Anh Vinh sinh năm 1983 tại Thanh Hóa, từng giành Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế (IMO) năm 2001 và bảo vệ luận án tiến sĩ tại Đại học Harvard khi mới 23 tuổi. Năm 2020, ông được phong hàm giáo sư ở tuổi 37, trở thành giáo sư toán học trẻ nhất Việt Nam tại thời điểm đó. Hiện ông giữ chức Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Cuốn truyện được ông viết khi con gái út mới 8 tháng tuổi và hoàn thiện khi cô bé 14 tháng tuổi, với phần minh họa của họa sĩ Mèo Zushi. Tác phẩm đặt ra câu hỏi: “Khi máy móc ngày càng giống con người, liệu con người có đang dần sống như máy móc?” Đây là vấn đề phản ánh thực trạng xã hội đương đại, được Ban Giám khảo Giải Dế Mèn đánh giá cao về giá trị văn học và tính thời sự.
Đề thi khơi gợi tư duy, không phụ thuộc văn mẫu
Ngoài phần đọc hiểu, đề thi còn có phần nghị luận xã hội sử dụng dữ liệu từ đoạn trích “Khơi nguồn cảm xúc” của nhà văn Tạ Duy Anh. Thí sinh được lựa chọn một trong hai hướng làm bài: nghị luận về hiện tượng “khô cứng cảm xúc” trong xã hội hiện đại hoặc phân tích chủ đề “Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương”. Cấu trúc đề thi yêu cầu thí sinh vận dụng trải nghiệm cá nhân để lập luận thay vì phụ thuộc vào văn mẫu.
Nhiều giáo viên nhận xét đề thi có tính phân hóa tốt, khơi gợi khả năng tư duy độc lập và năng lực phản biện của học sinh.
Hương Liên
