Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất chuyển tuyển sinh vào trường THPT chuyên từ từng môn sang ba khối Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ, đồng thời xây dựng lộ trình áp dụng phù hợp với điều kiện của từng trường.
Tối 10/11, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, đã thông tin về những điểm đáng chú ý trong dự thảo quy chế tuyển sinh trường chuyên. Theo ông, việc điều chỉnh cần hướng đến phát hiện và bồi dưỡng tài năng trên nền tảng giáo dục toàn diện, đồng thời bảo đảm sự ổn định, công bằng và quyền lợi học tập của học sinh.
Theo ông Tài, mô hình đào tạo trường chuyên hiện nay vẫn còn những điểm cần hoàn thiện. Việc phân hóa học sinh theo từng môn chuyên từ sớm có thể khiến các em tập trung quá nhiều vào môn đăng ký, trong khi cơ hội phát triển năng lực nền tảng, kiến thức liên môn, khả năng nghiên cứu, sáng tạo và định hướng nghề nghiệp chưa được chú trọng đồng đều.
Bên cạnh đó, nếu đánh giá chất lượng trường chuyên chủ yếu dựa vào thành tích thi học sinh giỏi và số lượng giải thưởng, kết quả cũng chưa phản ánh đầy đủ quá trình phát triển năng lực và sự trưởng thành lâu dài của học sinh.
Định hướng xây dựng dự thảo được đặt trong tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo đó, trường chuyên được xác định là môi trường giáo dục chất lượng cao, có nhiệm vụ phát hiện sớm, bồi dưỡng, phát triển và ươm tạo tài năng, song vẫn phải bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện.
Ba khối chuyên và cách thức đánh giá năng lực học sinh
Dự thảo xác định tuyển sinh là bước khởi đầu quan trọng trong quá trình phát hiện và bồi dưỡng tài năng. Việc lựa chọn học sinh vì thế cần xem xét cả nền tảng kiến thức, khả năng tư duy, phẩm chất và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực đào tạo, thay vì chỉ căn cứ vào kết quả của một môn thi riêng lẻ.
Với khối Khoa học tự nhiên, các bài thi dự kiến gồm toán nâng cao, ngữ văn và đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên. Khối Khoa học xã hội gồm ngữ văn nâng cao, toán và đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội; trong khi khối Ngoại ngữ có bài thi toán, ngữ văn và môn ngoại ngữ mà học sinh đăng ký dự tuyển.
Các bài đánh giá đọc hiểu khoa học tự nhiên và khoa học xã hội được xây dựng dựa trên yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục cấp THCS. Nội dung tập trung kiểm tra khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề, không đòi hỏi thí sinh phải có kiến thức chuyên sâu của từng môn học.
Về cách tính điểm, những bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ có hệ số tối thiểu là 2, các bài thi còn lại có hệ số 1. Bộ kỳ vọng phương thức này giúp nhìn nhận đầy đủ hơn nền tảng và tiềm năng của học sinh, đồng thời hạn chế tình trạng phải luyện thi chuyên sâu một môn học từ quá sớm.
Việc dự tuyển theo khối cũng không có nghĩa học sinh phải theo học chuyên sâu tất cả môn thuộc khối đã chọn. Sau khi trúng tuyển, các em sẽ được tư vấn, trải nghiệm và đăng ký môn chuyên sâu dựa trên năng lực, sở thích và nguyện vọng cá nhân.
Dự thảo đưa ra hai mốc triển khai để các trường có thời gian chuẩn bị. Những trường đáp ứng đủ điều kiện có thể áp dụng phương thức mới từ năm học 2027–2028; các trường chưa bảo đảm điều kiện tiếp tục tuyển sinh theo quy chế hiện hành và chuyển sang mô hình mới từ năm học 2028–2029.
Thời điểm thay đổi không được áp dụng đồng loạt mà căn cứ vào mức độ đáp ứng điều kiện của từng trường. Với trường chuyên thuộc tỉnh, sở giáo dục và đào tạo chịu trách nhiệm đánh giá; còn trường chuyên trực thuộc cơ sở giáo dục đại học sẽ do cơ sở giáo dục đại học tương ứng thực hiện việc xem xét điều kiện và phương án tuyển sinh.
Đối với học sinh đã trúng tuyển, đang theo học tại trường chuyên trước khi quy định mới được áp dụng, dự thảo cho phép các em tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh cho đến khi hoàn thành cấp học.
Riêng học sinh lớp 9 hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã tính đến quá trình học tập, ôn luyện và định hướng dự tuyển theo phương thức hiện hành của các em. Vì vậy, việc chuyển đổi cần được cân nhắc kỹ, thông tin phải đầy đủ, rõ ràng và có thời gian chuẩn bị phù hợp.
Ông Thái Văn Tài lưu ý mốc năm học 2027–2028 mới là phương án được đưa ra trong dự thảo, không phải yêu cầu tất cả trường chuyên phải thực hiện bằng mọi giá. Bộ sẽ tiếp tục tiếp nhận ý kiến từ địa phương, trường chuyên, chuyên gia, giáo viên, phụ huynh và học sinh để đánh giá tác động trước khi hoàn thiện quy định.
“Chúng tôi kiên định với mục tiêu đổi mới nhưng không nóng vội trong tổ chức thực hiện. Sự ổn định, công bằng và quyền lợi học tập của học sinh phải được đặt lên hàng đầu”, ông Tài chia sẻ.
Thanh Hy (tổng hợp)
