Trái cây tỷ đô của miền Nam lao dốc giữa lúc hải quan nước bạn nâng tỷ lệ kiểm định lên 100% mỗi lô hàng. Mục tiêu kim ngạch 4-4,5 tỷ USD (khoảng 102.000-114.000 tỷ đồng) của ngành nông nghiệp đứng trước nguy cơ vỡ kế hoạch ngay từ đầu niên vụ.
Hàng nghìn tấn sầu riêng Việt Nam đang ách tắc tại các cửa khẩu phía Bắc từ đầu năm 2026 do quy trình thông quan kéo dài bất thường. Giá bán tại các chợ đầu mối đại lục giảm tới 30% so với cùng kỳ năm trước, khiến doanh nghiệp xuất khẩu rơi vào thế bị động trong khâu thu mua từ nhà vườn. Diễn biến này tác động trực tiếp tới các vùng trồng trọng điểm tại Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ.
Hải quan Trung Quốc siết kiểm định 100% mỗi lô sầu riêng
Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, nguyên nhân cốt lõi của đợt sụt giảm kỷ lục đến từ việc cơ quan hải quan nước bạn siết chặt quy trình kiểm soát chất lượng. Phía Trung Quốc kiểm tra nghiêm ngặt dư lượng kim loại nặng Cadimi và chất vàng O, đồng thời nâng tỷ lệ kiểm định từ 10% lên 100% mỗi lô hàng nhập khẩu.
Quy trình xét nghiệm kéo dài khiến nhiều container bị nứt trái trong thời gian chờ thông quan. Một đại diện ngành hàng cho hay tình trạng này làm doanh nghiệp e ngại rủi ro, buộc phải hạn chế thu mua tại vườn và đẩy giá nội địa đi xuống theo.
Cùng thời điểm, nguồn cung khổng lồ từ các quốc gia láng giềng tràn vào thị trường tỷ dân đã kéo mặt bằng giá chung giảm sâu so với niên vụ trước. Áp lực kép từ kỹ thuật và cạnh tranh khiến nhà vườn Việt rơi vào cảnh được mùa nhưng mất giá.
Đường sắt liên vận đưa Thái Lan vượt lên dẫn đầu
Lợi thế logistics đang nghiêng hẳn về phía đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Tuyến đường sắt liên vận Trung Quốc – Lào – Thái Lan vận hành dựa trên chuỗi kho lạnh khép kín, duy trì nhiệt độ 13 độ C xuyên suốt hành trình từ cảng Laem Chabang đến Côn Minh.
Nhờ giảm các khâu trung gian, thời gian vận chuyển chỉ mất khoảng 3 ngày. Hành trình đưa trái cây đến Thành Đô được rút ngắn xuống còn 5 ngày, thay vì gần một tuần như trước. Tốc độ này giúp Thái Lan tối ưu độ tươi ngon và giữ giá bán cao hơn hàng Việt cùng phân khúc.
Dự kiến sản lượng sầu riêng Thái Lan nhập qua tuyến đường sắt vào Côn Minh sẽ vượt mốc 200.000 tấn trong năm 2026. Tổng lượng xuất khẩu sang Trung Quốc kỳ vọng vượt ngưỡng 1 triệu tấn, do diện tích canh tác đã bước vào thời kỳ cho năng suất cao. Bên cạnh đó, Malaysia với dòng Musang King đặc sản cùng Lào, Campuchia và Indonesia cũng đang đẩy mạnh giành thị phần.
Trước đây, giá sầu riêng Việt Nam từng giữ vị thế áp đảo nhờ lợi thế thu hoạch trái vụ và đường biên giới đường bộ. Ưu thế đó đang bị bào mòn nhanh chóng khi đối thủ vừa có hạ tầng logistics tốt hơn, vừa đáp ứng tốt các tiêu chuẩn kỹ thuật mới mà phía nhập khẩu đặt ra.
Ngọc Duyên
