Vụ gian lận tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang khiến 328 thí sinh phải thi lại toàn bộ các môn và 29 bị can bị khởi tố. Điều đáng nói là ngay tại điểm thi có lực lượng giám sát độc lập do Bộ GD&ĐT ủy quyền, nhưng sai phạm vẫn diễn ra trên toàn bộ 16 phòng thi mà không được phát hiện kịp thời.
Sáng 5/8, Bộ GD&ĐT công bố phương án xử lý đối với thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Toàn bộ 328 thí sinh dự thi sẽ thi lại tất cả các môn vào ngày 14-15/8, kết quả dự kiến công bố ngày 19/8.
Cơ quan điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” với 29 bị can. Sai phạm được xác định xảy ra trên toàn bộ điểm thi và có dấu hiệu móc nối giữa phụ huynh với giáo viên.
Khi giám sát có mặt nhưng gian lận vẫn lọt
Điểm thi có 16 phòng, bố trí tại 3 tòa nhà với 62 người làm nhiệm vụ. Trong số này có 42 giám thị đến từ 3 trường THPT khác trên địa bàn tỉnh và 2 giảng viên một trường đại học tại Hà Nội được Bộ GD&ĐT ủy quyền kiểm tra thi độc lập.
Con số này cho thấy cơ chế giám sát không phải không tồn tại. Vấn đề là cơ chế ấy đã không phát hiện được sai phạm đủ lớn để khiến toàn bộ điểm thi phải tổ chức thi lại.
Theo Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng, trách nhiệm chính thuộc về địa phương, nhưng Bộ cũng tiếp thu ý kiến dư luận và chuyên gia để tăng cường quản trị kỳ thi, quản trị rủi ro.
Theo mô hình hiện hành, Bộ GD&ĐT chỉ đạo chung, ra đề và quản lý dữ liệu, còn việc tổ chức coi thi, chấm thi chủ yếu do địa phương thực hiện. TS Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học FPT, cho rằng việc giám thị đều là người địa phương từ năm 2020 đã làm giảm hiệu quả giám sát chéo.
Điểm đáng chú ý hơn là hai giảng viên được Bộ ủy quyền không có quyền quản lý nhân sự tại điểm thi. Khi phát hiện bất thường, lực lượng này chủ yếu lập biên bản, kiến nghị, thay vì có quyền đình chỉ hoặc can thiệp trực tiếp.
Trong khi đó, phòng thi không có camera giám sát. Công tác kiểm tra chủ yếu tập trung vào hồ sơ, niêm phong và phân công nhân sự, nên khó phát hiện những hành vi gian lận tinh vi hoặc sự móc nối diễn ra ngay trong phòng thi.
Bộ GD&ĐT cho biết sẽ rà soát quy chế, tăng cường công nghệ và kiểm tra chéo, đồng thời tiếp tục cử giảng viên đại học giám sát tại các điểm thi địa phương trong kỳ thi năm 2027.
Nhưng vụ Tuyên Quang đặt ra một câu hỏi lớn hơn trách nhiệm của riêng địa phương: nếu một điểm thi có giám sát độc lập mà sai phạm vẫn xảy ra trên toàn bộ 16 phòng, thì cơ chế giám sát ấy cần thay đổi đến đâu để lần sau không chỉ có mặt, mà thực sự phát hiện được gian lận?
Phương Nguyễn (tổng hợp)
