BIÊN HÒA — Tăng trưởng GRDP đạt 9,63% năm 2025, cao nhất vùng Đông Nam Bộ, tỉnh Đồng Nai đang đặt mục tiêu bứt phá lên 10-12%/năm giai đoạn 2026-2030 với hệ thống khu công nghiệp là trụ đỡ trực tiếp. Từ 58 KCN hiện hữu đến quy hoạch 81 KCN tích hợp công nghệ cao, sinh thái và logistics hàng không, địa phương này đang định hình lại cấu trúc tăng trưởng cho cả miền Đông Nam Bộ.
Cột mốc lịch sử diễn ra vào cuối năm 2025 khi tổng thu ngân sách nhà nước của tỉnh Đồng Nai lần đầu vượt ngưỡng 100.000 tỷ đồng, đạt 101.400-102.962 tỷ đồng, tương đương 146% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao. Quy mô kinh tế toàn tỉnh ước đạt 677.932-751.000 tỷ đồng, đứng thứ tư cả nước, chỉ sau TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,52% trong năm 2025, đóng góp trực tiếp 6,06 điểm phần trăm vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế.
Tỷ trọng KCN trong GRDP, xuất khẩu và ngân sách tỉnh
Khu vực công nghiệp chiếm 50,35% GRDP tỉnh Đồng Nai năm 2025, tương đương 341.357 tỷ đồng. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo — xương sống của toàn hệ thống KCN — chiếm 46,03% GRDP. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) năm 2025 tăng 15,02-15,22%, trong đó chế biến-chế tạo tăng 15,32-15,46% so với cùng kỳ.
Đóng góp vào xuất khẩu còn ấn tượng hơn. Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 ước đạt 34,04 tỷ USD, tăng 19,35% so với năm 2024, đưa mức xuất siêu lên 8,4 tỷ USD. Khối doanh nghiệp FDI, lực lượng chủ lực trong các KCN, đóng góp chủ yếu từ 75-85% tổng kim ngạch xuất khẩu. Riêng công nghiệp hỗ trợ ghi nhận kim ngạch 6.464.202 nghìn USD, chiếm khoảng 47,8% tổng xuất khẩu ngành công nghiệp.
Về ngân sách, khu vực công nghiệp và xây dựng đóng góp trên 60% tổng thu ngân sách trên địa bàn. Nền tảng vật chất cho các con số này là 58 KCN đã thành lập, diện tích hơn 21.900 ha, thu hút trên 2.200 dự án FDI từ 51 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng vốn đăng ký vượt 43 tỷ USD. Hệ thống KCN này đồng thời tạo việc làm ổn định cho hơn 1 triệu lao động.
Bốn lý do KCN là trụ đỡ tăng trưởng GRDP hai con số
Chính quyền tỉnh xác định KCN là động lực không thể thay thế trong tham vọng tăng 10-12%/năm giai đoạn 2026-2030. Năm 2026, mục tiêu GRDP là 10%, trong đó khu vực công nghiệp-xây dựng dự kiến tăng 11,77%.
Lý do thứ nhất là khả năng đóng góp áp đảo và ổn định. Khu vực công nghiệp-xây dựng chiếm 54,6-58% cơ cấu GRDP, không có dấu hiệu giảm tốc và được bồi đắp liên tục bởi đơn hàng mới từ thị trường xuất khẩu.
Lý do thứ hai là vị trí trung tâm hạ tầng kết nối vùng. Sân bay quốc tế Long Thành dự kiến khai thác thương mại năm 2026, được xác định là hạt nhân lan tỏa đột phá. Kết hợp với cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, các tuyến cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Dầu Giây – Phan Thiết, đường vành đai 3, vành đai 4 và hệ thống đường sắt đô thị, Đồng Nai đang định vị thành trung tâm logistics đa phương thức hàng đầu phía Nam.
Lý do thứ ba là dư địa mở rộng không gian sản xuất sau sáp nhập. Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Đồng Nai mới hình thành trên cơ sở hợp nhất với Bình Phước, với tổng diện tích tự nhiên 12.737,18 km² và quy mô dân số 4.491.408 người, trung tâm hành chính đặt tại Biên Hòa. Quỹ đất công nghiệp từ vùng phía Bắc mở ra không gian cho quy hoạch 89 KCN và 63 cụm công nghiệp, kết hợp Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư rộng 25.846 ha.
Lý do thứ tư là chiến lược chuyển đổi xanh tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn. Đến năm 2030, ít nhất 2 KCN đạt chuẩn sinh thái và 90% KCN áp dụng giải pháp tiết kiệm năng lượng. KCN Amata đang được thúc đẩy trở thành KCN sinh thái đầu tiên của tỉnh, với lộ trình tiến tới phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), bộ lọc thu hút FDI chất lượng cao từ các tập đoàn đa quốc gia có cam kết ESG.
Chính sách thu hút đầu tư FDI vào KCN giai đoạn 2024-2030
Môi trường đầu tư của tỉnh Đồng Nai được kiến tạo bởi năm nhóm chính sách chiến lược, triển khai đồng bộ từ năm 2024.
Về ưu đãi thuế và đất đai, theo Nghị định 31/2021/NĐ-CP, tỉnh miễn tiền thuê đất 3 năm kể từ khi dự án hoàn thành đối với ngành nghề ưu đãi đầu tư và miễn tới 11 năm đối với dự án đặc biệt ưu đãi. Công cụ thuế, phí được vận dụng linh hoạt để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sản xuất xanh.
Tỉnh quyết liệt triển khai cơ chế “một cửa”, rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường. Đến năm 2030, tỷ trọng kinh tế số mục tiêu đạt 30-35% và ít nhất một đô thị thông minh hình thành tại thành phố Biên Hòa, góp phần giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp trong KCN.
Đề xuất nổi bật nhất trong giai đoạn này là Khu Thương mại Tự do (FTZ) Đồng Nai, diện tích 7.444 ha, gắn với sân bay Long Thành và cảng Phước An, đang được kiến nghị Trung ương phê duyệt. FTZ được thiết kế theo mô hình phức hợp gồm bốn khu chức năng: sản xuất công nghệ cao, logistics số, dịch vụ tài chính-thương mại và công nghệ số, nhằm tạo cơ chế thử nghiệm thể chế để hút vốn tập đoàn đa quốc gia.
Về phân vùng chiến lược, vùng phía Nam: gồm Biên Hòa, Long Thành, xã Nhơn Trạch, Trảng Bom, Thống Nhất, giữ vai trò động lực cốt lõi với trọng tâm nâng cấp KCN hiện hữu theo chiều sâu, phát triển đô thị sân bay và trung tâm logistics hàng không. Vùng phía Bắc gồm: Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Tân Lợi, phường Bình Long, xã Lộc Ninh, là cực tăng trưởng mới với quỹ đất rộng, tập trung công nghiệp sạch, chế biến nông-lâm sản và công nghiệp hỗ trợ.
Đồng Nai kiên trì chiến lược từ chối dự án thâm dụng lao động giản đơn và nguy cơ ô nhiễm như dệt may, da giày. Tỉnh tập trung kêu gọi FDI vào ba nhóm mũi nhọn: công nghiệp hàng không-bán dẫn, thiết bị tự động hóa và thiết bị công nghệ thông tin. Ban Quản lý các KCN tỉnh giữ vai trò điều phối trung tâm, hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn và đảm bảo sản xuất không bị gián đoạn.
Mở rộng KCN và bài toán nhân lực 1 triệu lao động
Hệ thống KCN tỉnh Đồng Nai đang tạo việc làm ổn định cho hơn 1 triệu lao động, đặt ra áp lực mở rộng quy mô nhân lực song song với nâng cấp chất lượng trong giai đoạn tới.
Về hạ tầng đất công nghiệp, các KCN mới như Bàu Cạn – Tân Hiệp (giai đoạn 1), Xuân Quế – Sông Nhạn (giai đoạn 1) và KCN Phước Bình 2 dự kiến bổ sung khoảng 3.000 ha đất sạch, thu hút nhà đầu tư thứ cấp và tạo ra khối lượng việc làm mới quy mô lớn trong chu kỳ 2026-2030.
Về nhân lực chất lượng cao, tỉnh hình thành khu công nghệ cao, đô thị đại học và các phân hiệu đại học lớn để cung ứng lao động trình độ cao cho công nghệ cao, hàng không, điện tử và tự động hóa. Chiến lược kết nối cung-cầu lao động liên vùng định hướng chuyển dịch lao động từ nông nghiệp năng suất thấp sang công nghiệp và dịch vụ thông qua mạng lưới giáo dục nghề nghiệp gắn với địa chỉ sử dụng cụ thể.
Về an sinh xã hội cho công nhân, năm 2025 tỉnh đã hoàn thành hơn 4.200 căn nhà ở xã hội, đạt 100% mục tiêu đề ra. Các doanh nghiệp được khuyến khích tích hợp không gian sinh hoạt văn hóa và dịch vụ giải trí trong khuôn viên nhà máy, giữ chân người lao động lâu dài và giảm tỷ lệ biến động nhân sự tại các KCN.
Theo dữ liệu từ Ban Quản lý các KCN tỉnh Đồng Nai, tỷ lệ lấp đầy bình quân các KCN đang hoạt động đạt gần 75%, trong khi nhu cầu thuê đất từ doanh nghiệp FDI thế hệ mới — đặc biệt từ nhà đầu tư Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan trong lĩnh vực linh kiện điện tử và thiết bị bán dẫn — tiếp tục tăng mạnh, củng cố vị thế của Đồng Nai là điểm đến hàng đầu của dòng vốn FDI chiến lược tại Đông Nam Bộ.
Sen Vàng
