BIÊN HÒA — Đồng Nai đang chuyển đổi 31 khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình sinh thái, với mục tiêu ít nhất 2 KCN đạt chứng nhận vào năm 2030 và toàn tỉnh Net Zero vào năm 2050. Chi phí đầu tư hạ tầng xanh cao hơn 25–30% nên hệ thống truyền tải của KCN đang được bù đắp bằng cách cung cấp hàng hóa ưu đãi, tín dụng đất đai và đai theo khung pháp lý mới nhất.
Để được cấp chứng chỉ KCN sinh thái, nhà đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp thứ cấp phải đồng thời đáp ứng bộ tiêu chí đa tầng tại Điều 37 Nghị định 35/2022/ND-CP — tỷ lệ tích tích cây xanh, hoạt động cộng sinh công nghiệp báo cáo môi trường trường định kỳ. Thông tin 05/2025/TT-BKHĐT ban hành đầu năm 2025 tiếp tục cụ thể hóa quy trình kiểm tra và mở rộng danh mục ưu đãi, tạo điều kiện để Ban quản lý các KCN Đồng Nai (DIZA) Cung cấp chứng chỉ tiến độ nhanh chóng cho các đơn vị đủ điều kiện. Trên thực địa, AMATA City Biên Hòa và KCN Long Đức đã phát triển các giải pháp kỹ thuật cụ thể, tạo nên hai hình mẫu có thể nhân rộng ra toàn tỉnh.
Bộ tiêu chí KCN sinh thái theo Nghị định 35/2022/ND-CP
Theo Điều 37 Nghị định 35/2022/ND-CP, một KCN được công nhận là KCN sinh thái khi cả nhà tư hạ tầng doanh nghiệp thứ cấp đáp ứng hệ thống tiêu chuẩn về kinh tế, môi trường và xã hội.
Về phía hạ tầng, KCN phải dành mức tối thiểu 25% tổng diện tích đất cho cây xanh, giao thông, khu kỹ thuật và các công trình hạ tầng xã hội dùng chung. Chủ đầu tư có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ dịch vụ thiết yếu bao gồm điện, nước, viễn thông, xử lý nước thải tập trung và phòng cháy chữa cháy, kèm theo dịch vụ hỗ trợ cộng đồng sinh công nghiệp. Bảo đảm nhà ở, công việc dịch vụ và tiện ích cộng đồng cho người lao động cũng là điều kiện tiên quyết.
Về phía nhà đầu tư hạ tầng, quy định yêu cầu đậm đặc luật pháp về đầu tư, môi trường và lao động trong vòng 03 năm liên tục trước khi đăng ký chứng nhận. Chủ tư vấn phải xây dựng cơ chế giám sát và chia sẻ dữ liệu về tài nguyên, phát thải: bao gồm năng lượng, nước, vật liệu và chất hóa học độc hại. Hằng năm, báo cáo thực hiện bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội phải được công bố trên website doanh nghiệp và gửi Ban quản lý KCN, khu kinh tế.
Đối với doanh nghiệp thứ cấp, Nghị định 35 đặt ngưỡng tối thiểu 20% doanh nghiệp trong KCN phải áp dụng giải pháp sản xuất sạch hơn và sử dụng hiệu quả tài nguyên. KCN sinh thái bắt buộc thực hiện ít nhất 01 hoạt động cộng sinh công nghiệp, tức là chất thải của doanh nghiệp này trở thành nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác. Các đơn vị tham gia cộng sinh phải áp dụng hệ thống quản lý sản phẩm và môi trường theo tiêu chuẩn ISO phù hợp. Hồ sơ đăng ký chứng nhận bao gồm 06 bộ, được lấy ý tưởng từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài nguyên và Môi trường trước khi trình Ủy ban phê duyệt.
Ưu đãi thuế, tín dụng xanh và hỗ trợ tài chính
Hệ thống sinh thái ưu đãi được thiết kế để bồi đắp chi phí đầu tư hạ tầng xanh cao hơn 25–30% so với hệ thống truyền tải KCN.
Về tín dụng xanh, theo Nghị quyết 198/2025/QH15, doanh nghiệp thực hiện dự án năng lượng tái tạo, sản xuất sạch hơn hoặc đạt tiêu chuẩn ESG quốc tế được ngân hàng nhà nước hỗ trợ lãi suất 2% trên phần tiền vay thương mại. Doanh nghiệp sinh thái còn được ưu tiên tiếp cận vốn ưu đãi từ Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phát hành trái phiếu xanh theo quy định pháp luật là công cụ tài chính bổ sung để huy động vốn xây dựng hạ tầng và phát triển cộng đồng sinh công nghiệp.
Về thuế và đất đai, nhà đầu tư hạ tầng KCN sinh thái có thể được miễn tiền thuê đất trong 15 năm kể từ ngày đi vào hoạt động, nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn quy định. Theo Luật Thu nhập doanh nghiệp 2025, các ngành chiến lược như công nghệ cao, năng lượng sạch, vật liệu mới và công nghiệp hỗ trợ hoạt động trong KCN có lợi ích ưu đãi từ 10% đến 15%, kèm theo thời gian giảm dài. Chi phí xây dựng, vận hành hoặc thuê nhà ở và tiện ích cho người lao động được tính là các tài khoản trừ khi xác định thuế thu nhập.
Về hỗ trợ hành chính, Chính phủ và UBND cấp tỉnh hỗ trợ hỗ trợ thủ tục theo cơ chế “một cửa, tại phòng”, kèm theo tư vấn kỹ thuật và thông tin thị trường công nghệ. Doanh nghiệp sinh thái được ưu tiên tham gia các chương trình xúc tiến đầu tư quốc gia và được đưa vào danh mục dự án thu hút đầu tư điểm của địa phương. Các ngân hàng thương mại lớn đã cấm các khoản vay bền vững để định hướng dòng vốn vào các dự án có hoạt động tích cực về môi trường. Lưu ý quan trọng: mọi ưu đãi chỉ áp dụng sau khi KCN hoặc doanh nghiệp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận chính thức.
AMATA City Biên Hòa và Long Đức — hai hình mẫu chuyển đổi
AMATA City Biên Hòa và KCN Long Đức là hai đơn vị đi đầu trong trình chuyển đổi KCN sinh thái tại Đồng Nai, với các giải pháp kỹ thuật và quản trị theo khung tiêu chuẩn quốc tế.
Sau 3 năm tham gia dự án thí điểm của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) và Tổ chức Hợp tác Kinh tế Nhà nước Thụy Sĩ (SECO) từ năm 2020, AMATA City Biên Hòa nâng cao chỉ số KCN sinh thái từ 41% lên 86% vào tháng 1/2024. Về hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn, KCN phát triển khai 60 giải pháp tại 18 nhà máy, giúp tiết kiệm 6,6 tỷ đồng/năm, giảm phát thải 1.588 tấn CO2 và tiết kiệm 27.817 m3 nước, với khả năng đạt 79,2 tỷ/năm nếu áp dụng toàn bộ các cơ hội xác định. Về năng lượng tái tạo, 14 nhà máy lắp đặt điện mặt trời với tổng công suất 18.000 kWp. Về cộng sinh công nghiệp, AMATA đề xuất 62 giải pháp hợp tác giữa các doanh nghiệp nội khu, tiêu biểu là Fleming, Shiseido, Brother và Toshiba, đồng thời nghiên cứu tái sử dụng nước thải sau xử lý để nuôi dưỡng gần 70 ha cây xanh.
KCN Long Đức đã đáp ứng 15/22 tiêu chí theo Nghị định 35 và đang phát triển các giải pháp đột phá trong phạm vi hợp tác tăng trưởng xanh giữa tỉnh Đồng Nai và thành phố Kobe, Nhật Bản. Theo Cơ chế hợp tác tín hiệu carbon (JCM), Long Đức lắp đặt điện mặt trời tại nhà với tổng công suất 6,5 MW, dự kiến giảm 2.800 tấn CO2/năm. Thay thế nội khí công nghệ cũ bằng thiết bị hiệu suất cao giúp giảm thêm 7.600 tấn CO2/năm. Tầng thông minh bao gồm hệ thống quan trắc khí thải tự động và nền tảng dữ liệu KCN thông minh chất lượng giám sát và xử lý nước thải đang được thiết lập đồng bộ.
Mô hình của hai KCN này được kỳ vọng trở thành chuẩn mực để nhân rộng các KCN trong giai đoạn tới, trong đó có Long Thành công nghệ cao và Nho Trạch 6.
Lộ trình chuyển đổi toàn tỉnh đến năm 2050
Áp dụng chuyển đổi từ hai hướng đồng thời. Về nội tại, hầu hết các cũ KCN của Đồng Nai bôi lao động và chưa khai thác hiệu quả giá trị gia tăng; tài nguyên đất và nước chịu áp lực ngày càng lớn. Về bên ngoài, các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ và Nhật Bản kiềm tiêu xanh qua Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và các quy định ESG bắt lực — tạo chuyển đổi sinh thái thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì vị thế trong chuỗi ứng dụng quốc tế, đồng thời thu dòng vốn FDI xanh chất lượng cao.
Hiển thị mã vạch dựa trên kế hoạch 76/KH-UBND dựa trên 4 cột trụ: hỗ trợ chính sách hoàn thiện; quy định lại tầng xanh; hoàn thành việc cung cấp kinh tế tuần; và ứng dụng công nghệ số. Giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp hạ tầng và doanh nghiệp thứ cấp phổ biến chủ tài khoản chuyển đổi xanh, tối thiểu 2 KCN đạt chứng nhận sinh thái, ít nhất 10% doanh nghiệp ứng dụng sản xuất sạch hơn và 90% KCN áp dụng giải pháp tiết kiệm năng lượng. Các khu quy mô lớn như Xuân Quế – Sông Nhạn và Bàu Cạn – Tân Hiệp có tổng diện tích hơn 2.000 ha sẽ được xây dựng theo tiêu chuẩn xanh ngay từ đầu.
Tầm nhìn đến năm 2050 là nhân rộng mô hình trên toàn tỉnh, đạt 100% sử dụng năng lượng tái tạo, thực hiện triệt để cộng sinh công nghiệp và đưa toàn bộ KCN đạt phát thải net bằng “0”. Để thực hiện hóa, Ủy ban kiểm soát tích cực sử dụng hiệu quả tiết kiệm để điều chỉnh quy trình, nâng cấp hạ tầng giao thức kết nối đa phương thức và xây dựng hệ thống dữ liệu không gian (GIS) phục vụ quản lý thông tin minh.
| Chỉ tiêu | Năm 2030 | Năm 2050 |
| Số KCN theo quy luật | 81 khu | — |
| Tổng diện tích đất KCN | 21,819 ha | 39.000 ha |
| KCN đạt được chứng nhận sinh thái | Tối thứ 2 khu | toàn tỉnh |
| Tỷ lệ KCN tiết kiệm năng lượng | 90% | Tái tạo 100% năng lượng |
| Mục tiêu phát thải carbon | giảm theo lộ trình | Không phát thải ròng |
Theo DIZA, doanh nghiệp và nhà đầu tư hạ tầng có nhu cầu được hướng dẫn chi tiết về quy trình đăng ký chứng nhận KCN sinh thái và tiếp cận các gói ưu đãi nên liên hệ trực tiếp để được tư vấn theo từng trường hợp cụ thể, tránh bỏ sót điều kiện và kéo dài thời gian kiểm duyệt.
Sen Vàng
