Đồng Nai chuẩn bị khởi công ba khu công nghiệp quy mô hơn 2.200 ha gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, mở trục logistics chiến lược kết nối cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải và đường Vành đai 4. Mô hình khu công nghiệp tích hợp logistics đang định hình lại chuỗi cung ứng vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Theo Đề án các dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư trên địa bàn tỉnh Đồng Nai năm 2026, hai khu công nghiệp Bàu Cạn – Tân Hiệp giai đoạn 1 và Xuân Quế – Sông Nhạn giai đoạn 1 được xác định là những dự án trọng điểm. Cùng với Khu công nghiệp Long Đức 3 đã chính thức khởi công ngày 23/4/2026, ba khu công nghiệp này trở thành động lực tăng trưởng mới của địa phương. Cụm dự án nằm trong bán kính kết nối thuận lợi với sân bay Long Thành. Việc đồng bộ hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics đang đặt Đồng Nai vào vị thế cửa ngõ xuất nhập khẩu phía Nam.
Cấu trúc hạ tầng “ba trong một” gồm sân bay quốc tế, cụm cảng nước sâu và mạng lưới cao tốc đang dần khép kín là bước đi hiếm có ở các địa phương cùng khu vực. Sự cộng hưởng của các trục giao thông chiến lược cùng dòng vốn đầu tư từ doanh nghiệp đa quốc gia tạo ra dư địa rộng cho mô hình khu công nghiệp tích hợp logistics phát triển.
Ba khu công nghiệp 2.200 ha định hình vành đai sản xuất quanh sân bay Long Thành
Khu công nghiệp Long Đức 3 có diện tích 244,48 ha, nằm trên địa bàn xã Long Thành và xã Bình An, kết nối trực tiếp với đường Vũ Hồng Phô. Đây là dự án quy mô nhỏ nhất nhưng có vị trí gần sân bay nhất, phù hợp với các ngành sản xuất giá trị cao cần vận chuyển bằng đường hàng không.
Khu công nghiệp Bàu Cạn – Tân Hiệp giai đoạn 1 đạt quy mô 1.000 ha, trải dài trên các xã Long Phước và Phước Thái sau sáp nhập, theo hồ sơ quy hoạch tỷ lệ 1/2000. Dự án được kết nối bằng tổ hợp đường Phước Bình – Bàu Cạn – Cẩm Đường, đường Bàu Cạn và tuyến Phước Bình – Tân Hiệp – Bàu Cạn.
Khu công nghiệp Xuân Quế – Sông Nhạn giai đoạn 1 cũng đạt 1.000 ha, đặt tại xã Xuân Quế, tiếp giáp đường tỉnh 773 và cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết. Vị trí này tạo điểm trung chuyển hàng hóa giữa khu vực Tây Nguyên với cụm cảng biển và sân bay phía Nam.
Hạ tầng giao thông kết nối ba khu công nghiệp được bố trí thành mạng lưới đa tầng. Đường tỉnh 769 dài 29,78 km, lộ giới 45 m, bố trí 6 – 8 làn xe; đường tỉnh 770B dài 54,48 km, lộ giới 60 m với 4 – 8 làn xe; đường tỉnh 773 dài 30,04 km, lộ giới 60 – 80 m với 6 – 8 làn xe.
Bên cạnh đó, đường tỉnh 769E và tuyến kết nối từ cầu Mã Đà đến đường Vành đai 4 – Thành phố Hồ Chí Minh đang được đẩy nhanh tiến độ. Báo Đồng Nai cho biết toàn bộ các tuyến đường tỉnh kết nối sân bay Long Thành đều thuộc danh mục dự án ưu tiên hoàn thành đồng bộ.
Một điểm còn ghi nhận khác biệt giữa các nguồn là phạm vi địa giới Khu công nghiệp Bàu Cạn – Tân Hiệp. Hồ sơ quy hoạch chi tiết xác định dự án nằm trên xã Long Phước và xã Phước Thái, trong khi danh mục kêu gọi đầu tư năm 2026 mở rộng phạm vi theo địa giới các xã cũ trước sáp nhập gồm Bàu Cạn, Tân Hiệp và Long Phước.
Trục cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và Vành đai 4 mở đường ra cụm cảng Cái Mép – Thị Vải
Quốc lộ 51 từ lâu được xem là tuyến huyết mạch kết nối Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, đưa hàng hóa từ các khu công nghiệp đến hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép – Thị Vải. Đoạn qua Đồng Nai có chiều dài 37,4 km.
Tuy nhiên, lưu lượng phương tiện trên Quốc lộ 51 hiện đạt 136.302 PCU/ngày đêm, tương đương 156% công suất thiết kế. Tỉnh Đồng Nai đã trình phương án đầu tư đường trên cao dọc tuyến này với tổng vốn hơn 16.400 tỷ đồng nhằm xử lý điểm nghẽn nghiêm trọng.
Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu có chiều dài toàn tuyến 54 km, đoạn qua Đồng Nai dài 34,6 km. Đoạn thông xe đợt một dài hơn 37 km được kỳ vọng giải tỏa áp lực giao thông cho Quốc lộ 51, rút ngắn thời gian di chuyển từ các khu công nghiệp về cụm cảng Cái Mép – Thị Vải – nơi đảm nhận 50% tổng lượng hàng hóa cả nước.
Đường Vành đai 4 – Thành phố Hồ Chí Minh đoạn qua Đồng Nai có chiều dài khoảng 45 – 46 km, đóng vai trò trục giao thông chiến lược liên kết vùng Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ và Tây Nguyên. Theo Báo Đồng Nai điện tử, tuyến đường này thúc đẩy lưu thông hàng hóa từ các khu công nghiệp, khu đô thị đến hệ thống cảng biển và sân bay Long Thành.
Quy hoạch tỉnh Đồng Nai khẳng định việc đầu tư đồng bộ Quốc lộ 51, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và Vành đai 4 giúp địa phương khai thác lợi thế vị trí, phát triển vận tải đa phương thức và hình thành trung tâm logistics quy mô lớn. Tổ hợp này tạo ra hành lang công nghiệp hóa – đô thị hóa, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và hoàn thiện chuỗi cung ứng.
Bộ ba trục giao thông còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa đến các tỉnh lân cận. Hàng hóa từ Tây Nguyên có thể về cảng nước sâu mà không cần đi qua trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, giúp giảm thời gian luân chuyển và chi phí vận tải đáng kể cho doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, gỗ và khoáng sản.
Mô hình khu công nghiệp tích hợp logistics thu hút mạnh dòng vốn ngoại
Cấu trúc khu công nghiệp tích hợp logistics đang được Đồng Nai vận hành theo nguyên tắc cộng sinh. Hàng hóa sản xuất tại khu công nghiệp nội khu được xử lý, lưu trữ tại trung tâm logistics tập trung và xuất khẩu qua hệ thống cảng biển hoặc cảng hàng không liền kề. Cách làm này rút ngắn cung đường và triệt tiêu chi phí trung gian.
Báo cáo Hội thảo góp ý điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhấn mạnh định hướng chuyển từ phát triển phân tán sang mô hình cộng sinh công nghiệp. Chuỗi giá trị được kết nối xuyên không gian từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến sâu, logistics đến thị trường tiêu thụ.
Cainiao Network thuộc Tập đoàn Alibaba đang triển khai Trung tâm Kho vận thông minh tại khu vực phường Trảng Bom với tổng diện tích 16,8 ha, cung cấp 90.000 m² kho bãi cho thuê. Báo Đầu tư cho biết dự án đóng vai trò trung tâm phân phối cấp vùng cho hoạt động thương mại điện tử khu vực phía Nam.
Lotte Global Logistics đến từ Hàn Quốc đã khởi công Trung tâm Logistics chuỗi lạnh tại Khu công nghiệp Nhơn Trạch 6 với quy mô hơn 5,5 ha, tổng diện tích sử dụng hơn 2,6 ha. Dự án dự kiến đi vào hoạt động vào tháng 5/2026, cung cấp dịch vụ xuất nhập khẩu, lưu trữ và vận chuyển trọn gói.
Tập đoàn Jeil E&C của Hàn Quốc đầu tư dự án logistics tại Khu công nghiệp công nghệ cao Long Thành với diện tích hơn 4 ha, tổng vốn 35,4 triệu USD (khoảng 920 tỷ đồng), phục vụ giao hàng chặng cuối và thương mại điện tử. Bên cạnh đó, BW triển khai Trung tâm logistics BW Tân Hiệp gần sân bay Long Thành với diện tích 64,4 ha, hệ thống nhà kho chiếm 304.250 m².
Ở khối nội địa, Tổng công ty Tân cảng Sài Gòn khai thác Khu ICD Tân Cảng Long Bình gồm 5 kho hàng với hơn 600.000 m² kho và 15 ha bãi container. Công ty Cổ phần Dầu khí đầu tư khai thác Cảng Phước An phát triển khu công nghiệp hậu cần và dịch vụ cảng biển liền kề cụm cảng.
Thị trường logistics tại Đồng Nai cũng có sự sàng lọc rõ rệt. Báo Đầu tư cho hay Công ty TNHH Lotte Land từng xin cấp phép Lotte Eco Logis Dong Nai tại Nhơn Trạch VI vào tháng 11/2022, song đã thông báo chấm dứt hoạt động dự án vào tháng 2/2023. Diễn biến này phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng tăng giữa các nhà đầu tư khi dòng vốn quốc tế đổ về.
Khu thương mại tự do và lợi thế cạnh tranh chuỗi cung ứng dài hạn
Đề án Khu thương mại tự do phức hợp gắn với sân bay Long Thành và Cảng Phước An được nghiên cứu với tổng diện tích 8.528 ha, kinh phí đầu tư khoảng 16 tỷ USD (khoảng 416.000 tỷ đồng). Báo Nhân Dân điện tử đánh giá sân bay Long Thành đóng vai trò hạt nhân liên kết hạ tầng logistics hàng không, hình thành khu vực cho phép nhập khẩu, sản xuất, lưu trữ, tái xuất mà không phải chịu thuế nếu hàng không lưu chuyển vào nội địa.
Cảng Phước An hiện có thể tiếp nhận tàu trọng tải tới 60.000 DWT, kết nối trực tiếp với cụm khu công nghiệp Nhơn Trạch. Đây là điều kiện hạ tầng quan trọng giúp Đồng Nai chủ động trong xuất nhập khẩu mà không phụ thuộc hoàn toàn vào cảng tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Lợi thế cạnh tranh trước hết đến từ việc rút ngắn quãng đường và thời gian. Theo phân tích của Finlogistics, kết nối trực tiếp với cảng biển nước sâu giúp doanh nghiệp giảm thời gian lưu kho, triệt tiêu chi phí trung gian và hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng – vấn đề từng gây khó khăn lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu trong giai đoạn đại dịch.
Lợi thế tiếp theo nằm ở khả năng xuất khẩu trực tiếp tới các thị trường tiêu thụ lớn mà không cần qua cảng trung chuyển quốc tế, nâng cao sức cạnh tranh về giá và thời gian giao nhận. Mô hình tích hợp khu công nghiệp – cảng biển – khu dịch vụ hậu cần tạo ra hệ sinh thái khép kín từ nguyên liệu đến phân phối.
Hàng hóa luân chuyển trực tiếp qua các cảng tại Đồng Nai thay vì đi sâu vào trung tâm còn giúp giảm tải áp lực giao thông đường bộ và bến bãi cho hệ thống cảng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cơ chế phân luồng tự nhiên này được kỳ vọng định hình lại bản đồ logistics khu vực phía Nam trong 5 – 10 năm tới.
Khu công nghiệp Long Đức 3 được yêu cầu triển khai xây dựng trong không quá 36 tháng kể từ ngày bàn giao đất, theo phương án phê duyệt. Mốc tiến độ này đồng bộ với kế hoạch khai thác sân bay Long Thành và việc đưa các tuyến cao tốc, đường tỉnh trọng điểm vào vận hành.
Theo báo cáo về cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, kết nối cảng biển và sân bay sẽ tạo ra hệ sinh thái khép kín, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.
Thục Châu
