Biên Hòa – Gần một năm sau khi hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số tỉnh Bình Phước theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, tỉnh Đồng Nai mới đã vượt qua giai đoạn xáo trộn bộ máy để ghi nhận hàng loạt chỉ số kinh tế vượt kế hoạch – trong đó GRDP năm 2025 tăng 9,63% so với năm trước, tổng thu ngân sách nhà nước lần đầu vượt 100.000 tỷ đồng và dòng vốn FDI tiếp tục chảy mạnh vào vùng Đông Nam Bộ. Song song với đà tăng trưởng đó, lưới an sinh đa tầng đang bao phủ gần 141.900 đối tượng bảo trợ xã hội trên địa bàn rộng gần 12.737 km² với gần 4,5 triệu dân.
Từ ngày 1/7/2025, Đồng Nai chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, theo Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14/4/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây là lần đầu tiên mô hình này được vận hành thực tiễn tại một địa bàn siêu rộng – kết quả trực tiếp từ việc sáp nhập toàn bộ tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025. Toàn tỉnh hiện có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 23 phường và 72 xã, trong đó 88 đơn vị hành chính mới được thành lập sau sắp xếp và 7 đơn vị giữ nguyên; trung tâm hành chính đặt tại phường Trấn Biên, thành phố Biên Hòa.
Bộ máy hành chính sau sáp nhập Đồng Nai – Bình Phước được sắp xếp ra sao
Bài toán nhân sự là thách thức đầu tiên và lớn nhất trong năm đầu sáp nhập. Theo phương án phân bổ chi tiết của tỉnh, khối chính quyền sau hợp nhất bố trí 9 cán bộ diện biên chế, 2.133 công chức và 12.290 viên chức. Khối Đảng, Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể bố trí 251 công chức, 111 viên chức cùng 52 lao động hợp đồng.
Quá trình tinh giản tất yếu dẫn đến số dôi dư lớn ở cấp cơ sở. Việc sắp xếp 55 đơn vị hành chính cấp xã mới – giảm 104 đơn vị so với trước khi sáp nhập với Bình Phước – dự kiến dôi dư 1.925 người, trong đó 128 người có thâm niên dưới 2 năm, 189 người từ 2 đến 5 năm và phần còn lại trên 5 năm. Tỉnh cũng chấm dứt hoạt động đối với 2.191 người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Trước khi hợp nhất, phía Bình Phước đã có gần 1.100 cán bộ tự nguyện xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc chuyển công tác.
Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động dôi dư, Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Đồng Nai ban hành Nghị quyết tại Kỳ họp thứ 18 (ngày 17/7/2024), quy định hỗ trợ thêm một lần bằng 80% tổng kinh phí được hưởng, ngoài chế độ theo Nghị định số 29/2023/NĐ-CP. Cán bộ bị điều động đi làm xa được hỗ trợ lên đến 10 triệu đồng/tháng gồm tiền thuê nhà, tiền ăn và đi lại theo Nghị quyết số 40 của HĐND tỉnh; cán bộ là người đồng bào dân tộc thiểu số được hỗ trợ thêm từ 500.000 đến 800.000 đồng/người/tháng.
Đối với hơn 1.600 cán bộ từ Bình Phước luân chuyển về Đồng Nai, Kỳ họp thứ 29 HĐND tỉnh ngày 25/6/2025 phê duyệt gói hỗ trợ với kinh phí dự kiến 99 tỷ đồng. Các mức hỗ trợ bao gồm tiền thuê nhà từ 1,5 triệu đồng/tháng (ký túc xá) đến 3 triệu đồng/tháng (tự túc), tiền ăn 2 triệu đồng/người/tháng và chi phí vận chuyển một lần 3 triệu đồng. Về quy hoạch trụ sở, toàn tỉnh có 467 trụ sở cơ quan cấp tỉnh và cơ sở sự nghiệp tiếp tục hoạt động; tỉnh dự kiến giữ khoảng 600 cán bộ tỉnh Bình Phước tiếp tục công tác tại cơ sở 2 trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời đẩy nhanh tiến độ Dự án Khu trung tâm hành chính – chính trị mới tại Khu công nghiệp Biên Hòa 1.
Tăng trưởng kinh tế Đồng Nai năm đầu sau khi sáp nhập với Bình Phước
Hợp nhất địa giới hành chính đã đưa Đồng Nai vươn lên vị trí thứ 4 cả nước về quy mô kinh tế, với tổng GRDP năm 2025 đạt gần 680.000 tỷ đồng, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng. Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 ước đạt 9,63% so với năm 2024, vượt 1,13 điểm phần trăm so với mục tiêu 8,5% Chính phủ giao – mức cao nhất từ trước đến nay của tỉnh. GRDP bình quân đầu người năm 2025 đạt 150,86 triệu đồng. Đặc biệt, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025 lần đầu tiên vượt mốc 100.000 tỷ đồng, hoàn thành 142% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao và 134% dự toán HĐND tỉnh giao
Bước sang quý I-2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì. Cơ quan thống kê tỉnh Đồng Nai ước tính GRDP quý I-2026 tăng 9,76% so với cùng kỳ năm 2025 (theo giá so sánh năm 2020), đưa tỉnh xếp thứ 7 toàn quốc và cao nhất khu vực phía Nam. Khu vực công nghiệp và xây dựng tiếp tục là đầu tàu với mức tăng từ 11,06% đến 11,78% so với cùng kỳ, trong đó chỉ số phát triển sản xuất công nghiệp tăng 13,66% so với cùng kỳ. Khu vực dịch vụ tăng 8,47% và nông, lâm nghiệp, thủy sản tăng 4,12% so với cùng kỳ năm trước.
Khả năng thu ngân sách nhà nước là điểm sáng nhất trong năm đầu sáp nhập. Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước đã đạt hơn 23.000 tỷ đồng, tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt gần 23% dự toán HĐND giao. Nguồn thu từ doanh nghiệp FDI đạt hơn 7.100 tỷ đồng (tăng gần 37% so với cùng kỳ); khu vực kinh tế ngoài nhà nước đạt hơn 3.200 tỷ đồng (tăng hơn 45% so với cùng kỳ). Đáng chú ý, các khoản thu về nhà và đất đạt hơn 3.600 tỷ đồng, tăng gần 4 lần so với cùng kỳ năm trước. Tính hết quý I-2026, tổng thu ngân sách nhà nước đạt gần 31.000 tỷ đồng, bằng 31% dự toán năm.
Dòng vốn đầu tư tiếp tục chảy mạnh vào vùng đất chiến lược này. Riêng quý I-2026, Đồng Nai thu hút hơn 15.500 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước và hơn 1,1 tỷ USD (khoảng 28.000 tỷ đồng) vốn FDI. Với nền tảng này, tỉnh đặt mục tiêu GRDP bình quân đầu người vượt 250 triệu đồng (tương đương gần 10.000 USD) vào năm 2030, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân từ 10% đến 12%/năm.
Người dân và doanh nghiệp Đồng Nai chịu tác động gì từ sắp xếp hành chính
Thiết lập một vùng lãnh thổ rộng gấp 255% và quy mô dân số gấp 302% so với tiêu chuẩn đơn vị hành chính tỉnh chắc chắn mang lại không ít xáo trộn. Tuy nhiên, chính quyền các cấp quán triệt phương châm chuyển giao liền mạch để giảm thiểu ảnh hưởng đến người dân. Căn cước công dân, giấy tờ tùy thân và giấy tờ nhà đất còn hạn sử dụng vẫn có đầy đủ giá trị pháp lý, không bắt buộc phải đổi ngay sau khi sáp nhập. Tại các bộ phận một cửa, lực lượng công an và đoàn viên thanh niên được huy động túc trực để hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục nhanh nhất có thể.
Với cộng đồng doanh nghiệp, việc cập nhật địa danh hành chính mới là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính thống nhất pháp lý trong giao dịch. Các đơn vị phải điều chỉnh địa chỉ trụ sở trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, hóa đơn, chứng từ kế toán, hợp đồng kinh tế, hợp đồng lao động và các loại giấy phép kinh doanh; đồng thời thay đổi con dấu cho phù hợp pháp nhân hành chính mới. Lãnh đạo tỉnh khuyến nghị doanh nghiệp chủ động cập nhật thông tin liên hệ của cán bộ phụ trách mới tại cơ quan thuế, hải quan, kho bạc và cơ quan quản lý môi trường để tránh nộp hồ sơ nhầm địa chỉ.
Dù vậy, giai đoạn đầu vẫn bộc lộ một số điểm nghẽn. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Võ Tấn Đức, sắp xếp trụ sở, bố trí nhân sự và trang thiết bị tại một số xã, phường chưa đồng bộ; nhiều thủ tục hành chính chưa vận hành hoàn toàn trên môi trường số, buộc cán bộ phải xử lý thủ công. Hệ thống lưu trữ và đồng bộ dữ liệu giữa hai tỉnh cũ chưa hoàn thiện, một số hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ đã gây khó khăn trực tiếp cho việc giải ngân vốn đầu tư công.
Rào cản lớn nhất trong dài hạn là hạ tầng giao thông kết nối. Dù có khoảng 160 km đường giáp ranh, Đồng Nai và Bình Phước gần như chưa có tuyến đường kết nối trực tiếp nào. Tuyến lịch sử duy nhất là ĐT753 (Bình Phước) qua cầu Mã Đà đến ĐT761 (Đồng Nai) hiện không thể lưu thông do cầu Mã Đà bị phá hủy trong chiến tranh và chưa được phục hồi. Hậu quả là người dân và cán bộ luân chuyển buộc phải vòng qua địa bàn tỉnh Bình Dương, tỉnh Lâm Đồng hoặc đi theo đường dân sinh qua rừng và sông suối.
Chính sách an sinh xã hội tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn sau sáp nhập
Mục tiêu xuyên suốt của Đồng Nai là đầu tư an sinh và phúc lợi xã hội đi trước một bước so với phát triển kinh tế. Địa bàn tỉnh mới quản lý 49 xã, 95 thôn và ấp thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với hơn 420.000 nhân khẩu người dân tộc thiểu số, đòi hỏi chính quyền cơ sở sâu sát tuyệt đối. Tại các xã như xã Định Quán, Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND xã thay phiên tiếp dân liên tục từ thứ Hai đến thứ Sáu (từ 7 giờ 30 phút đến 8 giờ 30 phút) để kịp thời tháo gỡ tâm tư của nhân dân.
Lưới bảo trợ xã hội đang bao phủ gần 141.900 đối tượng hưởng trợ cấp thường xuyên, trong đó hơn 48.200 người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng, hơn 72.300 người hưởng hưu trí xã hội và 562 trẻ em dưới 16 tuổi. Mức chuẩn trợ cấp của tỉnh đã được nâng lên 400.000 đồng/tháng theo Quyết định số 32/2022/QĐ-UBND, cao hơn mức chuẩn Trung ương. Ngân sách tỉnh chi hơn 107,8 tỷ đồng để cấp bảo hiểm y tế cho 190.000 lượt người nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo; các chính sách hỗ trợ tiền điện và trợ cấp xã hội khác đạt hơn 140 tỷ đồng. Tỉnh cũng hỗ trợ xóa 1.161 căn nhà tạm và nhà dột nát cho hộ nghèo, cận nghèo, cùng 270 căn từ các chương trình mục tiêu quốc gia và 350 căn cho các đối tượng khác.
Tri ân người có công được duy trì ở mức cao nhất. Tổng kinh phí chi trợ cấp hằng tháng cho 716.085 lượt đối tượng thụ hưởng đạt hơn 7.632 tỷ đồng; chi trợ cấp một lần đạt hơn 126 tỷ đồng cho 59.640 lượt người. Có 19.628 người có công được hưởng các hình thức điều dưỡng và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe. HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 03/2025/NQ-HĐND và Nghị quyết số 07/2025/NQ-HĐND quy định chế độ đặc thù cho người có công, trong đó có mức hỗ trợ cho người trông coi các công trình ghi công liệt sĩ trên địa bàn.
Đối với lực lượng lao động nhập cư, UBND tỉnh đã giải ngân hơn 490 triệu đồng hỗ trợ tiền thuê nhà cho 266.748 lao động và phê duyệt gói hơn 14,6 tỷ đồng hỗ trợ 9.764 lao động mất việc làm hoặc tạm hoãn hợp đồng trong dịp Tết theo Quyết định số 122/QĐ-UBND. Riêng hơn 1.600 cán bộ từ Bình Phước luân chuyển về, tỉnh quy hoạch 3 dự án nhà ở xã hội cao tầng tại thành phố Biên Hòa với tổng quy mô hơn 3.400 căn hộ – gồm gần 1.100 căn tại phường Long Hưng, khoảng 1.200 căn tại phường Phước Tân và hơn 1.100 căn tại phường Biên Hòa – nhằm đảm bảo an cư cho đội ngũ cán bộ yên tâm cống hiến trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền hai cấp.
Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai được giao nghiên cứu thêm các dự án nhà ở cao tầng có giá dưới 2 tỷ đồng/căn phục vụ phân khúc công chức thu nhập trung bình – lực lượng nòng cốt vận hành bộ máy nhà nước trong giai đoạn hậu sáp nhập Đồng Nai – Bình Phước theo Nghị quyết số 202/2025/QH15.
Thanh Hy
