HÀ NỘI — Nghị định 90/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, tăng mức phạt lên gấp đôi với hành vi bán thuốc kê đơn khi người mua không có đơn thuốc hợp lệ. Cùng lúc, văn bản này lần đầu tiên đặt ra bộ tiêu chuẩn pháp lý toàn diện cho hoạt động kinh doanh dược phẩm trên nền tảng thương mại điện tử.
Theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, cơ sở bán lẻ cung cấp thuốc kê đơn khi người mua không xuất trình đơn thuốc sẽ bị xử phạt từ 10 đến 20 triệu đồng — tăng gấp đôi so với mức chế tài trước đây. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính Việt Nam ghi nhận khoảng 296.681 ca tử vong liên quan đến đề kháng kháng sinh trong giai đoạn 2020–2023, phần lớn xuất phát từ thói quen mua thuốc đặc trị không qua thăm khám. Nghị định áp dụng thống nhất trên toàn quốc kể từ ngày 15/5/2026.
Cấm bán thuốc kê đơn trên sàn điện tử, bắt buộc có dược sĩ tư vấn
Việc bán lẻ thuốc kê đơn, thuốc kiểm soát đặc biệt và thuốc hạn chế qua thương mại điện tử bị nghiêm cấm. Tuy nhiên, có một ngoại lệ: thuốc kê đơn được phép bán lẻ khi phục vụ công tác cách ly y tế trong trường hợp dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A. Các cơ sở chỉ được phân phối thuốc không kê đơn qua kênh trực tuyến và bắt buộc hoàn tất thủ tục thông báo website với Bộ Công Thương trước khi đưa vào vận hành.
Gian hàng dược phẩm điện tử bắt buộc niêm yết công khai giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược, chứng chỉ hành nghề của người chịu trách nhiệm chuyên môn và thông tin đầy đủ về từng sản phẩm. Quy trình giao nhận phải đạt chuẩn GPP (Thực hành tốt nhà thuốc) và cơ sở phải bố trí dược sĩ tư vấn trực tuyến cho khách hàng. Đây là lần đầu tiên pháp luật Việt Nam quy định đồng bộ các tiêu chuẩn vận hành cho kênh phân phối dược phẩm qua internet.
Kháng sinh bừa bãi — nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy chính sách
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến chính sách mới là tình trạng người dân tự mua kháng sinh, tự ngưng thuốc khi thấy giảm triệu chứng hoặc dùng sai liều lượng mà không có chỉ định của bác sĩ. Việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nông nghiệp cũng được xác định là yếu tố làm tăng tốc độ biến đổi của vi khuẩn kháng thuốc.
WHO mô tả tình trạng này là “đại dịch thầm lặng” — làm kéo dài thời gian nằm viện và tạo gánh nặng kinh tế lớn cho hệ thống y tế. Với 296.681 ca tử vong liên quan đến kháng kháng sinh được thống kê trong ba năm, Nghị định 90/2026/NĐ-CP được kỳ vọng là chế tài đủ mạnh để chấn chỉnh thói quen mua bán thuốc thiếu kiểm soát đang diễn ra phổ biến ở cả kênh truyền thống lẫn trực tuyến.
Nguyễn Hương
