Sau hơn 20 năm chờ đợi, quốc lộ 13 ở cửa ngõ Đông Bắc TPHCM chuẩn bị được mở rộng lên 60m, quy mô 10-14 làn xe, với đường trên cao chạy giữa tuyến. Nghịch lý là kế hoạch mở rộng con đường huyết mạch này đã được đặt ra từ hơn hai thập kỷ trước nhưng phải chờ đến khi có cơ chế đặc thù mới thực sự có thể khởi công.
Dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13, đoạn từ cầu Bình Triệu đến ranh cầu Vĩnh Bình, dài khoảng 5,9-6,3km, nằm trên địa bàn phường Hiệp Bình, dự kiến được TPHCM khởi công dịp Quốc khánh 2/9 năm nay và hoàn thành vào năm 2028. Dự án được kỳ vọng khơi thông cửa ngõ Đông Bắc thành phố sau khi được đẩy nhanh tiến độ nhờ cơ chế đặc thù của Nghị quyết 98.
So với các mốc từng được công bố trước đó, gồm khởi công quý IV/2026 hoặc đầu năm 2027, thời điểm mới được đưa ra đã được rút ngắn đáng kể.
Theo thiết kế, quốc lộ 13 sẽ được mở rộng lên 60m, trong khi mặt đường hiện hữu chỉ rộng khoảng 19-27m. Khoảng 3,5km từ ngã tư Bình Triệu đến Bình Phước sẽ được xây đường trên cao chạy giữa tuyến, quy mô 4 làn xe. Hai bên là đường song hành, đưa tổng chiều rộng khai thác lên 10-14 làn xe tùy đoạn.
Đường trên cao có tốc độ thiết kế 80km/h, cao hơn mức 60km/h của đường song hành. Việc tách dòng phương tiện trên cao được kỳ vọng giúp xe lưu thông nhanh và ổn định hơn. Sau khi hoàn thành, phần đường này dự kiến được thu phí theo hình thức BOT, trong khi tuyến phía dưới không thu phí.
Toàn tuyến có 10 nút giao. Trong đó, khu vực dưới cầu cạn Bình Lợi và Bình Phước, hai giao lộ lớn, sẽ được xây hầm chui hai chiều, mỗi chiều hai làn, kết hợp với cầu cạn tạo thành nút giao ba tầng.
Riêng nút giao Bình Lợi còn giao cắt với đường sắt Bắc – Nam nên hầm được thiết kế ngầm qua cả hai vị trí. Các nút giao còn lại được tổ chức giao bằng, tận dụng đường trên cao để hạn chế xung đột giữa các dòng phương tiện.
Dự án được chia thành hai thành phần. Thành phần một sử dụng ngân sách thành phố, với kinh phí khoảng 14.400-14.600 tỷ đồng, chủ yếu phục vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng. Thành phần hai thực hiện theo hợp đồng BOT, có chi phí khoảng 6.300 tỷ đồng do nhà đầu tư tự thu xếp.
Tổng mức đầu tư toàn dự án vì vậy gần 21.000 tỷ đồng.
Đến cuối tháng 7, dự án cần thu hồi đất của hơn 1.000 hộ dân và tổ chức, với tổng diện tích khoảng 39,5ha. Trong đó, diện tích phục vụ trực tiếp cho dự án khoảng 17,5ha.
Cơ quan chức năng đã chi trả bồi thường cho hơn 1.000 trường hợp, tổng kinh phí vượt 6.100 tỷ đồng. Nhiều hộ dân đã tháo dỡ công trình, di dời tài sản để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công theo yêu cầu hoàn tất trước ngày 31/7.
Hơn 20 năm chờ một tuyến đường 60m
Quốc lộ 13 là trục kết nối trung tâm TPHCM với TP Thủ Đức, Bình Dương và Bình Phước cũ, đồng thời dẫn vào bến xe Miền Đông. Tuy nhiên, trong hơn hai thập kỷ, tuyến đường chủ yếu duy trì quy mô 4-6 làn xe và thường xuyên chịu áp lực ùn tắc.
Lượng xe tải, xe container cùng phương tiện cá nhân ngày càng lớn khiến năng lực khai thác tuyến đường hiện hữu không còn đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, kế hoạch mở rộng quốc lộ 13 đã được đặt ra từ khoảng 20 năm trước nhưng chưa thể triển khai do vướng cơ chế và thiếu nguồn vốn.
Bước ngoặt đến khi TPHCM được áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98 của Quốc hội. Từ đây, phương án huy động vốn theo hình thức BOT kết hợp ngân sách nhà nước tạo thêm cơ sở để dự án được triển khai.
Nếu quy đổi theo bề rộng mặt đường, việc mở từ 19-27m lên 60m đồng nghĩa không gian khai thác tăng khoảng 2-3 lần. Tuyến đường mới sẽ có đường trên cao chạy giữa hai dải đường song hành, tạo thêm năng lực lưu thông mà không phải chỉ mở rộng mặt đường hiện hữu.
Dự án cũng bao gồm việc mở rộng hai cầu Đúc Nhỏ và Ông Dầu, lắp đặt hệ thống điều hành giao thông thông minh và thu phí không dừng. Tuyến thu phí không bố trí barie nhằm hạn chế tình trạng phương tiện phải giảm tốc, dồn ứ tại khu vực thu phí.
Sau hơn 20 năm chờ đợi, quốc lộ 13 đang đứng trước mốc triển khai mới với quy mô lớn hơn nhiều so với tuyến đường hiện hữu. Nhưng từ ngày khởi công dịp 2/9 đến mục tiêu hoàn thành năm 2028 vẫn là một chặng đường dài, trong đó tiến độ giải phóng mặt bằng, thi công đường trên cao và tổ chức giao thông sẽ quyết định khả năng về đích.
Quốc lộ 13 liệu có hoàn thành đúng hẹn năm 2028 để thực sự hóa giải điểm nghẽn giao thông ở cửa ngõ Đông Bắc TPHCM?
Bảo An (tổng hợp)
