Sân bay Long Thành bước vào giai đoạn hoàn thiện các điều kiện khai thác

Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang thử nghiệm quy trình phục vụ hành khách, hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật và dịch vụ nhằm chuẩn bị đưa giai đoạn 1 vào khai thác thương mại.

Theo kế hoạch được công bố, sân bay dự kiến bắt đầu tiếp nhận các chuyến bay thương mại từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Trong những ngày giữa tháng 11, hoạt động diễn tập tại nhà ga hình hoa sen được triển khai song song với công tác thi công, lắp đặt thiết bị và kiểm tra điều kiện vận hành.

Một trong những nhiệm vụ được ưu tiên là rà soát khả năng phối hợp giữa các bộ phận phục vụ hành khách và lực lượng chức năng liên quan. Các kịch bản thử nghiệm tập trung kiểm tra từng công đoạn trong dây chuyền khai thác, từ thủ tục hàng không đến hệ thống an ninh và xử lý hành lý.

Kiểm tra toàn bộ hành trình phục vụ hành khách

Trong chương trình thử nghiệm vận hành khai thác (ORAT), 50 cán bộ, nhân viên Cảng hàng không quốc tế Long Thành tham gia đóng vai hành khách để kiểm tra quy trình thực tế. Kịch bản 1TO-11 mô phỏng ba tình huống chuyến bay giả định, gồm nội địa khởi hành, quốc tế khởi hành và quốc tế đến.

Những người tham gia lần lượt thực hiện các bước làm thủ tục, kiểm tra thẻ lên tàu bay, soi chiếu an ninh, xuất nhập cảnh, kiểm dịch y tế và thông quan hải quan. Cùng thời điểm, đội ngũ kỹ thuật kiểm tra việc trao đổi dữ liệu hành khách, hành lý, hệ thống kiểm soát cửa khởi hành và phát thanh thông báo trong nhà ga.

Sau nhóm hành khách thông thường, sân bay tiếp tục triển khai kịch bản 1TO-07 dành cho người hạn chế khả năng di chuyển. Các đơn vị phối hợp kiểm tra quy trình hỗ trợ người sử dụng xe lăn, từ khi vào nhà ga, làm thủ tục, qua khu vực soi chiếu an ninh, xuất nhập cảnh, lên tàu bay, nhận hành lý đến khi được bàn giao an toàn tại khu vực đón khách.

Nhóm hành khách giả định cầm hộ chiếu, đeo thẻ nhận diện khi tham gia chạy thử tại nhà ga Long Thành. (Ảnh minh họa: ĐNM)

Hệ thống thang máy, nhà vệ sinh chuyên dụng, quầy ưu tiên, biển chỉ dẫn và các lối đi riêng cũng được kiểm tra thực tế. Những hạng mục này phục vụ yêu cầu bảo đảm an toàn, thuận tiện cho hành khách gặp khó khăn trong việc di chuyển.

Nhân viên sân bay Long Thành hỗ trợ hành khách sử dụng xe lăn tại quầy làm thủ tục. (Ảnh minh họa: ĐNM)

Theo đại diện Cảng hàng không quốc tế Long Thành, việc đưa một sân bay quy mô lớn vào hoạt động đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều đơn vị. Chương trình ORAT giúp kiểm tra khả năng vận hành thực tế, phát hiện những bất cập về kỹ thuật và quy trình để khắc phục trước khi đón hành khách.

Thông thường, ORAT gồm năm giai đoạn: lập kế hoạch, chuẩn bị, thử nghiệm và đánh giá, chuyển giao khai thác, hỗ trợ sau khi mở cửa. Tại Long Thành, một số công đoạn được triển khai đan xen với quá trình hoàn thiện xây dựng và lắp đặt thiết bị nhằm đáp ứng tiến độ chung.

Theo kế hoạch, các đợt diễn tập tiếp theo sẽ được mở rộng với quy mô lớn và cường độ cao hơn. Hoạt động thử nghiệm tiếp tục được thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị khai thác thương mại.

Cùng với việc kiểm tra hệ thống nội bộ, sân bay đã tiếp đón nhiều đoàn khảo sát của các hãng hàng không và doanh nghiệp nước ngoài. Ngày 13/11, đại diện All Nippon Airways (ANA) của Nhật Bản đến tham quan nhà ga, trao đổi kế hoạch tham gia ORAT trong tháng 12 và kiểm tra khu vực dự kiến bố trí văn phòng theo thiết kế của hãng.

Nhóm người đội mũ bảo hộ di chuyển qua khu vực nhà ga sân bay Long Thành, nơi các hạng mục đang hoàn thiện. (Ảnh minh họa: ĐNM)

Trước đó, Qatar Airways và Turkish Airlines cũng khảo sát các đảo làm thủ tục, văn phòng tại tầng 2 và tầng 3, khu vực khởi hành và khu vực đến. Những hoạt động này nằm trong quá trình tăng cường kết nối giữa sân bay Long Thành với các đối tác hàng không quốc tế.

Đại diện Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham Vietnam), Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM cùng các doanh nghiệp Mỹ hoạt động trong lĩnh vực hàng không, logistics, hạ tầng và giao thông vận tải cũng đến tìm hiểu dự án. Nội dung khảo sát tập trung vào tiến độ xây dựng, định hướng khai thác và cơ hội hợp tác.

Đối với công tác quản lý nhà nước, ngày 6/11, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) phối hợp Cục Hải quan kiểm tra tiến độ chuẩn bị hệ thống phục vụ giám sát hải quan. Hai bên rà soát không gian nghiệp vụ, trang thiết bị kỹ thuật, kết nối công nghệ thông tin và phương án phân luồng hành khách, hàng hóa.

Siết tiến độ các hạng mục trước ngày khai thác

Trong tuần đầu tháng 11, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ dự án. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Thủ tướng nếu để xảy ra chậm trễ ảnh hưởng đến thời hạn hoàn thành.

Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo ACV xây dựng phương án khai thác bảo đảm an ninh, an toàn và hiệu quả. Đồng thời, bộ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá toàn diện điều kiện đưa giai đoạn 1 vào hoạt động trước ngày 31/12/2026.

Các cơ quan chức năng tại Đồng Nai và TP.HCM được yêu cầu rà soát nguồn cung nhiên liệu, vật liệu, thúc đẩy tiến độ các công trình giao thông kết nối và hạ tầng kỹ thuật. ACV phải theo dõi, xử lý những khó khăn liên quan đến vật tư, nhân lực, thiết bị và thanh quyết toán tại từng gói thầu.

Chủ đầu tư có trách nhiệm báo cáo Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính hằng tuần về tiến độ thực hiện, những tồn tại và kiến nghị xử lý. Đối với các nhà thầu không huy động đủ nguồn lực theo cam kết, ACV phải phân định rõ trách nhiệm và áp dụng ngay chế tài theo hợp đồng.

Bên cạnh những công trình đang triển khai, Phó thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh thủ tục đầu tư hangar số 2, nhà ga hàng hóa số 2, nhà ga hàng hóa chuyển phát nhanh và bốn kho hàng từ số 5 đến số 8. Hai nhà ga phục vụ hàng hóa được ưu tiên nhằm đáp ứng nhu cầu của các hãng vận chuyển và doanh nghiệp logistics.

Một vấn đề cần giải quyết là tiến độ dự án thành phần 4, bao gồm các dịch vụ thương mại mặt đất, cung cấp suất ăn và bảo dưỡng tàu bay. Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam gửi Bộ Xây dựng, hợp đồng đợt 1 sau điều chỉnh quy định thời hạn hoàn thành đầu tư xây dựng là ngày 31/8/2026; bốn dự án chưa hoàn thành xây dựng cơ bản được xác định có nguy cơ chịu phạt vi phạm hợp đồng tính từ ngày 1/10/2026.

Nhân viên sân bay Long Thành hỗ trợ hành khách giả định sử dụng xe lăn thực hiện quy trình kiểm tra an ninh. (Ảnh minh họa: ĐNM)

Bốn dự án được đề cập gồm dự án suất ăn hàng không số 1; dự án sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, trang thiết bị hàng không và dịch vụ phục vụ kỹ thuật thương mại mặt đất số 1; dự án bảo dưỡng tàu bay số 1; cùng dự án bảo dưỡng tàu bay số 3 và 4.

Các nhà đầu tư VACS, VIAGS, VAECO và Vietjet đã gửi văn bản giải trình những khó khăn trong quá trình triển khai, đồng thời kiến nghị điều chỉnh một số mốc hoàn thành. Trong đó, Vietjet đề xuất đưa hangar chính, workshop và sân đỗ vào khai thác từ ngày 24/12/2026, sau đó hoàn thiện toàn bộ công suất trong tháng 4/2027.

Đối với dự án suất ăn hàng không số 1, VACS đề xuất vận hành cơ sở sản xuất suất ăn, trạm điện và trạm bơm từ ngày 24/12/2026. Các hạng mục còn lại được kiến nghị hoàn tất chạy thử vào tháng 3/2027.

Tuy nhiên, trong báo cáo gửi Bộ Xây dựng, Cục Hàng không Việt Nam bác bỏ các đề xuất kéo dài thời hạn hoàn thành sang quý I hoặc quý II/2027, xác định những kiến nghị của Vietjet và VACS là “không có cơ sở”. Cơ quan này nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm sự đồng bộ của các dự án ưu tiên phục vụ khai thác từ 0 giờ ngày 24/12/2026.

Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng chấp thuận thời hạn hoàn tất xây dựng, lắp đặt thiết bị và sẵn sàng vận hành đối với cả sáu dự án thuộc thành phần 4, muộn nhất ngày 23/12/2026. Sau khi được phê duyệt, Cục sẽ làm việc với các nhà đầu tư để điều chỉnh hợp đồng theo thời hạn mới.

Trong khi công tác chuẩn bị đang được đẩy nhanh, nhiều hành khách đã mua vé máy bay cuối năm quan tâm đến việc phân bổ chuyến bay giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất. Việc xác định chính xác sân bay hạ cánh có ý nghĩa thiết thực đối với những gia đình cần chủ động phương tiện đưa đón.

Hoàng Minh Anh, 20 tuổi, hiện du học tại Anh, đã đặt vé từ London về TP.HCM ngày 24/12/2026 để nghỉ Tết Dương lịch cùng gia đình. Người thân của Minh Anh lo ngại việc thay đổi sân bay đến có thể ảnh hưởng đáng kể đến kế hoạch đón con.

Tương tự, anh Trần Văn Hoàng, 35 tuổi, đang sinh sống tại Sydney (Úc), có lịch về Việt Nam ngày 11/1/2027. Do đi cùng gia đình và mang nhiều hành lý, anh muốn biết chính xác địa điểm hạ cánh để bố trí phương tiện phù hợp.

Infographic phương án khai thác sân bay Long Thành của Vietnam Airlines qua 3 giai đoạn, với kế hoạch điều chuyển các chuyến bay quốc tế và nội địa. (Ảnh minh họa: ĐNM)

Trước băn khoăn của hành khách, đại diện Vietnam Airlines cho biết các chuyến bay đường dài của hãng từ châu Âu và Úc trong tháng 12/2026 và tháng 1/2027 vẫn hạ cánh tại Tân Sơn Nhất. Việc chuyển các đường bay sang Long Thành sẽ được thực hiện từng bước, trước mắt ưu tiên những chặng ngắn với tần suất thử nghiệm vừa phải.

Vietjet Air cũng mới dự kiến đưa một số đường bay nội địa chính đến Long Thành trong giai đoạn đầu. Riêng với hành khách sử dụng các chuyến bay đường dài của Vietnam Airlines từ châu Âu và Úc trong thời gian nêu trên, thông tin hiện tại cho thấy sân bay đến vẫn là Tân Sơn Nhất.

Các hãng hàng không khuyến nghị hành khách kiểm tra địa điểm đến ghi trên vé và thường xuyên theo dõi thông báo cập nhật qua email. Đây là căn cứ trực tiếp để người đi máy bay chủ động sắp xếp lịch trình khi việc khai thác tại Long Thành được triển khai theo từng giai đoạn.

Quế Chi (tổng hợp)