Thành phố Đồng Nai đang triển khai 4 trung tâm hậu cần với tổng diện tích hơn 950 ha, hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm logistics của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Động lực quan trọng đến từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành, dự kiến khai thác thương mại cuối năm 2026, cùng lợi thế khi địa phương sở hữu đồng thời 5 phương thức vận tải.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) sẽ chuyển toàn bộ các chuyến bay chở hàng hóa quốc tế từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất về Cảng hàng không quốc tế Long Thành ngay khi công trình hoàn thành cuối năm 2026. Động thái này được xác định là yếu tố tái định hình chuỗi cung ứng toàn khu vực phía Nam, giảm áp lực giao thông cho Thành phố Hồ Chí Minh và mở ra cực tăng trưởng logistics mới tại thành phố Đồng Nai.
Hạ tầng 5 phương thức vận tải và hệ thống cảng đa tầng
Thành phố Đồng Nai hiện khai thác đồng thời đường bộ, đường thủy nội địa, đường hàng không, đường sắt và cảng hàng hải. Mạng lưới giao thông gồm các tuyến cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành cùng các dự án Vành đai 3 và Vành đai 4 đang được triển khai.
Hệ thống đường thủy và cảng biển có 24 bến cảng, trong đó nổi bật là ba cảng cạn ICD gồm ICD Tân Cảng – Long Bình rộng 232 ha, ICD Tân Cảng – Nhơn Trạch 11 ha và ICD Cảng Đồng Nai 17,8 ha.
Sân bay Long Thành được thiết kế với công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Tại phía Tây Nam sân bay, Khu thành phố hàng hóa (Cargo City) rộng 136 ha được quy hoạch phục vụ logistics hàng không. Khi vận hành, cụm hạ tầng này sẽ kết nối trực tiếp với cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải và cảng Phước An, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng xuất khẩu tới châu Âu, châu Mỹ và Đông Bắc Á.
Trước đây, phần lớn hàng hóa xuất khẩu của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam phải trung chuyển qua sân bay Tân Sơn Nhất hoặc các cảng biển tại TP.HCM, làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian thông quan. Hạ tầng logistics tập trung tại Đồng Nai được kỳ vọng hình thành trung tâm phân phối độc lập, giảm phụ thuộc vào đầu mối duy nhất đang chịu áp lực quá tải.
Yêu cầu chuyển đổi số và tiêu chuẩn ESG cho doanh nghiệp vận tải
Quy mô hạ tầng logistics mới đặt ra yêu cầu “chuyển đổi kép” cho doanh nghiệp, bao gồm số hóa và xanh hóa chuỗi cung ứng. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và blockchain được xem là nền tảng để tự động hóa quy trình, tối ưu vận hành và tăng tính minh bạch dữ liệu.
Song song đó, việc đáp ứng các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) đang trở thành điều kiện quan trọng tại nhiều thị trường nhập khẩu lớn. Cơ chế Điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu yêu cầu doanh nghiệp báo cáo phát thải khí nhà kính theo các phạm vi Scope 1, 2 và 3.
Doanh nghiệp logistics đáp ứng sớm các tiêu chuẩn ESG sẽ có lợi thế duy trì thị phần tại EU, Mỹ và Nhật Bản – ba thị trường xuất khẩu trọng điểm của các khu công nghiệp Đồng Nai. Đại diện Bộ Công Thương nhận định tại một hội thảo năm 2025 rằng, khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động, chi phí logistics của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam có thể giảm đáng kể, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng xuất khẩu Việt Nam.
Nguyễn Hương (tổng hợp)
