BẮC NINH – Tạ Ngọc Minh, học sinh lớp 12 Trường THPT Chuyên Bắc Ninh, giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 56, góp phần đưa đội tuyển Việt Nam lần đầu tiên vào top 7 thế giới với phương pháp học kết hợp công nghệ và ghi chép trên giấy.
Chiều 11/7 (giờ Hà Nội), Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) công bố cả 5 học sinh của đội tuyển Việt Nam dự Olympic Vật lý quốc tế (IPhO) 2026 tại Colombia đều đoạt huy chương, gồm 4 Huy chương Vàng và 1 Huy chương Bạc. Trong số đó, Tạ Ngọc Minh thu hút sự chú ý bởi chỉ sau một năm định hướng lại việc học, em đã có bước tiến lớn để bước lên bục nhận Huy chương Vàng quốc tế.
“Em đi thi để thử sức. Điều quan trọng là biết mình còn thiếu sót gì để cố gắng hơn”, Minh chia sẻ khi nhắc lại kỳ thi năm trước, thời điểm em chưa đạt kết quả như mong đợi.
Hành trình từ đội tuyển quốc gia đến dấu mốc lịch sử
Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 56 diễn ra tại thành phố Bucaramanga, tỉnh Santander, Colombia từ ngày 4 đến 12/7, quy tụ 381 thí sinh của 85 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỗi thí sinh hoàn thành hai bài thi gồm lý thuyết và thực nghiệm, mỗi bài kéo dài 5 tiếng.
Kết quả năm nay đưa đội tuyển Việt Nam lần đầu tiên góp mặt trong nhóm 7 quốc gia có thành tích cao nhất tại IPhO. Nếu năm 2017 Việt Nam cũng giành 4 Huy chương Vàng và 1 Huy chương Bạc thì năm nay chất lượng thành tích tiếp tục được nâng lên khi lần đầu tiên có hai học sinh Việt Nam cùng đạt điểm tuyệt đối 30/30 ở bài thi lý thuyết.
Đây cũng là bước tiến so với những mùa thi gần đây. Năm 2023, đội tuyển giành 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng; năm 2024 có 2 Huy chương Vàng và 3 Huy chương Bạc; còn năm 2025 đạt 1 Huy chương Vàng và 4 Huy chương Bạc.
Riêng với Tạ Ngọc Minh, trước khi đến Colombia, em đã hai năm liên tiếp (2025 và 2026) giành giải Nhất kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia môn Vật lý. Nam sinh cũng đoạt Huy chương Bạc Olympic Vật lý châu Á 2026 tại Busan (Hàn Quốc), tạo nền tảng để góp mặt trong đội tuyển quốc gia dự IPhO.
Cách ghi chép khác biệt tạo nền tảng cho kết quả
Điểm nổi bật trong quá trình học của Minh không nằm ở việc giải thật nhiều đề mà ở cách xây dựng nền tảng kiến thức. Em tập trung nghe giảng ngay từ đầu, chủ động hỏi thầy cô khi chưa hiểu để tránh thiếu hụt kiến thức ở những phần học sau.
Chiếc iPad trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng trong việc tra cứu tài liệu, đánh dấu nội dung cần lưu ý và gửi bài cho giáo viên nhận góp ý nhanh. Tuy nhiên, công nghệ không thay thế hoàn toàn phương pháp học truyền thống mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
“Em vẫn ghi chép song song bằng vở. Viết trên giấy giúp luyện cách trình bày, tư duy chặt chẽ và hạn chế việc sửa đi sửa lại quá nhiều”, Minh nói. Khoảng 2-3 tuần trước kỳ thi, em chuyển hoàn toàn sang làm bài trên giấy để thích nghi với điều kiện thi thực tế.
Theo thầy Vương Bá Huy, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Bắc Ninh, việc Minh giành Huy chương Vàng “có thể tạo bất ngờ với nhiều người nhưng không phải điều ngoài dự đoán của các thầy cô”.
Tiếp nối truyền thống và hướng tới chặng đường mới
Nếu quy đổi theo quy mô cuộc thi, vị trí top 7 trong tổng số 85 quốc gia và vùng lãnh thổ đồng nghĩa đội tuyển Việt Nam vượt qua hơn 90% số đoàn tham dự. Đây là dấu mốc mà đội tuyển Vật lý Việt Nam chưa từng đạt được trong lịch sử tham dự Olympic Vật lý quốc tế.
Áp lực đối với Minh còn đến từ truyền thống của Trường THPT Chuyên Bắc Ninh. Năm 2025, trường có 3 học sinh giành huy chương Olympic quốc tế, trong đó Nguyễn Tuấn Phong, học trước Minh ba khóa, từng giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế năm 2023 và trở thành nguồn động lực để đàn em tiếp tục phấn đấu.
Sau thành công tại IPhO 2026, Minh đăng ký nguyện vọng vào ngành Vật lý thiên văn của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Lựa chọn này cho thấy nam sinh muốn tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu và khám phá những bí ẩn của vũ trụ, từ nền tảng đã được bồi đắp bằng sự kiên trì và phương pháp học phù hợp.
Ngọc Duyên (ổng hợp)
