Quốc hội khóa XVI thông qua nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, mở rộng số thành phố trực thuộc Trung ương của cả nước từ 7 lên 9.
Chiều 24/8, tại phiên bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh với 478/478 đại biểu có mặt tán thành. Ngay sau đó, Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh cũng được thông qua với tỷ lệ tán thành tuyệt đối.
Nghị quyết về Quảng Ninh có hiệu lực từ ngày 1/9, trong khi nghị quyết về Bắc Ninh có hiệu lực từ ngày 20/9. Chính phủ khẳng định (do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày), việc thành lập hai thành phố không chỉ nhằm thay đổi đơn vị hành chính, mà còn hướng tới tái cấu trúc không gian phát triển và tạo thêm cực tăng trưởng cho vùng đồng bằng sông Hồng, cả nước.
Trước ngày 24/8, cả nước có 7 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế và Đồng Nai. Chủ trương thành lập thêm hai thành phố được khởi động từ ngày 7/4, sau kết luận của Trung ương về định hướng phát triển Quảng Ninh theo mô hình đô thị xanh, thông minh, gắn với biển, đảo, biên giới và di sản.
Ngày 6/8, Chính phủ trình Quốc hội, xác định Quảng Ninh và Bắc Ninh đều đáp ứng 5/5 điều kiện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.
Tại Quảng Ninh, 99,96% hộ dân được lấy ý kiến đồng thuận với chủ trương thành lập thành phố. HĐND tỉnh cũng thông qua đề án với 100% đại biểu tán thành vào ngày 1/6.
Giữ nguyên địa giới, mở hướng phát triển
Tại Bắc Ninh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành nghị quyết thành lập thêm 12 phường trên cơ sở giữ nguyên địa giới 12 xã. Qua đó, tỉnh có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã, tạo bước chuẩn bị trước khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều được thành lập thành phố trên cơ sở giữ nguyên diện tích tự nhiên, dân số và địa giới hiện có. Quảng Ninh có diện tích 6.231,27 km², dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã; Bắc Ninh có 4.713,75 km², dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã.
Điểm đáng chú ý là quá trình này không kéo theo việc sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới với địa phương khác. Tỉnh giữ nguyên ranh giới và dân cư, trong khi tên gọi cùng mô hình chính quyền được thay đổi.
Theo khảo sát công bố cuối tháng 7, tỷ lệ đô thị hóa của Bắc Ninh mới đạt 63,5%. Trong khi đó, thủ tục công nhận đô thị loại I vẫn đang được Hội đồng thẩm định do Bộ Xây dựng chủ trì hoàn thiện để trình công nhận.
Việc thành lập hai thành phố vì thế được đặt trong định hướng phát triển dài hạn. Chính phủ cũng lưu ý người dân không phải làm lại các giấy tờ đã cấp còn giá trị sử dụng; bộ máy cấp tỉnh trước mắt được giữ nguyên và chỉ đổi tên phù hợp với đơn vị hành chính mới.
Khi tên gọi thay đổi, vấn đề được đặt ra tiếp theo là bộ máy quản trị mới sẽ vận hành ra sao và tạo thêm những chuyển biến nào trong phát triển địa phương.
Nhật Hạ (tổng hợp)
