HÀ NỘI — Vốn ngoại thực tế rót vào Việt Nam trong bốn tháng đầu năm 2026 ước đạt 7,4 tỷ USD, xác lập kỷ lục trong vòng năm năm trở lại đây. Trong khi đó, 60–70% doanh nghiệp nội địa vẫn dùng công nghệ cũ hoặc lạc hậu, khiến chất lượng liên kết với khối ngoại chưa đạt kỳ vọng.
Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam lần thứ 6 diễn ra chiều 13/5 tại Hà Nội, quy tụ hơn 300 đại biểu cùng thảo luận về hợp tác kinh tế giữa doanh nghiệp nội địa và các tập đoàn đa quốc gia. Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh Chính phủ chuyển hướng thu hút FDI từ đại trà sang có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao và khả năng lan tỏa sang khối nội. Theo số liệu được dẫn tại diễn đàn, nền kinh tế hiện có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD.
Khối nội địa tụt hậu, khó chen chân vào chuỗi cung ứng toàn cầu
Dù dòng vốn ngoại liên tục tăng, các doanh nghiệp trong nước vẫn đứng ngoài phần lớn chuỗi cung ứng toàn cầu. Năng suất lao động của khối nội địa chỉ tương đương khoảng một nửa doanh nghiệp Thái Lan và một phần tư doanh nghiệp Malaysia. Chi phí R&D (nghiên cứu và phát triển) duy trì ở mức dưới 1% doanh thu, trong khi quy mô nhỏ và năng lực quản trị yếu khiến khối nội bị kẹt ở phân khúc giá trị gia tăng thấp.
Dòng vốn ngoại thế hệ mới đặt ra các tiêu chí ngày càng khắt khe về bảo vệ môi trường, hiệu quả sử dụng đất, đổi mới sáng tạo và khả năng lan tỏa công nghệ. Các tập đoàn đa quốc gia ưu tiên rót vốn vào bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện tử, công nghệ sinh học, dược phẩm và năng lượng sạch — những lĩnh vực mà phần lớn doanh nghiệp nội địa chưa đủ sức đáp ứng.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu 5 định hướng tháo gỡ điểm nghẽn
Tại Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, cắt giảm thực chất thủ tục hành chính và đẩy mạnh số hóa toàn diện. Song song đó, chiến lược mời gọi FDI được đổi mới theo hướng lấy chất lượng, công nghệ và mức độ liên kết với khối nội làm tiêu chí chủ yếu thay vì quy mô vốn.
Về phía doanh nghiệp trong nước, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh Nhà nước sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận tín dụng và đổi mới công nghệ để hình thành đội ngũ nhà cung ứng cấp 1 và cấp 2. Hạ tầng chiến lược gồm giao thông, logistics, năng lượng và dữ liệu sẽ được dồn lực đầu tư, gắn với đào tạo nhân lực chất lượng cao theo mô hình liên kết Nhà nước — nhà trường — nhà đầu tư. Phó Thủ tướng cũng cảnh báo sẽ kiên quyết xử lý các hành vi chuyển giá, vi phạm môi trường và sử dụng công nghệ lạc hậu nhằm bảo đảm phát triển bền vững.
“Năng suất lao động của doanh nghiệp nội địa chỉ bằng một nửa Thái Lan và một phần tư Malaysia — đó là khoảng cách mà nếu không thu hẹp trong vài năm tới, Việt Nam sẽ khó giữ được vị thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, một chuyên gia kinh tế nhận xét tại diễn đàn.
Phương Nguyễn
