HÀ NỘI – Mỗi năm, sét mang hiệu điện thế hàng triệu vôn và cường độ hàng trăm nghìn ampe, đủ sức hủy diệt trong tích tắc. Giữa mùa mưa bão năm 2026 với nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, giới khoa học đã lên tiếng làm rõ nguyên nhân thực sự khiến con người bị sét đánh trúng.
Ilya Rybalchenko, kỹ sư vật lý kiêm nhà sinh thái học người Nga, trong cuộc phỏng vấn với báo Izvestia, đã phân tích cơ chế hình thành luồng điện từ đám mây dông. Ông cho biết điện thoại thông minh không có khả năng bẻ cong quỹ đạo hoặc chủ động thu hút tia sét, bởi năng lượng phát ra từ thiết bị quá nhỏ so với dòng điện tự nhiên.
Vì sao điện thoại thông minh không hút sét?
Theo ông, yếu tố quyết định việc một người có bị sét đánh hay không nằm ở vị trí đứng và đặc tính dẫn điện của cơ thể, chứ không liên quan đến việc có mang theo điện thoại hay không. Điều này cho thấy những tin đồn về việc điện thoại thông minh hút sét là không có cơ sở khoa học.
Ông Rybalchenko giải thích rằng sét luôn tìm đường có điện trở nhỏ nhất để giải phóng năng lượng, dựa vào độ dẫn điện của không khí chứ không phụ thuộc vào bất kỳ dải sóng vô tuyến nhân tạo nào. Vì vậy, xác suất một người bị sét đánh không thay đổi, dù điện thoại đang bật hay đã tắt nguồn.
Vị chuyên gia nhấn mạnh cơ thể con người chứa lượng lớn nước và muối khoáng, tạo thành vật dẫn điện tốt hơn nhiều so với không khí xung quanh. Chính đặc điểm này mới là yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ bị sét đánh, thay vì chiếc điện thoại mang theo.
Khi đứng ở khu vực trống trải, con người có thể vô tình trở thành điểm cao nhất và đóng vai trò là cầu nối để dòng điện truyền xuống mặt đất, bất kể có mang theo thiết bị điện tử hay không. Hiểu đúng cơ chế vật lý của hiện tượng sẽ giúp người dân tập trung vào các biện pháp phòng tránh hiệu quả, thay vì lo lắng không cần thiết về điện thoại thông minh.
Cách phòng tránh sét đánh khi ở ngoài trời
Nguyên tắc đầu tiên khi nghe thấy tiếng sấm là nhanh chóng di chuyển để tìm nơi trú ẩn an toàn. Nơi an toàn nhất là bên trong tòa nhà kiên cố hoặc ô tô có mui kín, bởi lớp vỏ kim loại sẽ phân tán dòng điện xuống đất và giúp bảo vệ người bên trong.
Nếu mắc kẹt ở khu vực trống trải, người dân tuyệt đối không nên trú dưới tán cây cao, trên đỉnh đồi hoặc tại những nơi trống vắng. Đồng thời, cần nhanh chóng rời xa hồ bơi, sông, suối và các vật dụng bằng kim loại như hàng rào sắt hoặc xe đạp.
Trong trường hợp khẩn cấp không tìm được nơi trú ẩn, ông Rybalchenko khuyến cáo nên ngồi xổm, chụm hai gót chân, cúi đầu sát đầu gối và dùng tay bịt chặt tai. Các chuyên gia cũng cảnh báo tuyệt đối không nằm dài trên mặt đất, vì tư thế này làm tăng diện tích tiếp xúc của cơ thể với dòng điện lan truyền trên bề mặt.
Hương Liên (Tổng hợp)
