Từ những câu chuyện văn hóa địa phương, thầy Nông Ích Sơn, giáo viên Trường Tiểu học và THCS Quang Trung, xã Thọ Sơn, tỉnh Đồng Nai, xây dựng các bài toán thực tế, giúp học sinh thêm hứng thú và tự tin học Toán.
Thầy Sơn bắt đầu công tác tại Trường THCS Quang Trung từ tháng 9-2006. Sinh năm 1981, quê xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, thầy dành nhiều tâm sức bồi dưỡng học sinh có năng khiếu Toán.
Kiên trì khơi dậy niềm tin ở học sinh
Năm học 2023-2024, một học sinh lớp 8 do thầy Sơn bồi dưỡng không đạt kết quả tại kỳ thi học sinh giỏi Toán cấp huyện. Thất bại khiến em nản lòng, có ý định dừng tham gia đội tuyển. Thầy động viên: “Hôm nay em chưa làm được, không có nghĩa là ngày mai em không thể làm được. Một lần thất bại không thể quyết định năng lực hay tương lai của học sinh”.

Lời khích lệ giúp em tiếp tục học tập, rèn luyện. Đến năm học 2024-2025, khi học lớp 9, em cùng một thành viên khác trong đội tuyển lần lượt giành giải nhất và giải nhì tại kỳ thi học sinh giỏi Toán cấp tỉnh. Cả hai sau đó đều trúng tuyển vào các lớp chuyên Toán.
Thầy Sơn góp phần mang về 133 lượt giải thưởng cho học sinh; 20 em được tuyển vào trường chuyên, lớp chuyên. Thầy cũng là giáo viên cốt cán cấp tỉnh.
“Bồi dưỡng học sinh giỏi không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là giúp các em rèn ý chí và bản lĩnh vượt qua thử thách”, thầy Sơn chia sẻ.
Đưa văn hóa địa phương vào bài toán thực tế
Thầy Sơn xây dựng sáng kiến “Xây dựng một số dạng toán thực tế tiêu biểu từ lễ hội văn hóa dân tộc tỉnh Đồng Nai trong dạy học chủ đề Hệ thức lượng trong tam giác vuông, góp phần nâng cao chất lượng học sinh giỏi và tuyển sinh lớp 10”.

Thầy Nông Ích Sơn chụp ảnh cùng các học sinh trong giờ sinh hoạt tại trường. (Ảnh minh họa: ĐNM)
Sáng kiến khai thác các lễ hội Mừng lúa mới, Cúng thần lúa, Phá Bàu, Lồng Tồng và hình ảnh cây nêu, nhà sàn để xây dựng tình huống học tập, đưa kiến thức hệ thức lượng trong tam giác vuông vào bối cảnh văn hóa địa phương.
Thầy sử dụng phần mềm Geometer’s Sketchpad (GSP) để minh họa hình vẽ, hỗ trợ học sinh quan sát và vận dụng kiến thức. Khảo sát trên hơn 40 học sinh cho thấy tỷ lệ các em có khả năng vận dụng Toán học vào thực tiễn tăng từ 30% lên 82,5%; tỷ lệ học sinh đạt mức khá, giỏi trong bài kiểm tra tăng từ 40% lên 75%. Sáng kiến được công nhận ở cấp xã.
Vượt khó để mở rộng cơ hội học tập
Một số học sinh còn thiếu thiết bị, tài liệu, internet; có em phải phụ giúp gia đình. Rào cản ngôn ngữ, kỹ năng tự học và tâm lý thiếu tự tin cũng ảnh hưởng đến việc tiếp thu. Thầy vì vậy chọn cách truyền đạt dễ hiểu, gắn kiến thức với điều gần gũi và khuyến khích các em kiên trì.
Thầy đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp huyện, cấp tỉnh; nhận bằng khen, giấy khen của UBND tỉnh Bình Phước, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Thủ tướng Chính phủ. Năm 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng bằng khen cho thầy vì có thành tích trong phong trào thi đua đổi mới giai đoạn 2020-2025.
Thời gian tới, thầy dự định nghiên cứu các dạng toán mô hình hóa gắn với di sản, văn hóa địa phương; ứng dụng GSP, GeoGebra, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào dạy học. Thầy mong muốn nâng cao ngoại ngữ, học tập ở bậc tiến sĩ, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ giáo viên trẻ.

Thầy Nông Ích Sơn và vợ cùng đứng chụp ảnh ở sân trường. (Ảnh minh họa: ĐNM)
Với thầy Sơn, mỗi bài học không chỉ giúp học sinh giải một bài toán mà còn mở ra cơ hội để các em hiểu hơn về nơi mình sống, nhận ra khả năng của bản thân và nuôi dưỡng ước mơ. Thầy bộc bạch: “Tôi luôn nghĩ rằng, có thể mình không thể thay đổi hoàn cảnh xuất thân của mỗi học sinh, nhưng bằng tình yêu nghề, trách nhiệm và sự tận tâm, người thầy có thể góp phần thay đổi nhận thức, nuôi dưỡng ước mơ và mở ra những cơ hội tốt đẹp hơn cho các em”.
Mai Linh (tổng hợp)