Giá sầu riêng tại nhiều vùng nguyên liệu tiếp tục lao dốc khi Tây Nguyên bước vào vụ thu hoạch chính. Trong khi đó, xuất khẩu sầu riêng vẫn tăng trưởng mạnh, hé lộ nghịch lý cung vượt cầu và áp lực chất lượng đè nặng lên ngành hàng tỷ USD này.
Ngày 16/7, giá thu mua sầu riêng tại Đắk Lắk và thành phố Đồng Nai đồng loạt giảm 30-50% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống mức thấp nhất từ đầu năm. Nguyên nhân chính là mưa kéo dài làm giảm chất lượng cơm sầu, cộng thêm việc Trung Quốc siết chặt mã số vùng trồng. Nhiều doanh nghiệp Tây Nguyên đã chủ động giảm sản lượng thu mua để phòng ngừa rủi ro.
Giá sầu riêng giảm đều ở các loại
Giá sầu riêng Monthong thu mua tại Đắk Lắk còn 63.000-65.000 đồng/kg loại A và 43.000-45.000 đồng/kg loại B. Tại thành phố Đồng Nai (khu vực Bình Phước cũ), giá nhỉnh hơn với 65.000-69.000 đồng/kg loại A và 48.000-50.000 đồng/kg loại B. Ri 6 giảm còn 35.000-39.000 đồng/kg loại A và khoảng 20.000 đồng/kg loại B. Musang King – từng được ví là “vua sầu riêng” – cũng chỉ còn 50.000-70.000 đồng/kg, thấp nhất từ khi bán thương mại tại Việt Nam.
Ông Lê Trường, thương lái tại Đắk Lắk, xác nhận gần 10 ngày qua giá giảm đều. Ông Trịnh Văn Quang, quản lý thu mua tại Công ty Hoàng Thắng, cho biết mưa kéo dài khiến chất lượng cơm sầu giảm, trung bình 10 xe hàng về kho chỉ giữ lại 4-5 xe đạt chuẩn, hao hụt tới 50%. Trung Quốc – thị trường nhập khẩu lớn nhất – đang siết mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc, khiến doanh nghiệp giảm sản lượng xuống 1-2 container/ngày, thay vì 3-4 container như trước.
Cần giải pháp bền vững cho ngành hàng
Trái ngược với giá trong nước, xuất khẩu sầu riêng vẫn tăng trưởng ấn tượng. Theo Hải quan Việt Nam, 5 tháng đầu năm kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 562,4 triệu USD, tăng 45% so với cùng kỳ, chiếm 20,3% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước. Riêng tháng 5, con số này đạt 269 triệu USD, tăng 278% so với tháng trước. Trung Quốc chiếm 87,5% giá trị xuất khẩu sầu riêng.
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng thư ký Vinafruit, lý giải diện tích trồng tăng nhanh khiến nguồn cung có lúc vượt khả năng hấp thụ của thị trường, kéo giá giảm dù kim ngạch tổng thể vẫn tăng. Vấn đề cốt lõi, theo ông, nằm ở mã số vùng trồng còn hạn chế do quy định “cứng” về diện tích và chuyên canh. Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk, cho biết địa phương mới cấp được 280 mã số, quá nhỏ so với dung lượng thị trường, và kêu gọi đẩy nhanh số hóa, siết an toàn thực phẩm từ vườn trồng.
Bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Chánh Thu, nhận định giá giảm không chỉ do cung vượt cầu mà còn vì chất lượng cơm sầu suy giảm do thời tiết bất lợi và phân bón chưa phù hợp. Nếu diện tích tiếp tục mở rộng, giá có thể giảm thêm 5-10% mỗi năm; nâng chất lượng thay vì mở rộng diện tích mới là chìa khóa giữ giá trị bền vững cho ngành hàng này.
An Tâm (tổng hợp)
