Chùm điều chín đỏ trong một tấm ảnh gửi qua tin nhắn đã đủ gợi lại chuyến về thăm vườn điều, mâm gỏi tươi và tấm lòng của một gia đình vùng đất đỏ bazan.
Chuyến đi năm ngoái đưa người viết đến thủ phủ hạt điều, nơi có những con người chất phác, những vườn cây tốt tươi và thứ trái vừa lạ vừa quen. Nay mùa điều trở lại đúng hẹn, kéo theo cả nỗi nhớ.
Người bạn ấy chỉ gửi một tấm ảnh kèm dòng chữ ngắn: “Điều vào mùa rồi, cậu có ghé Đồng Nai một chuyến không?”. Đọc xong, lòng người nhận bồi hồi, rưng rưng.
Hạt điều vốn quen thuộc trên các kệ siêu thị, nhưng ít ai từng nhìn thấy trái điều còn nguyên trên cây. Hạt cứng hóa ra mọc ở phía dưới một trái hình quả lê, mọng nước và căng đầy sức sống. Trái non xanh mướt, lớn dần thì chuyển vàng chanh, rồi đỏ ửng như má cô gái mới lớn hay thẹn thùng. Thịt trái giòn, nhiều nước, vị ngọt xen chút chát, ai nếm một lần mới thấm được cái duyên của nó.
Ngồi dưới bóng vườn điều, người bạn vừa leo trèo hái trái vừa kể chuyện, giọng đầy hào hứng. Bạn bảo mùa điều ở quê là mùa cả xóm rộn ràng. Hồi nhỏ, ba bạn cõng bạn trên vai đi lượm điều rụng từ sáng sớm tinh mơ. Dưới gốc cây, lá mục ủ ấm, mùi điều chín thơm nồng cứ theo bạn đến tận bây giờ.
Mâm gỏi điều giữa chiều muộn
Về đến sân nhà, chưa kịp rửa tay, khách đã thấy má bạn ngồi xắt điều mỏng đều tăm tắp ngoài hiên. Bà hỏi thăm đường xa có mệt không, y như với người nhà lâu năm chứ chẳng phải người mới gặp lần đầu.
Theo má bạn, trái điều làm gỏi phải chín vừa tới: non quá thì dễ đắng, chín rục thì mềm nhũn. Trái đạt chuẩn có màu đỏ hồng, thịt còn chắc, cắt ra nghe tiếng giòn rụm.
Điều thái lát mỏng được ngâm nước muối loãng cho bớt chát rồi vắt ráo. Tôm đất luộc bóc vỏ, thịt ba chỉ luộc thái mỏng, tất cả trộn đều với nước mắm chua ngọt vắt chanh, tỏi ớt đâm nhuyễn, rồi rắc đậu phộng rang giã dập và rau răm thái nhỏ.
Mâm cơm dọn ra khi chiều đã muộn, nắng xiên khoai qua mái hiên đổ dài xuống sân đất. Đĩa gỏi tươi rói nằm giữa mâm, mùi thơm đánh thức cả dạ dày lẫn ký ức. Má bạn gắp cho khách những miếng đầu tiên.
Khách nhai chậm để vị giòn thanh của điều quyện với vị ngọt của tôm, béo của thịt, chua cay của nước trộn. Vị chát nhẹ không gây khó chịu mà để lại dư vị lạ, khiến đĩa gỏi vơi dần lúc nào không hay. Cả nhà cười khi thấy khách cứ xuýt xoa. Lúc ra về, má bạn còn dúi vào túi mấy trái điều tươi, dặn mang về để dành ăn mà nhớ Đồng Nai.
Một năm đã trôi qua. Khách phương xa lại thèm vị giòn thanh ấy, thèm mùi điều chín quện trong nắng chiều vùng đất đỏ. Mùa điều lại chín, và lời mời ghé Đồng Nai vẫn đang chờ một chuyến đi.
Nhật Minh (tổng hợp)
