LADAKH (Ấn Độ) – Giữa vùng núi cao hơn 3.500m so với mực nước biển, chị Thái Thảo mở nhà hàng Sài Gòn BBQ and Hotpot, mang phở, lẩu và gỏi cuốn đến với du khách quốc tế, dù mỗi năm chỉ có thể hoạt động khoảng 6-7 tháng vì mùa đông khắc nghiệt.
Ba năm sau ngày khai trương, người phụ nữ 38 tuổi, hiện là chủ ba homestay tại TPHCM, vẫn đều đặn dậy sớm ninh nước dùng phở giữa cái lạnh cắt da ở Leh, thủ phủ Ladakh. Ý tưởng đưa món Việt đến vùng đất này xuất phát từ nhận định của chị rằng “đồ ăn Việt dễ ăn, cân bằng dinh dưỡng, phù hợp với người vừa trải qua hành trình dài trên núi cao”, trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam đang triển khai đề án quảng bá ẩm thực ra thế giới giai đoạn 2026-2030.
Hành trình gắn bó với Ladakh bắt đầu từ chuyến du lịch năm 2018, khi chị Thảo lần đầu đặt chân đến vùng đất nằm giữa hai dãy Himalaya và Karakoram. Địa hình có độ cao trung bình hơn 3.500m khiến lượng oxy trong không khí thấp hơn đồng bằng khoảng 35%, mùa đông kéo dài từ tháng 10-11 đến tháng 4-5 năm sau với nền nhiệt có lúc xuống âm 30 độ C.
Từ chuyến đi khám phá đến quyết tâm mang hương vị Việt
Cuối năm 2018, chị Thảo trở thành hướng dẫn viên đưa khách Việt đến Ladakh và nhận thấy nhiều du khách châu Á gặp khó khăn khi làm quen với các món ăn địa phương vốn chủ yếu là đồ hầm hoặc bánh mì lúa mạch. Từ trải nghiệm đó, khoảng giai đoạn 2022-2023, chị quyết định thuê khu đất rộng 800m² ngay trung tâm Leh để xây dựng nhà hàng mang đậm hương vị Việt.
Việc dựng quán giữa vùng núi cao không hề đơn giản khi gần như không có dịch vụ thi công trọn gói. Từ tìm gỗ, liên hệ xưởng cưa đến vận chuyển cát, đá đều phải tự thực hiện, khiến quá trình xây dựng kéo dài khoảng 3-4 tháng.
Không khí loãng cùng cường độ làm việc cao từng khiến chị bị sốc độ cao nghiêm trọng, phải nhập viện và thở oxy. Trong những ngày nằm điều trị, chị từng băn khoăn liệu việc kinh doanh có vượt quá khả năng của mình hay không, trước khi tự động viên: “đã lựa chọn thì không nản chí”.
Giữ lửa bếp Việt giữa mùa đông khắc nghiệt Himalaya
Khó khăn tiếp tục bám theo hành trình của nhà hàng khi hầu hết gia vị như nước mắm, bánh tráng hay nguyên liệu đặc trưng của món Việt đều phải vận chuyển từ TPHCM sang Ladakh. Trong khi đó, thịt, rau và nhiều loại thực phẩm tươi lại phải chuyển bằng đường hàng không từ New Delhi lên vùng núi cao này.
Có thời điểm bão tuyết làm chuyến hàng bị chậm, thực phẩm hư hỏng ngay khi đến nơi. Chị Thảo từng phải ngồi giữa sân sau nhà hàng, mở từng thùng hàng đã rã đông để tận dụng những nguyên liệu còn có thể sử dụng.
Ở Ladakh, lượng oxy thấp hơn đồng bằng khoảng 35%, điều mà nhiều người leo núi ví như phải làm việc liên tục trong trạng thái thiếu ngủ kéo dài. Với chi phí đầu tư khoảng 900 triệu đồng, nhà hàng có sức chứa khoảng 60 khách nhưng lượng thực khách mỗi ngày thay đổi khá lớn, từ 20-50 người vào ngày thường đến gần 100 lượt trong mùa hè, khiến việc chuẩn bị nguyên liệu luôn tiềm ẩn rủi ro.
Một tô phở tại đây được bán với giá khoảng 240.000 đồng, cao hơn đáng kể so với Việt Nam do phần lớn nguyên liệu phải vận chuyển bằng đường hàng không. Dẫu vậy, nhiều thực khách vẫn tìm đến để thưởng thức hương vị quê hương hoặc trải nghiệm nét ẩm thực khác biệt giữa vùng núi Himalaya.
Bà Nguyễn Thị Hoa Mai, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng lớn tại Đông Nam Á, ẩm thực cần được giới thiệu thông qua những câu chuyện văn hóa cụ thể để tạo trải nghiệm sâu sắc cho du khách quốc tế, thay vì chỉ dừng ở việc quảng bá món ăn. Trong khi đó, anh Nurbo, 37 tuổi, sống tại làng Uley cách nhà hàng khoảng 80km, cho biết hương vị hài hòa của món Việt và cách quây quần bên nồi lẩu đã mang đến một trải nghiệm ấm cúng, gắn kết hơn so với thói quen ẩm thực địa phương.
Khi mùa đông trở lại và tuyết phủ kín Leh vào tháng 11, nhà hàng sẽ tạm đóng cửa như mọi năm. Thế nhưng, trong khoảng thời gian ngắn ngủi mỗi mùa du lịch, nồi phở của người phụ nữ Việt vẫn góp thêm một câu chuyện đẹp về ẩm thực, tinh thần bền bỉ và sự kết nối văn hóa giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Thiện Tâm (tổng hợp)
