ĐỒNG NAI – Cục Hàng không Việt Nam thống nhất kế hoạch ba bước chuyển các đường bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành, đồng thời duy trì ổn định hoạt động của cụm cảng hàng không phía Nam trong giai đoạn chuyển tiếp.
Theo phương án vừa được gửi Bộ Xây dựng và Ban Chỉ đạo chuẩn bị khai thác Cảng hàng không quốc tế Long Thành, việc di dời sẽ bắt đầu từ ngày 01/12/2026 và hoàn tất vào ngày 25/3/2028. Trong khoảng 16 tháng này, các hãng hàng không phải duy trì hoạt động song song tại cả Tân Sơn Nhất và Long Thành, kéo theo nhiều chi phí phát sinh và áp lực kết nối giao thông giữa hai sân bay.
Kế hoạch được xây dựng sau khi Cục Hàng không Việt Nam tham vấn Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cùng các hãng bay trong và ngoài nước. Ông Đào Xuân Hoạch, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết phương án chuyển đổi được thiết kế theo từng bước, bám sát chu kỳ điều hành lịch bay quốc tế để hạn chế xáo trộn cho hoạt động khai thác tại khu vực phía Nam.
Dù cơ bản đồng thuận, các hãng hàng không vẫn đề nghị cơ quan quản lý công bố phương án chính thức trước tối thiểu 12 tháng. Mục tiêu là có đủ thời gian điều chỉnh hệ thống đặt chỗ toàn cầu, kế hoạch bán vé và tổ chức lại mạng bay quốc tế.
Long Thành là dự án sân bay có tổng mức đầu tư hơn 16 tỷ USD, quy hoạch gần 5.000ha tại Đồng Nai và triển khai theo ba giai đoạn. Khi hoàn thành toàn bộ, sân bay có công suất thiết kế 100 triệu hành khách mỗi năm; riêng giai đoạn một đang được gấp rút hoàn thiện với công suất khoảng 25 triệu khách/năm.
ACV cho biết chương trình vận hành thử nghiệm ORAT sẽ diễn ra trong các tháng 9, 10 và 11/2026 trước khi sân bay đón chuyến bay thương mại đầu tiên vào ngày 01/12/2026. Đường băng thứ hai dự kiến hoàn thành cuối tháng 9, được xem là hạng mục then chốt để Long Thành có thể khai thác đồng thời hai đường cất hạ cánh ngay từ thời điểm mở cửa.
Lộ trình chuyển giao được chia thành ba giai đoạn rõ ràng. Từ 01/12/2026 đến 27/3/2027, các hãng được khuyến khích tự nguyện mở các đường bay quốc tế tại Long Thành theo nhu cầu thương mại.
Từ 28/3 đến 29/10/2027, toàn bộ các chuyến bay quốc tế đường dài sẽ chuyển hẳn sang sân bay mới. Giai đoạn cuối từ 30/10/2027 đến 25/3/2028, các đường bay quốc tế còn lại tiếp tục di dời, ngoại trừ các chặng dưới 1.000km do hãng hàng không Việt Nam khai thác.
Đến cuối tháng 6, các hãng hàng không trong nước đã bắt đầu đăng ký kế hoạch khai thác tại Long Thành. Vietnam Airlines dự kiến chuyển bốn đường bay quốc tế từ TP.HCM, Vietjet cam kết khai thác ít nhất hai đường bay, còn Vietravel Airlines dự kiến tham gia từ cuối năm nay.
Bên cạnh đó, đại diện 34 hãng hàng không nước ngoài đã khảo sát thực địa để chuẩn bị chuyển hoạt động sang sân bay mới. Điều này cho thấy quá trình chuẩn bị không chỉ diễn ra trong nước mà còn liên quan đến việc tái tổ chức mạng bay quốc tế kết nối với Việt Nam.
Điểm được các doanh nghiệp quan tâm nhiều nhất là bài toán chi phí trong giai đoạn chuyển tiếp. Khi phải duy trì đồng thời nhân sự, mặt bằng, thiết bị và hoạt động khai thác tại hai sân bay, chi phí vận hành của các hãng có thể tăng đáng kể.
Ông Đào Xuân Hoạch đánh giá phương án của ACV phù hợp với tiến độ hoàn thành dự án, năng lực tiếp nhận thực tế của Long Thành và yêu cầu giữ ổn định cho toàn bộ cụm cảng hàng không phía Nam. Theo ông, việc chuyển đổi cần bảo đảm vừa khai thác được sân bay mới, vừa không làm gián đoạn hoạt động hiện hữu tại Tân Sơn Nhất.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, ACV dự kiến giảm từ 20-50% một số loại giá dịch vụ hàng không tại Long Thành trong hai năm 2026-2027. Đồng thời, đơn vị này cũng đang nghiên cứu cơ chế giữ nguyên slot lịch sử tại Tân Sơn Nhất cho các hãng chuyển hoạt động sang sân bay mới.
Một thách thức khác nằm ở việc kết nối hành khách trung chuyển. Khoảng cách hơn 40km giữa Tân Sơn Nhất và Long Thành tương đương khoảng 45-60 phút di chuyển bằng ô tô vào giờ cao điểm, tạo áp lực lớn cho những hành khách phải nối chuyến giữa bay nội địa tại Tân Sơn Nhất và bay quốc tế tại Long Thành.
Cơ quan quản lý đang thúc đẩy hoàn thiện 15 tuyến xe buýt, gồm 5 tuyến nội thành Đồng Nai và 10 tuyến liên tỉnh kết nối TP.HCM với Long Thành. Các tuyến này không chỉ phục vụ hành khách mà còn đáp ứng nhu cầu đi lại mỗi ngày của hàng chục nghìn nhân viên hàng không giữa hai cảng.
Việc hoàn thành đường băng thứ hai vào cuối tháng 9 được xem là một cột mốc quan trọng của dự án. Tuy nhiên, câu hỏi được nhiều người quan tâm lúc này là liệu hệ thống giao thông và kết nối dịch vụ có thể kịp hoàn thiện trước ngày 01/12/2026 để quá trình chuyển dần các chuyến bay quốc tế sang Long Thành diễn ra thuận lợi, an toàn và thông suốt hay không.
Sen Vàng (Tổng hợp)
