HÀ NỘI – Việt Nam tiếp tục giữ vị trí thứ hai trong nguồn cung sầu riêng cho Trung Quốc, nhưng sự tăng tốc của Campuchia, Malaysia và áp lực dư cung đang khiến cuộc cạnh tranh tại thị trường tỷ dân ngày càng gay gắt.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc đạt xấp xỉ 987 triệu USD, tăng 43,1% so với cùng kỳ, trong khi Thái Lan vẫn dẫn đầu thị phần. Cùng thời điểm, lượng sầu riêng Trung Quốc nhập khẩu đạt 1,07 triệu tấn, tăng 47% so với nửa đầu năm 2025, cho thấy nhu cầu lớn nhưng cũng mở ra cuộc đua quyết liệt giữa các nước Đông Nam Á.
Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc được SCMP và Bangkok Post công bố giữa tháng 7/2026, Thái Lan chiếm 81% thị phần sầu riêng nhập khẩu của nước này, với giá trị gần 3,8 tỷ USD. Việt Nam đứng thứ hai, còn Campuchia trở thành cái tên gây chú ý khi xuất khẩu sang Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm 2026 tăng gần 40 lần so với cả năm 2025.
Cuối tháng 6, Campuchia khai trương tuyến vận tải nông sản qua Lào, rút thời gian giao hàng từ 15-20 ngày xuống còn khoảng một tuần. Ông Khim Finan, người phát ngôn Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Campuchia, viết trên trang Facebook chính thức, được Tân Hoa Xã trích dẫn, rằng đây là “thành tựu lớn” của ngành nông nghiệp nước này.
Sầu riêng hiện là một trong những mặt hàng nông sản có giá trị cao nhất mà nhiều nước Đông Nam Á đưa vào Trung Quốc, nơi tiêu thụ phần lớn sản lượng toàn cầu. Thái Lan duy trì vị thế dẫn đầu trong nhiều năm nhờ hệ thống logistics và kiểm soát chất lượng được xây dựng từ sớm.
Cạnh tranh bắt đầu mở rộng khi Trung Quốc lần lượt cấp phép cho các nguồn cung mới. Tháng 8/2024, Malaysia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi sau nhiều năm chỉ bán sản phẩm đông lạnh, còn tháng 4/2025, Trung Quốc ký nghị định thư cho Campuchia xuất khẩu sầu riêng tươi trực tiếp trong chuyến thăm Phnom Penh của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Việt Nam đã được Trung Quốc cấp phép nhập khẩu chính ngạch sầu riêng tươi từ năm 2022, là nước thứ hai sau Thái Lan có mặt tại thị trường này. Theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2026 chiếm 91% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của cả nước.
Tuy nhiên, số liệu giữa hai nguồn thống kê đang có độ chênh đáng chú ý. Trong khi phía Việt Nam ghi nhận kim ngạch xấp xỉ 987 triệu USD, số liệu hải quan Trung Quốc cùng giai đoạn cho thấy giá trị nhập khẩu từ Việt Nam là 846 triệu USD, thấp hơn gần 140 triệu USD và hiện chưa được các cơ quan liên quan giải thích rõ; nguyên nhân nhiều khả năng liên quan đến khác biệt về phương pháp thống kê và thời điểm ghi nhận.
Nhu cầu tăng nhưng giá bán giảm đang tạo nên nghịch lý của thị trường sầu riêng khu vực. Bangkok Post cho biết giá sầu riêng tại Trung Quốc trong năm nay giảm 14-20% do nguồn cung từ nhiều nước cùng lúc đổ vào thị trường.
Tại Malaysia, giá thu mua sầu riêng Musang King loại A tại vườn vào đầu tháng 7/2026 chỉ còn khoảng 8,6USD/kg, tương đương hơn 200.000 đồng, giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm trước, theo Indoneo. Trong giai đoạn 2016-2024, diện tích trồng sầu riêng của nước này tăng 40%, khiến sản lượng tăng nhanh hơn nhu cầu.
Áp lực đầu ra cũng xuất hiện tại Thái Lan khi khoảng 489.199 tấn sầu riêng miền Nam, gần một nửa sản lượng của cả vùng, vẫn chưa tìm được đầu ra tính đến giữa năm. Bộ Thương mại Thái Lan vì vậy phải triển khai hàng loạt biện pháp hỗ trợ tiêu thụ khẩn cấp.
Trả lời Bangkok Post, ông Nguyễn Thành Trung, chuyên gia chính trị học tại Đại học Fulbright Việt Nam, cho biết Chính phủ Việt Nam vẫn đang phối hợp với phía Trung Quốc để cải thiện chất lượng sầu riêng xuất khẩu. Điều này cho thấy cuộc đua tại thị trường Trung Quốc không còn chỉ nằm ở việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng, mà sức ép về chất lượng cũng đang ngày một lớn hơn.
Việt Nam vẫn giữ vị trí thứ hai trong thị trường sầu riêng Trung Quốc và kim ngạch xuất khẩu tiếp tục tăng mạnh, nhưng khoảng cách với các đối thủ không còn là câu chuyện của riêng Thái Lan. Khi Campuchia tăng tốc logistics, Malaysia mở rộng diện tích còn nguồn cung khu vực ngày càng dư thừa, câu hỏi đặt ra là quốc gia nào có thể giữ được thị phần khi cơn sốt sầu riêng dần hạ nhiệt.
An Tâm (tổng hợp)
