Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố Washington khởi động chiến dịch trừng phạt kinh tế quy mô chưa từng có nhằm cô lập Iran khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Washington tối 24, rạng sáng 25/8 (giờ Hà Nội), ông Bessent cho biết Bộ Tài chính Mỹ kích hoạt “Operation Economic Outcast”, mở rộng trừng phạt thứ cấp sang tài sản số, vàng, hàng không, công nghệ và vận tải biển. Cùng thời điểm, Washington áp lệnh trừng phạt gần 60 cá nhân, tổ chức và tàu biển bị cáo buộc hỗ trợ Iran mua công nghệ hạt nhân, tên lửa, tấn công mạng và buôn lậu dầu mỏ.
Theo ông Bessent, chiến dịch được thực hiện theo chỉ đạo của Tổng thống Trump và nhằm vào Iran cùng những bên tiếp tay cho nước này. Ông ví von quy mô chiến dịch với cuộc đổ bộ D-Day trong Thế chiến II.
Đây là bước leo thang mới trong cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran, sau khi xung đột vũ trang bùng phát từ tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran. Đại giáo chủ Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao Iran khi đó, thiệt mạng cuối tháng 2; đầu tháng 3, Hội đồng Chuyên gia bầu con trai ông, Mojtaba Khamenei, làm lãnh tụ tối cao mới.
Kể từ đó, Mỹ duy trì phong tỏa hàng hải nhằm ngăn các dòng xuất khẩu dầu của Iran, trong khi hoạt động qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng đối với dầu mỏ của khu vực – tiếp tục chịu những hạn chế nghiêm ngặt.
Sức ép kinh tế đã hiện rõ trong đời sống Iran
Chiến dịch mới được công bố sau nhiều tháng giao tranh và các nỗ lực đàm phán không thành, trong lúc đồng rial Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục. Hơn 2 triệu rial mới đổi được 1 USD, mức mất giá sâu chưa từng thấy kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát hiện gần 90%, khiến nhiều người dân phải mua thực phẩm bằng hình thức ghi nợ vì không đủ tiền mặt.
Dù được quảng bá trong 10 ngày như “cuộc tấn công tài chính lớn nhất từng được huy động nhằm vào một đối thủ”, ông Bessent vẫn không nêu đích danh quốc gia nào sẽ bị nhắm tới hay thời hạn áp dụng cụ thể. Thị trường tài chính cũng phản ứng khá thờ ơ trước tuyên bố này.
Alan Eyre, chuyên gia ngoại giao kỳ cựu tại Viện Trung Đông, cho rằng Nhà Trắng “dường như nghĩ rằng chỉ riêng tuyên bố này sẽ khiến các nước cắt quan hệ với Iran mà không cần thêm hành động cụ thể nào, điều mà tôi cho là khó xảy ra”.
Tehran lập tức bác bỏ sức ép. Bộ trưởng Kinh tế Ali Madanizadeh tuyên bố “các người sẽ lại thất bại lần này nữa” và khẳng định chính phủ Iran “đã hoàn toàn sẵn sàng cho cuộc chiến kinh tế này”, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả tương xứng nếu Mỹ hành động.
Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đồng thời là cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei và cựu Tư lệnh Vệ binh Cách mạng, cũng cảnh báo Tehran sẽ phản ứng theo cách “chấn động” nếu sức ép kinh tế tiếp tục gia tăng.
Trong khi Washington nói đến một chiến dịch kinh tế chưa từng có, Tehran khẳng định đã chuẩn bị cho sức ép mới. Khoảng cách giữa một cuộc chiến kinh tế và một cuộc đối đầu rộng hơn vì thế vẫn là điều chưa thể đo đếm.
Sen Vàng (tổng hợp)
