Từng chiếc bao giấy được mở ra, để lộ lớp vỏ vàng căng bóng của quả lê nằm gọn giữa tán lá. Trên sườn núi Trác Lan, tiếng kéo tỉa và tiếng lê lăn lên bàn cân hòa với tiếng Việt của những người đến từ Quảng Trị, Nghệ An, Thanh Hóa, miền Tây.
Trác Lan (卓蘭) là thị trấn miền núi của huyện Miêu Lật, Đài Loan; cùng khu Đông Thế (Đài Trung), nơi này làm nên vùng lê ghép nổi tiếng của hòn đảo. Theo Taipei Times, riêng giống Bảo Đảo Cam Lộ (寶島甘露梨) được trồng trên khoảng 4.946 ha, cho sản lượng chừng 100.000 tấn mỗi năm.
Kỹ thuật này do một nông dân họ Trương (Chang) ở Đông Thế phát triển vào giữa thập niên 1970. Mầm hoa phải ghép mới mỗi năm. Trước đây một phần được nhập từ Nhật Bản, nhưng theo số liệu của Cục Nông lương Đài Loan được Tự do Thời báo dẫn lại, lượng nhập khẩu đã giảm mạnh, hiện chỉ chiếm khoảng 1/10 nhu cầu (khoảng 300.000 kg mỗi năm), phần lớn còn lại lấy từ vùng núi cao Lê Sơn.
Sau khi ghép, nhà nông tỉa quả rất kỹ: nhánh đậu năm, sáu quả chỉ giữ hai, nhiều lắm là ba. Quả lớn dần được lồng bao giấy để tránh sâu bệnh, chim phá và giữ vỏ đẹp. Với Bảo Đảo Cam Lộ, từ lúc cao tiếp đến ngày thu hoạch khoảng 220 ngày, và chỉ những quả được máy đo đủ độ đường mới bị cắt.
Nông dân Miêu Lật cho biết lê ở đây có độ ngọt cao nhất khoảng 13-14 độ Brix, quả trung bình nặng trên 500 g. Những quả “đại quả” được đóng riêng từng cặp làm quà, giá mỗi quả tương đương 400.000-500.000 đồng.
Những bàn tay chia theo mùa
Hệ thống tưới đã tự động, nhưng ghép, thụ phấn, tỉa quả, đeo bao, hái và đóng gói vẫn là việc của con người. Ngày thường chỉ một người đủ chăm vườn; đến thời vụ, chủ vườn gọi thêm nhiều lao động, theo lời Tiến Tân, quê An Giang. Mỗi người nhận khoảng 1,5 triệu đồng một ngày, vụ lê kéo 10-20 ngày, rồi họ chuyển sang nho, cam, táo. Nguyễn Văn Cương, quê Quảng Trị, cho biết ở đây không chọn nghề mà mùa nào làm việc nấy.
(Ảnh mi minh họa: ĐNM)
Theo Tiến Tân, một công đất 1.000 m² trồng khoảng 40-45 cây; chủ vườn bỏ ra chừng 120-130 triệu đồng và thường thu lãi gấp hai đến ba lần, tức 300-500 triệu đồng. Đây là con số do người trong cuộc nêu, chưa có kiểm chứng độc lập, và giá lê còn đổi theo mùa.
Trung tâm dịch vụ tuyển dụng trực tiếp của Bộ Lao động Đài Loan được lập từ năm 2007–2008, nhưng mỗi năm chỉ có khoảng 5.000 lao động vào theo cách này, chưa tới 5%. Riêng hình thức tuyển chọn trực tiếp từ nước ngoài theo từng dự án, năm 2025 chỉ có 328 người từ bốn nước, trong đó Việt Nam 51 (theo Bộ Lao động, qua Công Thương Thời báo). Theo UDN, lao động tuyển trực tiếp có thể tránh được tới khoảng 80.000 Đài tệ phí môi giới và dịch vụ.
Cuối năm nay Tiến Tân sẽ về nước, không sang nữa. “Tôi mất đi một cánh tay phải đấy”, ông chủ vườn nói với phóng viên Thanh Niên.
Liệu cơ chế tuyển dụng mới có đến được những vườn lê như thế này hay không, mùa sau sẽ trả lời. Từ tháng 11, các cành lê cũ lại đón mầm hoa mới, và mỗi quả của vụ tới sẽ lại được khoác một chiếc áo giấy riêng.
Nhật Minh (tổng hợp)
