Chính phủ yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) rà soát, tiết kiệm tối đa chi phí để xây dựng phương án giảm giá điện từ tháng 11.2026 đến tháng 3.2027, nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt và sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh yêu cầu không tăng giá điện, Chính phủ chỉ đạo EVN khẩn trương tính toán khả năng điều chỉnh giảm giá bán trong bối cảnh chi phí năng lượng chịu tác động từ những căng thẳng địa chính trị trên thế giới. Chủ trương này thu hút sự quan tâm của người dân và doanh nghiệp khi nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh đang phải đối mặt với áp lực chi phí đầu vào.
Giá điện có cơ sở giảm, mức điều chỉnh phụ thuộc kết quả tính toán
Theo Nghị định 72, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 278 của Chính phủ, giá bán lẻ điện bình quân được phép điều chỉnh giảm nếu kết quả tính toán thấp hơn từ 1% so với mức đang áp dụng. Quy định không đặt giới hạn tối đa về tỷ lệ giảm, song giá sau điều chỉnh phải nằm trong khung giá bán lẻ điện bình quân do Thủ tướng Chính phủ quy định.
Tại Quyết định 07, khung giá bán lẻ điện bình quân được xác định từ 1.826,2 đến 2.444,09 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Trong khi đó, giá bán lẻ điện bình quân hiện hành là 2.204,07 đồng/kWh.
Nếu điều chỉnh giảm 3%, giá điện bình quân sẽ giảm khoảng 66 đồng, xuống còn khoảng 2.138 đồng/kWh. Trường hợp giảm 5%, mức giảm tương ứng khoảng 110 đồng/kWh, đưa giá bình quân về khoảng 2.094 đồng/kWh.
Các mức giảm trên mới là những kịch bản tính toán giả định, chưa phải phương án được quyết định áp dụng.
Nhìn lại lịch sử điều hành giá điện, các đợt điều chỉnh tăng diễn ra phổ biến hơn so với giảm giá. Tuy nhiên, TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng thuộc Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam (Hiệp hội Năng lượng Việt Nam), cho rằng hiện có một số cơ sở để kỳ vọng vào khả năng điều chỉnh giảm trong giai đoạn này.
Theo kết quả kiểm tra chi phí sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 do EVN công bố, giá thành điện thấp hơn giá bán lẻ điện bình quân hiện hành khoảng 111 đồng/kWh, tương đương khoảng 5%. Báo cáo hoạt động kinh doanh và tài chính sáu tháng đầu năm 2026 của tập đoàn cũng cho thấy tình hình tài chính có chuyển biến tích cực, với lợi nhuận sau thuế chưa phân phối dương hơn 3.000 tỉ đồng vào cuối tháng 6.
TS Nguyễn Huy Hoạch nhận định kết quả kinh doanh được cải thiện tạo dư địa tài chính để EVN tái đầu tư trong giai đoạn thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, khi nhu cầu phát triển nguồn điện rất lớn. Tuy nhiên, trước chỉ đạo của Chính phủ, tập đoàn có thể sắp xếp để giảm giá điện bán ra trong ngắn hạn.
Theo chuyên gia, mức giảm có thể không quá cao nhưng vẫn mang ý nghĩa thiết thực đối với nền kinh tế. Việc tiết giảm chi phí điện giúp người dân và doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng đầu vào, đồng thời hỗ trợ kiểm soát lạm phát.
Trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân chín tháng tăng 4,52% và mục tiêu tăng trưởng GDP được đặt ở mức hai con số, giảm chi phí đầu vào càng có ý nghĩa đối với hoạt động sản xuất và tiêu dùng.
Nếu giá điện giảm, doanh nghiệp và hộ gia đình có thể tiết kiệm bao nhiêu?
Nếu phương án giảm giá điện được triển khai từ ngày 1.11.2026, người dân và doanh nghiệp có thể giảm được một phần chi phí trong hai tháng cuối năm. Đây cũng là giai đoạn nhiều cơ sở sản xuất tăng tốc hoàn thành đơn hàng, chuẩn bị hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trước Tết Nguyên đán.
Tác động của việc điều chỉnh giá có thể rõ nét hơn tại những ngành sử dụng nhiều điện như thép, xi măng, hóa chất, giấy và chế biến. Đối với các lĩnh vực này, chi phí điện là một yếu tố quan trọng trong quá trình sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm.
Ông Đỗ Phước Tống, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí TP.HCM, cho biết điện là một khoản chi phí đầu vào trực tiếp và quan trọng đối với doanh nghiệp. Vì vậy, việc giảm giá điện sẽ giúp các đơn vị giảm áp lực tài chính trong những tháng cuối năm, khi phải hoàn thành kế hoạch sản xuất, đơn hàng và cải thiện biên lợi nhuận.
Lợi ích này càng có ý nghĩa đối với những doanh nghiệp tiêu thụ nhiều điện nhưng có ít khả năng tăng giá bán sản phẩm.
Chẳng hạn, một doanh nghiệp có hóa đơn tiền điện 200 triệu đồng mỗi tháng sẽ tiết kiệm khoảng 6 triệu đồng nếu số tiền phải trả giảm tương ứng 3%. Với mức giảm 5%, khoản tiết kiệm có thể đạt 10 triệu đồng mỗi tháng.
Đối với doanh nghiệp sở hữu nhiều nhà máy hoặc có hóa đơn tiền điện từ 500 triệu đồng đến cả tỉ đồng mỗi tháng, khoản tiết kiệm có thể lớn hơn. Nguồn tiền này có thể được bổ sung vào vốn lưu động để mua nguyên vật liệu, trả lương cho người lao động và duy trì hoạt động sản xuất.
Ở khu vực dân cư, mức tiết kiệm thực tế phụ thuộc vào lượng điện sử dụng và biểu giá áp dụng cho từng hộ gia đình. Nếu tiền điện thực trả giảm tương ứng 3%, một gia đình đang thanh toán 1 triệu đồng mỗi tháng sẽ tiết kiệm khoảng 30.000 đồng; nếu giảm 5%, số tiền tiết kiệm là 50.000 đồng.
Dù khoản tiết kiệm không lớn, việc giảm tiền điện vẫn góp phần giảm bớt chi phí sinh hoạt cố định hằng tháng của người dân.
PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, đánh giá việc giảm giá điện vào những tháng cuối năm có thể tạo tác động tích cực đến nền kinh tế, đặc biệt khi sản xuất và tiêu dùng bước vào giai đoạn cao điểm.
Theo chuyên gia, điện không chỉ là khoản chi thường xuyên của các hộ gia đình mà còn là yếu tố đầu vào quan trọng trong hầu hết hoạt động sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, việc giảm giá có thể hỗ trợ người dân tiết kiệm chi phí sinh hoạt, đồng thời giúp doanh nghiệp giảm một phần chi phí sản xuất.
Khi tiền điện được tiết giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện duy trì giá bán, cải thiện biên lợi nhuận hoặc tăng nguồn lực để mở rộng sản xuất. Đối với những ngành tiêu thụ điện lớn, khoản tiết kiệm còn giúp cải thiện dòng tiền và giảm áp lực giá thành trong thời điểm đẩy mạnh sản xuất cuối năm.
Lợi ích từ việc giảm chi phí điện cũng có thể tiếp tục lan tỏa qua các công đoạn chế biến, lưu kho, bảo quản và phân phối hàng hóa. Trong khi đó, các hộ gia đình có thể có thêm một phần ngân sách dành cho những nhu cầu tiêu dùng khác, qua đó góp phần hỗ trợ sức mua.
Giá điện có ảnh hưởng rộng đến nền kinh tế vì liên quan trực tiếp đến sinh hoạt của người dân và gián tiếp đến giá thành của nhiều loại hàng hóa, dịch vụ. Do đó, việc giảm giá điện có thể góp phần hạn chế áp lực tăng giá, hỗ trợ ổn định mặt bằng giá khi CPI bình quân chín tháng năm 2026 tăng 4,52%.
PGS-TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng việc Chính phủ yêu cầu tính toán giảm giá điện trong giai đoạn trước và sau Tết Nguyên đán có ý nghĩa hỗ trợ sản xuất, tiêu dùng và kiểm soát lạm phát trong ngắn hạn. Tuy nhiên, để tác động lan tỏa rõ hơn, cần kết hợp với các giải pháp giảm chi phí logistics, nguyên liệu, nâng cao năng suất và cải thiện sức mua.
Khi các khoản chi phí đầu vào cùng được kiểm soát, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện hạ giá thành, nâng cao khả năng cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cuối năm.
Chủ trương xem xét giảm giá điện từ tháng 11.2026 đến tháng 3.2027 vì vậy được kỳ vọng góp phần chia sẻ áp lực chi phí với người dân và doanh nghiệp. Mức giảm cụ thể vẫn phụ thuộc vào kết quả rà soát, tính toán của EVN và phương án điều chỉnh theo quy định.
Thục Loan (tổng hợp)
