Quốc hội quyết định bố trí nguồn lực cho các nhiệm vụ ngân sách năm 2027, đồng thời mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương để điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp ưu đãi người có công và thực hiện tinh giản biên chế.
Tại phiên biểu quyết sáng nay, toàn bộ 471 đại biểu có mặt đã tán thành nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027. Văn bản xác định tổng thu ngân sách hơn 3,34 triệu tỷ đồng, tổng chi hơn 4 triệu tỷ đồng và mức bội chi 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP.
Theo nghị quyết, thu ngân sách trung ương được xác định ở mức hơn 1,77 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách địa phương được xác định thu hơn 1,58 triệu tỷ đồng. Về chi ngân sách, trung ương được bố trí hơn 2,36 triệu tỷ đồng, trong đó có 408.747 tỷ đồng bổ sung cân đối và 311.363 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương.
Ngân sách địa phương có tổng chi hơn 1,7 triệu tỷ đồng, không tính các khoản chi từ nguồn bổ sung có mục tiêu và bổ sung cân đối. Mức bội chi ngân sách trung ương là 588.818 tỷ đồng, tương đương 3,6% GDP; phần bội chi của địa phương ở mức 150.779 tỷ đồng, chiếm 0,9% GDP.
Tổng mức vay của ngân sách nhà nước được xác định ở mức hơn 1,27 triệu tỷ đồng. Nghị quyết cũng quy định tỷ lệ phân chia nguồn thu trên địa bàn giữa ngân sách trung ương và địa phương đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân theo Luật Ngân sách nhà nước.
Cụ thể, Hà Nội và TP.HCM được hưởng 25% số thu, phần 75% còn lại thuộc ngân sách trung ương. Tỷ lệ tại Quảng Ninh và Đồng Nai là 65% cho địa phương, 35% cho trung ương; Hải Phòng và Đà Nẵng được hưởng 75%, phần còn lại nộp ngân sách trung ương.
Đối với những tỉnh, thành phố khác, ngân sách địa phương được hưởng 80% số thu, ngân sách trung ương hưởng 20%. Riêng các địa phương có dự toán thu cao hơn dự toán chi, phần chênh lệch được dành cho đầu tư phát triển, trong đó ưu tiên các công trình trọng điểm.
Quốc hội giao Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương và địa phương điều hành ngân sách nhà nước năm 2026 theo hướng chặt chẽ, chủ động và linh hoạt. Các đơn vị cần phấn đấu hoàn thành cao nhất nhiệm vụ thu, sử dụng kinh phí tiết kiệm, hiệu quả, phấn đấu giải ngân toàn bộ kế hoạch vốn đầu tư công, đồng thời kiểm soát bội chi, hoạt động vay và trả nợ trong giới hạn được cấp có thẩm quyền quyết định.
Chính phủ bổ sung nguồn cải cách tiền lương của ngân sách trung ương từ khoản tiết kiệm chi thường xuyên năm 2026 của các bộ, cơ quan trung ương, theo quy định tại Nghị quyết số 135 của Chính phủ. Đối với khoản tiết kiệm chi thường xuyên ở địa phương, nguồn tiền này được phép sử dụng để thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành trong năm 2026, thuộc phần kinh phí địa phương phải bảo đảm.
Phần kinh phí còn lại ở địa phương được dành cho các dự án hạ tầng trọng điểm. Nếu chưa sử dụng hết trong năm 2026, địa phương được chuyển nguồn sang năm 2027 để tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ này.
Nghị quyết cũng cho phép chuyển sang năm 2027 nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 dành cho việc xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền. Nguồn chuyển tiếp bao gồm cả vốn đã phân bổ nhưng chưa sử dụng hết và phần vốn chưa được phân bổ.
Mở rộng nguồn lực thực hiện chính sách tiền lương và an sinh
Đối với chính sách tiền lương và chính sách xã hội, Quốc hội quyết nghị bố trí dự toán chi cải cách tiền lương năm 2027 theo đề xuất của Chính phủ. Chính phủ có trách nhiệm chỉ đạo sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương để bảo đảm kinh phí thực hiện các chế độ tiền lương, phụ cấp, thu nhập, điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và tinh giản biên chế theo quy định.
Các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phải triển khai những giải pháp tạo nguồn thực hiện cải cách chính sách tiền lương. Quốc hội đồng thời lưu ý việc tính số tăng thu ngân sách địa phương so với dự toán để dành cho cải cách tiền lương cần tiếp tục loại trừ một số khoản thu.
Một nội dung đáng chú ý là phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương được mở rộng. Nguồn này không chỉ phục vụ các chế độ tiền lương mà còn được sử dụng để điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và thực hiện tinh giản biên chế.
Đối với ngân sách địa phương, phần kinh phí cải cách tiền lương còn dư được phép sử dụng cho các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và nhiệm vụ tinh giản biên chế.
Kinh phí cải cách tiền lương do ngân sách trung ương giao cho các cơ quan, đơn vị hoặc bổ sung cho ngân sách địa phương nhưng đến cuối năm chưa sử dụng hết, bao gồm cả kinh phí năm 2026, phải được hoàn trả vào nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách trung ương. Khoản tiền này không được chuyển sang sử dụng cho mục đích khác.
Về điều hành kinh tế, Quốc hội giao Chính phủ chủ động triển khai chính sách tài khóa, phối hợp đồng bộ và linh hoạt với chính sách tiền tệ cùng các chính sách khác. Việc điều hành cần bảo đảm nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì các cân đối lớn và ứng phó kịp thời, hiệu quả trước những biến động bất thường của tình hình chính trị, kinh tế trong nước và thế giới.
Chính phủ cũng được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế và các chính sách thu theo hướng đồng bộ, minh bạch, hiện đại, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Qua đó, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Theo nghị quyết, Chính phủ phấn đấu đưa thu ngân sách nhà nước năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với kết quả thực hiện năm 2026. Chính phủ cần quyết liệt thực hiện các giải pháp chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, thu hồi nợ thuế và mở rộng cơ sở thu.
Thanh Hy (tổng hợp)
