TAND Khu vực 1 – Đồng Nai vừa xét xử vắng mặt Nguyễn Thị Kim Phượng, tuyên phạt 2 năm tù về tội “Tham ô tài sản” dù bị cáo đang bỏ trốn và bị truy nã. Việc không có mặt tại tòa không khiến vụ án dừng lại khi cơ chế tố tụng vắng mặt đã được áp dụng để tiếp tục giải quyết vụ án.
Ngày 22/4/2025, Nguyễn Thị Kim Phượng bị khởi tố, điều tra về tội “Tham ô tài sản” theo khoản 1 Điều 353 Bộ luật Hình sự. Trong quá trình giải quyết vụ án, Phượng bỏ trốn khỏi nơi cư trú nên cơ quan điều tra ra quyết định truy nã.
Dù áp dụng nhiều biện pháp xác minh, cơ quan chức năng vẫn chưa tìm được bị can. Vụ án sau đó phải tạm đình chỉ điều tra do Phượng bỏ trốn và chưa xác định được nơi ở.
Tuy nhiên, việc bị can bỏ trốn không đồng nghĩa quá trình tố tụng phải dừng vô thời hạn. VKSND Khu vực 1 – Đồng Nai đã yêu cầu, phối hợp với cơ quan điều tra phục hồi điều tra và tiếp tục các thủ tục cần thiết.
Bỏ trốn không còn đồng nghĩa với trì hoãn xét xử
Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử căn cứ hồ sơ, tài liệu và chứng cứ đã được thu thập để xem xét vụ án. Do bị cáo vắng mặt, luật sư được chỉ định tham gia bào chữa và các thủ tục tố tụng vẫn được thực hiện theo quy định.
Kết thúc phiên xét xử, tòa tuyên Nguyễn Thị Kim Phượng 2 năm tù về tội “Tham ô tài sản”. Việc xét xử vắng mặt giúp vụ án không tiếp tục bị kéo dài chỉ vì bị cáo chưa bị bắt.
Cơ chế này được thực hiện trong khuôn khổ Thông tư liên tịch số 05/2025/TTLT-BCA-BQP-VKSNDTC-TANDTC, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, quy định việc phối hợp điều tra, truy tố và xét xử vắng mặt bị can, bị cáo.
Thực tiễn từ vụ án AIC, với việc bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn nhiều lần bị xét xử khi đang bỏ trốn, từng cho thấy khoảng trống pháp lý về truy tố vắng mặt. Khoảng trống này được lấp bởi Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2025, còn Thông tư liên tịch 05/2025/TTLT-BCA-BQP-VKSNDTC-TANDTC (cùng hiệu lực từ 1/7/2025) hướng dẫn các cơ quan tố tụng phối hợp thực hiện.
Vụ án Nguyễn Thị Kim Phượng cho thấy cơ chế này đã được áp dụng tại địa phương, với một vụ án có quy mô nhỏ hơn nhiều so với các đại án kinh tế.
Theo quy định được nêu trong hồ sơ vụ án, quyền bào chữa của người bỏ trốn vẫn được bảo đảm thông qua việc chỉ định người bào chữa. Nếu bị cáo trở về hoặc bị bắt, vụ án có thể được giải quyết theo thủ tục chung.
Với việc một bị cáo tham ô vẫn bị đưa ra xét xử dù đang bỏ trốn, cơ chế tố tụng mới đang đặt ra một nguyên tắc rõ ràng: rời khỏi nơi cư trú không đồng nghĩa với rời khỏi quá trình chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Phương Nguyễn (tổng hợp)
