Cục Khí tượng Thủy văn công bố hai kịch bản El Nino giai đoạn 2026-2027, cảnh báo Việt Nam có thể đối mặt với nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài, đồng thời vẫn tiềm ẩn nguy cơ bão mạnh và mưa lớn cực đoan.
Ngày 21/7, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công bố báo cáo dự báo El Nino 2026-2027, cho biết hiện tượng này đã hình thành và sẽ tiếp tục chi phối thời tiết nước ta đến giữa năm 2027. Theo đánh giá, xác suất El Nino duy trì trên 90% đến hết mùa đông 2026-2027 và còn trên 80% trong mùa xuân năm sau trước khi suy yếu dần.
Báo cáo không chỉ đưa ra nhận định về diễn biến El Nino mà còn xây dựng hai kịch bản rủi ro nhằm hỗ trợ các ngành, địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó. Cách tiếp cận này hướng đến việc chuẩn bị sớm cho các tình huống có thể xảy ra, thay vì chỉ theo dõi diễn biến của hiện tượng khí hậu.
Hai kịch bản đều chung một nỗi lo về thiếu nước
El Nino là hiện tượng nhiệt độ nước biển tại khu vực xích đạo trung tâm Thái Bình Dương tăng cao bất thường, thường kéo theo nắng nóng, lượng mưa suy giảm và hạn hán tại Việt Nam. Ngay từ giữa tháng 6, Cục Khí tượng Thủy văn đã xác nhận El Nino chính thức hình thành và có xu hướng mạnh lên nhanh chóng.
Trong kịch bản thứ nhất, El Nino đạt cường độ trung bình đến mạnh rồi suy yếu từ đầu năm 2027, với xác suất xảy ra từ 88-98%. Kịch bản thứ hai nghiêm trọng hơn khi El Nino rất mạnh có thể kéo dài đến giữa năm 2027, với khả năng xuất hiện ở mức 60-65%.
Điểm chung của cả hai kịch bản là nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước đều tăng so với nhiều năm, lượng mưa trong mùa mưa năm 2026 thiếu hụt, dòng chảy trên các sông suy giảm và nhiều hồ chứa gặp khó khăn trong việc tích nước trước mùa khô.
Ở kịch bản nguy hiểm hơn, nhiệt độ được dự báo tăng khoảng 1-2°C, lượng mưa giảm 20-40%, thậm chí cục bộ trên 50% tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ. Điều này đồng nghĩa với nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn diễn biến gay gắt hơn tại nhiều địa phương.
Hạn hán kéo dài nhưng bão lũ vẫn là mối đe dọa
Theo báo cáo, nghịch lý đáng chú ý là El Nino không đồng nghĩa với việc Việt Nam chỉ đối mặt với khô hạn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, những trận mưa lớn cực đoan, lũ quét và sạt lở đất vẫn có thể xuất hiện xen kẽ giữa các đợt nắng nóng kéo dài, khiến công tác phòng chống thiên tai trở nên phức tạp hơn.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết trong các năm El Nino mạnh, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, mùa bão có xu hướng đến muộn, kết thúc sớm nhưng đường đi và diễn biến lại khó dự báo hơn.
Kịch bản xấu nhất cũng cho thấy dòng chảy trên nhiều hệ thống sông có thể giảm 20-40%, đồng nghĩa gần một nửa lượng nước về các hồ chứa trong mùa mưa bị thiếu hụt so với năm bình thường. Điều này có thể khiến nhiều hồ thủy lợi, thủy điện tại Nam Trung Bộ và Tây Nguyên không đủ nguồn nước phục vụ sản xuất vụ hè thu.
Đáng chú ý, lượng nước đổ về hệ thống sông Đà được dự báo giảm đáng kể trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao vì nắng nóng, tạo thêm áp lực đối với an ninh năng lượng. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, xâm nhập mặn trong kịch bản bất lợi có thể đạt mức tương đương những đợt El Nino rất mạnh trước đây, đe dọa nguồn nước sinh hoạt và sản xuất của hàng triệu người dân ven biển. Việc chủ động tích nước tại các hồ thủy lợi, thủy điện cùng các phương án ứng phó từ sớm sẽ là yếu tố quan trọng để giảm thiểu thiệt hại nếu các kịch bản dự báo trở thành hiện thực.
Nguyễn Hương (tổng hợp)
