Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các địa phương đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng, nhằm bảo đảm hoạt động xuất khẩu khi sản lượng tăng mạnh.
Cuộc họp về thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP diễn ra chiều 10/8 tại trụ sở Chính phủ, trong bối cảnh 1,3 triệu tấn sầu riêng dự kiến được thu hoạch trong 5 tháng cuối năm. Trong khi sản lượng cả nước năm 2026 ước đạt 2,08 triệu tấn, hơn 1.100 mã số vùng trồng vẫn chờ Trung Quốc phê duyệt.
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết diện tích sầu riêng cả nước đã lên khoảng 200.000ha, gấp đôi quy hoạch ngành hàng trước đây. Ông nhận định mục tiêu xuất khẩu vượt 4 tỷ USD trong năm nay “chắc chắn đạt được”.
Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP được Chính phủ ban hành ngày 31/7 nhằm đơn giản hóa thủ tục cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đây được xem là bước tháo gỡ một trong những khâu mà nông dân, doanh nghiệp phải chờ đợi trong quá trình đưa sầu riêng xuất khẩu chính ngạch, đặc biệt vào thị trường Trung Quốc.
Trong 7 tháng đầu năm, cả nước đã thu hoạch 768.000 tấn sầu riêng và xuất khẩu 493.000 tấn sang hơn 20 quốc gia, đạt khoảng 950,7 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ. Tháng 7, Ấn Độ chính thức mở cửa cho sầu riêng tươi Việt Nam, trong khi Australia và New Zealand đang đàm phán để mở thêm thị trường.
Đến tháng 7, Việt Nam có hơn 1.200 mã số vùng trồng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động phục vụ thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, hơn 1.100 mã số khác vẫn chờ phía Trung Quốc phê duyệt, tạo áp lực lớn khi mùa thu hoạch bước vào cao điểm.
Cùng với việc mở rộng mã số, năng lực kiểm nghiệm cũng được chuẩn bị cho lượng hàng tăng lên. Có 50 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc chấp thuận, với khả năng xử lý khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với Cadimi và 10.000 mẫu/ngày đối với Vàng O, đáp ứng cao điểm có thể lên tới 900 lô hàng mỗi ngày.
Vấn đề được đặt ra không chỉ nằm ở số lượng phòng kiểm nghiệm mà còn ở cách tổ chức chuỗi sản xuất. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng năng lực kiểm nghiệm “không thiếu”, đồng thời chuyển hướng kiểm nghiệm ngay tại vườn và cơ sở đóng gói để chủ động hơn trong quá trình xuất khẩu.
Áp lực lớn nhất sẽ tập trung trong những tháng tới. Riêng Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai dự kiến thu hoạch khoảng 858.000 tấn trong tổng số 1,3 triệu tấn sầu riêng của cao điểm tháng 8-10, đòi hỏi logistics, kiểm nghiệm và tiêu thụ phải vận hành đồng bộ.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra ách tắc trong cấp mã số hoặc kiểm nghiệm làm ảnh hưởng xuất khẩu. Ông đồng thời cảnh báo việc người dân “đua nhau” mở rộng diện tích có thể dẫn tới dư thừa sản phẩm, tác động đến thu nhập của người trồng.
Từ một loại cây có diện tích tăng nhanh, sầu riêng đang đứng trước yêu cầu phát triển theo chuỗi, từ vùng trồng đến sơ chế, kiểm nghiệm và xuất khẩu. Khi thị trường mở thêm và mục tiêu 4 tỷ USD ở phía trước, việc giải quyết kịp thời những nút thắt thủ tục sẽ giúp thành quả của người trồng không bị bỏ lại phía sau trong mùa thu hoạch lớn.
Nhật Minh (tổng hợp)
